Një polici ndëshkuese para një gjykimi policor

Policia ka kaq shumë pushtet, sepse pushtetit po i mbetet vetëm policia.

Me përjashtim të vrasjeve dhe plagosjeve të rënda më 10 shkurt 2007, asnjëherë nuk ka pasur më shumë dhunë policore kundër aktivistëve të VETËVENDOSJE!-s sesa të shtunën që shkoi. Nuk e kam fjalën për atë që e keni parë tashmë. Kundër çdo norme minimale, policia hodhi sprej lotsjellës edhe në mjedis të mbyllur para se ta rrah secilin aktivist që ndodhej brenda selisë së Lëvizjes sonë.

Sipas dëshmisë që i është dërguar edhe Amnesty International, në stacionin e policisë ‘Qendra’, Salih Zyba, Frashër Krasniqi dhe Vlorian Molliqaj janë futur brenda korridorit të sajuar prej dy radhëve të gjata me policë dhe janë goditur me dhjetëra herë nga shkopinj të hekurt dhe shqelma prej të dy anëve të këtij ‘korridori’. Meqë duart i kanë pasur tërë kohën të lidhura, aktivistët kanë pësuar shumë lëndime në kokë. Policët i kanë goditur ata edhe pasi që i kanë rrëzuar përtokë. Këtë rrahje mizore tërë kohën e ka përcjellur një zyrtare ndërkombëtare, mbi 40 vjeçare dhe me flokë të thinjura. Ajo mbante një distinktiv të njërës prej ministrive të Qeverisë së Kosovës të cilin Salihu dhe Frashëri nuk kanë mundur ta shquajnë se i cilës ministri ishte, porse ata sigurisht se do të mund ta identifikonin atë grua. Shumica e këtyre policëve që i kanë rrahur aktivistët brenda stacionit të policisë kanë qenë nga radhët e po atij njësiti special që intervenoi te zyra jonë. Kushdo që ka qenë në burg më kohën e Serbisë a Jugosllavisë e dinë që ky korridor famëkeq prej policësh quhej ‘shpalir’. Të shokuar ishin edhe vetë policët. Roja në paraburgim më tha që njësia speciale apo çfarëdo policësh të tjerë për askë asnjëherë nuk kanë organizuar ‘shpalir’ që prej përfundimit të luftës.

Pasi që i kanë ndarë aktivistët nëpër dhoma të veçanta të hetuesisë, pjesëtarë të njësisë speciale me maska i kanë goditur e sharë sërish. Në mesin e tyre ka qenë edhe udhëheqësi i skuadrës, Faton Shala, i cili e ka hequr maskën. Gjysmë ore i kanë lënë të presin aktivistët e mbuluar nga gjaku para se t’i dërgojnë në QKUK. Kur Salihu ka kërkuar mjekun ajo zyrtarja ndërkombëtare i ka thënë të heshtë dhe të mos bëjë probleme. Salih Zyba është aktivist që prej pesë vitesh. Është i vetmi njeri që e njoh të ketë marrë pjesë aktivisht në tri luftëra: UÇK, UÇPMB dhe UÇK.

Në oborrin e Klinikës Emergjente, aktivisti Qëndron Kastrati, djali i dëshmorit Isa Kastrati, i është ankuar policëve pse e paskan torturuar kështu Salihun dhe Frashërin. Policët fillojnë ta rrahin edhe Qëndronin, e arrestojnë atë dhe e fusin në furgon të policisë. Përgjatë rrugës deri në stacionin policor ‘Qendra’ sërish e rrahin dhe e shajnë.
Sigurisht që nuk bëhet fjalë vetëm për përdorim të tepruar të forcës këtu. Kemi të bëjmë me dhunë të paramenduar. Me 12 qershor 2010, jo vetëm që njësia speciale ishte ndërsyer kundër nesh, por duket që edhe pjesëtarët e saj ishin përzgjedhur me kujdes. Ata policë me maska nuk po zbatonin kurrfarë ligji: ata e shanin Lëvizjen VETËVENDOSJE! dhe aktivistët gjersa i rrihnin ata. E megjithatë do të kenë qenë duke zbatuar urdhrin. Askush nga drejtuesit e Policisë së Kosovës nuk u distancua nga kjo ekspeditë policore deri në momentin që po e shkruaj këtë artikull. Urdhërdhënësi e kishte planifikuar sulmin për kryerjen e së cilit mbase u zgjodhën policët që dihej se nuk do të kurseheshin në përdorimin e dhunës.

Në stacion të policisë dëgjoja zërat nga dhoma fqinje që e mbante derën hapur. Pjesëtarë të tjerë të njësisë speciale flisnin për trupat muskulozë të njëri-tjetrit dhe për sallat ku i kryenin ushtrimet. Batutat e tyre shpërfaqnin fascinime fashiste për forcën e pastër. Përfytyrimi që njeriut i krijohet për ta ndodhet diku ndërmjet zagarit dhe monstrumit. Me këso policie, shumë shpejt do t’i kemi edhe viktimat e para në ndonjë stacion policor – njerëz që nuk do të arrijnë t’i mbijetojnë rrahjet. Edhe kur ndodhesha në qeli në bodrum të stacionit, dëgjoheshin britma vuajtjesh prej kateve të sipërme. Kushedi kë po e rrihnin. Nuk mund ta besoja që kisha filluar të ndjehem thuajse isha kthyer 11 vjet pas në burgun e Lypjanit gjatë bombardimeve të NATO-s.

Gjatë atyre dy ditëve në paraburgim shumë policë më vizituan. Nuk vinin sa për të ndërruar ndonjë llaf por për t’u rrëfyer. Prapa grilave nisa të bëhem si një prift që dëgjon akuzat e policëve për njëri-tjetrin. ‘Ata dy policë te dera e hyrjes janë njerëz të Destan Thaçit’; ‘Atë që shkruante në një notes të gjelbër e ka lënë Sheremet Ahmeti për të marrur informata’; ‘Ai që të tha se duhet të nënshkruash është ShIK’; ‘Ai që të ofroi ujë është po ashtu ShIK, por ai është djalë i mirë’, ‘Ai që i barti dokumentet nga zyra është njeri i Fadil Syleviqit’, etj. etj. Këso fjalish përmbante secili rrëfim i tyre. Pra, Kosova, në të vërtetë, nuk ka polici. E përbashkëta e policisë është uniforma e saj. Kjo uniformë e maskon faktin që Kosova realisht nuk ka polici. Shumica e eprorëve janë pjesë e klaneve të ndryshme. S’është punë ligji kjo; policia e këtillë e bën ligjin dhe nuk e zbaton atë.

Intervenimi policor i së shtunës tregon që pushteti aktual është në panik. Ai nuk mund të ofrojë punësim për të rinjtë dhe as zhvillim ekonomik, nuk mund të sigurojë integritet territorial dhe as luftim të korrupsionit, krimit e kontrabandës, nuk mund të garantojë kurrfarë të drejtash dhe as mirëqenie për qytetarët. Për më keq, ky pushtet ka nisur të afrohet me opozitën për bisedimet e reja me Serbinë që po afrohen. Policia ka kaq shumë pushtet sepse pushtetit po i mbetet vetëm policia.

Për atë se si të pasnesërmen kjo polici ndëshkuese u pasua me një gjykim policor – herën e ardhshme.

Prishtinë, 18.06.2010

Thaçi e ka hetuarI nxori para kamerave kryeprokurorin, Ministrin e Punëve të Brendshme dhe shefin e policisë. Në ditën e parë të javës dhe të nesërmen e zgjedhjeve të Serbisë që u mbajtën në Mitrovicë dhe Artanë. Por, kjo konferencë shtypi s’kishte lidhje me zgjedhjet e Serbisë. Kryeministri, Hashim Thaçi, sikurse edhe krerët e tjerë të institucioneve, Kosovën tashmë e trajtojnë si Kosovë pa veriun e madje edhe pa komunat me shumicë serbe. Natyrisht që nuk e thonë këtë, por kështu bëjnë – atëherë kur veprojnë dhe atëherë kur nuk veprojnë.

As 24 orë nuk kishin kaluar prejse Serbia publikisht e kishte konfirmuar sovranitetin e saj brenda territorit të Kosovës. Pse duhej që kryeministri Thaçi mu në atë konferencë të na rrëfente për sigurinë publike në terma të luftës kundër korrupsionit kur momenti ishte të merrej me sigurinë shtetërore në terma të luftës për sovranitet e integritet territorial? Shmangia e vëmendjes së qytetarëve nga shteti i nëpërkëmbur te pretendimet për pushtet efikas nuk janë shpjegim i mjaftueshëm.

Përgjithësisht, kryeministri Hashim Thaçi nuk shpjegon gjë. Prandaj, vetë atë duhet ta shpjegojmë. Zotimi i përsëritur i tij për luftimin e korrupsionit dhe krimit të organizuar nuk mund të përbënte lajm. Intonacioni i ngritur i retorikës nuk do t’ua mbushte mendjen gazetarëve. Çfarëdo premtimi i tij për të ardhmen vështirë të merrej seriozisht prej ndokujt. Prandaj Thaçit i mbetej vetëm e kaluara për të lansuar lajm. Tha që ky e ka nisur luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar! Dhe, megjithatë, nuk u durua pa u vetëpërgënjeshtuar – tha që ky është prijës i kësaj lufte. Për aq sa i ndoqa lajmet, nuk dëgjova të ketë treguar se kur saktësisht e kishte nisur këtë luftë dhe si.

Rrjedhimisht, lihej të kuptohej që ky e paska filluar luftën para EULEX-it dhe, meqë s’foli për mënyrat a betejat, mbase ato kishin qenë sikurse këto të EULEX-it. Por, i vetmi veprim i tij që më kujtohet të jetë lidhur me luftën kundër korrupsionit është riformatizimi i kabinetit qeveritar. Shumë e çuditshme, gjithsesi. Sepse kurrë nuk na u sqarua konkretisht se si na paskan qenë të korruptuar Idriz Vehapi, Zenun Pajaziti, Alush Gashi, Nekibe Kelmendi dhe Valton Beqiri. Kuptimi i riformatizimit doli të ishte ajo që mbeti e njëjtë pas tij, ajo që nuk ndryshoi, e jo ndërrimet e (posteve të) figurave. Ndërkaq, qëllimi i tij ndodhet përbrenda metodës së vjetër të zëvendësimit: të bëhet diçka tjetër në vend të asaj që duhet bërë, porse të paketohet ashtu sikurse ajo që s’është bërë. S’besoj të jetë e rastësishme që Thaçi u detyrua të na e kumtojë lajmin se ai na e paska nisur luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Ai e dinte që ne nuk e dimë këtë gjë (sic.).

Bërja e luftës kundër korrupsionit përmes bërjes së lajmit për të nuk e shter domethënien e kësaj konference. Shpallja e vetes si luftëtar i orëve të para të luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar nuk synon, thjesht, legjitimitet nëpërmjet origjinës. Thaçi dëshiron të na bëjë të besojmë që ai po ndjehet si viktimë. Thaçi, pra, e ka nisur luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar porse EULEX-i ia rrëmbeu atij këtë luftë prej dorës dhe, për më tepër, qytetarët e Kosovës po i duken shumë mosmirënjohës për këtë nismë të tij të kahershme.
Ndoshta kjo konferencë nuk ka pasur arsye. Ajo mund të jetë shtyrë thjesht prej ndonjë shkaku. Nga bastisjet që EULEX-i ua bëri zyrave të MTPT-së më 28 prill 2010, Thaçit i ka mbetur hatri për shkak se ai u zhvlerësua në sytë e opinionit publik si kryeministër i vendit. Aura e tij prej politikanit më të fuqishëm u dëmtua pakthyeshëm. Ankesat e tij të një jave më vonë pse EULEX-i nuk e njoftoi paraprakisht për bastisjet e kryera, kanë mu këtë kuptim: ai po i qahej EULEX-it pse nuk u kujdesën që ta evakuonin me fytyrë prej asaj situate. Ai nuk kërkoi që të pyetej për të fituar. Ai kërkoi që të njoftohej për të shpëtuar. Pikërisht ky është momenti kur Thaçi iu hodh në përqafim EULEX-it. Prokurori Johannes van Vreeswijk e kishte kuptuar këtë gjë. Ai e goditi dhe e poshtëroi Thaçin publikisht ashtu siç bëjnë gangsterët me të dashurat e tyre lazdrane teksa këto u përgjërohen. Secili realizim kinematografik i zhanrit Film Noir e ka së paku një skenë të tillë. Meqë imagjinarja kolektive e qytetarëve të Kosovës për këtë rast kishte këso strukture, militantët partiakë nëpër kafenetë e Prishtinës si rrufeja e përhapën lajmin se Johannes van Vreeswijk na qenka homoseksual. (Ndoshta ai edhe është homoseksual dhe kjo sigurisht që s’ka rëndësi, porse thashethemet kishin funksion dyfishues: e ribënë prokurorin simbolikisht ashtu siç ai eventualisht ishte emotivisht dhe seksualisht.) Përdhunimi i dashnores së lazdruar do të mund të rikuperohej sadopak vetëm duke e shpallur gangsterin homoseksual. Gangsteri njëmend e rrahu të dashurën, mirëpo ai, në të vërtetë, s’ka mundur t’i bëjë gjë asaj, apo jo?

Paradoksi i kryeministrit (Thaçi) është që ai s’bëhej dot kryeministër pa ia dëshmuar Brukselit që e mirëpret EULEX-in dhe do t’i bashkërendohet atij (kujto vizitën te Solana në shtator 2007) ndërsa, në anën tjetër, pikërisht për shkak të kompetencave ekzekutive të EULEX-it ai s’mund të jetë një kryeministër (normal). Shembull shkollor i paradoksit të Bertrand Russellit te teoria e bashkësive. Duket që Thaçi ka menduar që EULEX-i do t’i ketë disa të drejta jonormale të cilat normalisht që nuk do t’i shfrytëzojë. Mirëpo, nëse shqiptarëve u jepen të drejta që dihet se nuk do (të mund) t’i shfrytëzojnë për shkak të politikanëve të shantazhuar (p.sh. moszbatimi jo vetëm në veri i Kushtetutës), EULEX-it i janë dhënë ato të drejta pikërisht që t’i shfrytëzojë. Ndoshta Thaçi është nisur prej vetes kur e ka menduar EULEX-in: institucionet e Kosovës kanë të drejtë t’i pengojë zgjedhjet në veri, por as që u shkon ndërmend kjo gjë. Ose, ndoshta Thaçi nuk ka menduar fare - ka vepruar në stihi në stilin: le të bëhem njëherë kryeministër e mendoj më vonë!

Të jesh me hetuesit apo me të hetuarit? Kjo është çështja sot. Në fakt, kjo ishte çështja dje. Thaçi po e ndërron anën. Nga kryeministër i një Qeverie të hetuar siç është tani, aspiron të bëhet hetues (i kujt?). Kjo tregon që Thaçi po e ndjen se fitues këtu do të dalë hetuesi andaj e bëri këtë lëvizje në drejtim të fituesit; më parë preferon që ta ketë koleg hetuesin sesa të hetuarin; dëshiron që dalëngadalë të distancohet nga Fatmir Limaj dhe t’i hedhet edhe në një përqafim final EULEX-it. Natyrisht që nuk mund ta bëjë këtë përnjëherë dhe menjëherë meqenëse do të dekonspirohej, por e bën kështu me ngadalë dhe pak e nga pak. Ai nuk do që të detyrohet të përgjigjet e të flasë më si i hetuar por si hetues. Ai nuk dëshiron të tingëllojë më si Fatmir Limaj por si Johannes van Vreeswijk. E ka hetuar Thaçi që duhet të jetë me hetuesit. Qofshin ata edhe homoseksualë. E ka hetuar Thaçi. Nuk e tha kot ai të hënën që ‘bashkëpunimi me EULEX-in dhe mekanizmat e tjerë do të jetë i ngushtë dhe mbështetës’.

04.06.2010

EULEX-i është edhe qeveri në Kosovën e pavarur!

Deri sot disa avokatë dhe gjykatës kanë refuzuar të bëhen pjesë e këtij procesi të montuar gjyqësor të EULEX-it, duke mos pranuar të jenë as avokat mbrojtës, as pjesë e Panelit gjykues të EULEX-it.

Unë u bëj thirrje të gjithë avokatëve të Kosovës që të mos e pranojnë as ftesën e as trysninë e EULEX-it që të bëhen avokatë mbrojtës për mua. EULEX-i synon që nëpërmjet pjesëmarrjes së thjeshtë fizike të avokatit mbrojtës, ta sigurojë procedurën e nevojshme për dënimin tim.

Po ashtu, inkurajoj gjykatësit e Gjykatës së Qarkut, që të vazhdojnë t’i qëndrojnë trysnisë së EULEX-it dhe kryetarit të kësaj gjykate, Anton Nokaj, i cili me të gjitha mënyrat po synon ta gjejë zëvendësimin për gjykatësen Fllanza Kadiu, e cila me të drejtë u tërhoq nga Panli i EULEX-it. 

Cilido avokat, gjyqtar apo prokuror që vjen në seancën e nesërme, është pjesë e prokurorisë persekutuese të EULEX-it. Çdo vendës që vjen në këtë process gjyqësor do të përdoret nga EULEX-i për legjitimimin e persekutimit tim dhe vetë aktakuzën.

Ky proces ka për qëllim ta kriminalizojë demonstratën si mënyrë e veprimit politik demokratik, si dhe ta izolojë sa më shumë Lëvizjen VETËVENDOSJE! nga zhvillimet aktuale dhe të ardhshme politike. 

Në këtë proces gjyqësor askush nuk mund të më mbrojë, sepse EULEX-i është neutral ndaj statusit të Kosovës, por kurrsesi ndaj Lëvizjes VETËVENDOSJE!. EULEX-i dhe VETËVENDOSJE!-a janë kundërshtarë politikë. EULEX-i nuk e pranon pavarësinë e Kosovës dhe mbështetet në Rezolutën 1244 dhe 6 Pikëshin e Ban Ki-mon-it, kurse ne synojmë vetëvendosjen dhe sovranitetin e vendit tonë. Qëllimi i EULEX-it është që të më persekutojë, e jo që të ndajë drejtësi. Pikërisht për këtë shkak, avokatët dhe gjykatësit do të përdoren vetëm si instrumente për ta arritur këtë qëllim. Pra, përveç që avokatët dhe gjykatësit duhet ta refuzojnë këtë rast politik, ata duhet ta refuzojnë atë edhe për arsye themelore të etikës profesionale. 

Nuk është çështja nëse më shpallin fajtor a të pafajshëm, nëse më dënojnë a jo. Ata nuk duhet dhe nuk kanë të kenë të drejtë të më gjykojnë.

Unë do ta pranoja vetëm një gjykatë të Republikës së Kosovës pa EULEX-in përmbi. Nuk mund të ketë edhe gjyqësi të pavarur në Kosovë, edhe EULEX. Ky mision ka fuqi ekzekutive mbi institucionet e Kosovës dhe imunitet ndaj ligjit. Rruga drejt drejtësisë së pavarur është nëpërmjet kundërshtimit dhe bojkotimit të EULEX-it. Nuk është se vetëm unë dhe Lëvizja VETËVENDOSJE!-a po e bën këtë gjë, por edhe shumë avokatë e gjyqtarë deri sot. Së paku 5 gjyqtarë nuk janë zbrapsur nga trysnia e EULEX-it dhe Këshillit Gjyqësor të Kosovës qe të vijnë në seancat gjyqësore. Edhe ju të tjerët, që deri sot nuk jeni përfshirë në procese të tilla, mos veproni ndryshe. Le ta ndihmojmë njëri-tjetrin për gjyqësi të pavarur e të paanshme. Bashkëpunimi me EULEX-in ia lehtëson atij bashkëpunimin me Serbinë, ia lehtëson nënshkrimin e dy protokolleve tjera për gjyqësi dhe dogana.

EULEX-i ka pasur interes ta rihap rastin tim të trashëguar nga UNMIK-u, edhe pse vetë UNMIK-u e kishte braktisur atë. Kryeprokurori i UNMIK-ut, Robert Dean konstatoi se përgjegjësia për vrasjet dhe shkeljet i bien UNMIK-ut, dhe se këto veprime kanë mundur të shmangen. Në anën tjetër, pas reagimeve të shumta të organizatave të të drejtave të njeriut në vend dhe atyre ndërkombëtare, UNMIK-u e braktisi rastin, pasi ai u bë shumë skandaloz. Por, EULEX-i, përmes Prokurorisë së vet Speciale, pati interes ta rimarrë rastin tim, meqë, në këtë mënyrë, synon eliminimin e kundërshtarit të vetëm serioz në Kosovë, Lëvizjen VETËVENDOSJE!. Përderisa gjykimi i EULEX-it është politik dhe ka qëllime politike, kundërvënia ime është politike dhe ka për qëllim drejtësinë. 

Në bankën e të akuzuarve do të duhej të ishin vrasësit dhe shkelësit masivë të të drejtave të njeriut më 10 shkurt 2007, e jo unë. Më 10 shkurt 2007, ishte policia e UNMIK-ut ajo e cila qëlloi mbi trupat e paarmatosur të demonstruesve paqësorë me armë dhe plumba goma të dalë afati prej 12 vjetësh. Demonstruesit qëlloheshin kryesisht në kokë dhe prej afërsisë qëllimisht vdekjeprurëse. Si pasojë e kësaj dhune të planifikuar humbën jetën Arben Xheladini e Mon Balaj, si dhe u plagosën mbi 80 demonstrues të tjerë. Në vend që të ketë drejtësi për 10 shkurtin, EULEX-i po i vazhdon plumbat e UNMIK-ut përmes përndjekjes që po ma bën.

Më 10 shkurt 2007, ne demonstruam kundër Planit të Ahtisarit, që, përveç kantonizimit të Kosovës, na e solli EULEX-in në Kosovë si mision të ESDP-së. Prandaj gjykimi i EULEX-it kundër meje lidhur me 10 shkurtin, është edhe më i rëndë dhe më i padrejtë sesa ai i UNMIK-ut. 

Duke e kundërshtuar statusin e EULEX-it në Kosovë të gjithë së bashku, ne po kërkojmë dhe kontribuojmë në ridefinimin e BE-në në vendin tonë: jo më si mision policor e prokurori që nis procese gjyqësore me prapavijë politike, jo mision që nuk na e njeh vullnetin politik, por BE ndihmuese për sovranitetin dhe zhvillimin ekonomik të Kosovës. BE për mirëqenie e demokraci. Më ndihmoni t’ju ndihmoj që ta ndihmojmë Kosovën.

Prishtinë, 12 prill 2010

MIRËSEVINI NË VITIN 2006!

Derisa për Serbinë perëndimi e lindja bëjnë gara se kush do t’i ofrojë asaj më shumë, Kosovën e mbajnë nën tiraninë e konsensusit të tyre që ka formën e EULEX-it, KFOR-it, UNMIK-ut, PSBE-së, etj.

Një gjë nuk mund të mos ndryshojë duke mos ndryshuar. Është e domosdoshme që nganjëherë të ndërrohet diçka në mënyrë që gjithçka të mbetet njësoj. Kalimi i kohës pamundëson që një gjë të jetë saktësisht vetvetja në një tjetër moment. Maskat ndryshken. Koha është e pamëshirshme. Por, zëvendësimi i maskave sadopak i kontribuon demaskimit. Kjo është dobia e vetme e këtij ‘riformatizimi afirmativ’. Gjesti i ndryshimit që synon mosndryshimin (në të tashmen) deponohet te potencialiteti i përmbysjes (në të ardhmen).

‘Forma’ është rrënja e fjalës ‘riformatizim’. Paradoksalisht, ndryshimi me riformatizim nuk ishte ndryshim formal. Ishte ndryshim në formë porse jo formal. Duke qenë se vendimet për çështjet thelbësore politike dhe ekonomike u servohen ministrave për t’i miratuar, ajo çfarë bën qeveria edhe ashtu vetëm formë është. Riformatizimi paraqet ndryshim përmbajtësor në formë.

Me këtë riformatizim ndërroi jeta e atyre që u bënë ministra dhe mbase e atyre që nuk janë më të tillë. Jeta e dy milionë banorëve të tjerë të Kosovës mbetet po ajo që ishte para riformatizimit. Ky ndërrim nuk do të mund të vërehet pa e ndezur televizorin. Vetëm në ekranin televiziv do të hetohen ca fytyra të reja që i kemi parë edhe më herët dhe nuk do të vërehen ca fytyra të tjera që me mungesën e tyre vështirë se do ta trazojnë ndokënd. Disa do të shihen shumë më rrallë, disa të tjerë më shpesh. Po ndërron ca ajo që do të shohim në ekran, jo ajo që do të vazhdojmë ta jetojmë në realitet. Shumica e qytetarëve edhe ashtu nuk e dinë bash mirë se cili ministër i për çfarë është ministër. Ministri i veçantë nuk ka fytyrë. Fytyra e ministrit është përshtypje e përmbledhur e fytyrave të ndryshme, por që janë disi aq të ngjashme. Dhe, kjo fytyrë tani ndryshoi pak, ashtu siç ndryshon fytyra e një njeriu pas operacionit plastik e shoqëruar me arsyetime profesionale.

Aq shumë Kryeministri Thaçi po i lavdëronte ministrat e shkarkuar saqë jo vetëm se ministrat e rinj do të mund t’i kishin zili kolegët e tyre të porsashkarkuar, por u krijua opinioni që ata i larguan pikërisht për këtë arsye: ishin tepër të mirë për të qenë në Qeveri. Në fakt, ministrat e trashë për nga buxheti po mbeteshin të paprekur. Të tjerët, të defaktorizuar siç ishin, u përdorën për qëllime më të larta e që sërish janë të ulëta.

Baraspesha e ndërrimit të ministrave, tre të PDK-së dhe tre të LDK-së, dhe kooptimi në Qeveri i disa zërave ankues të LDK-së, tregon se ajo që prej disa muajsh quhet riformatizim në fokus ka çështjet e brendshme të koalicionit qeverisës dhe jo qeverisjen më të mirë për Kosovën. Gjithsesi edhe një tjetër dëshmi e radhës që për pushtetarët aktualë pushteti është më i rëndësishëm se shteti.

Një pushtet i këtillë, në emër të shtetit të Kosovës, pritet që së shpejti t’i fillojë negociatat më të reja me Serbinë. Ky pushtet do të futet në pazare të reja me Serbinë. Si zakonisht, në këso negociatash Kosova eventualisht fiton formalitet në këmbim të substancës që jep. Dhe, pushtetit i zgjatet jeta, e Kosovës i rrudhet territori. Tash e kanë edhe Lutfi Hazirin në Qeveri, njeriun e specializuar për bisedime me Serbinë, njeriun që karrierën e vet ia ka borxh pikërisht negociatave me Beogradin dhe decentralizimit etnik.

Serbia nuk e ka pranuar Planin e Ahtisaarit dhe as pavarësinë e Kosovës. Brukseli, dhe jo vetëm ai, e duan Serbinë sa më shpejtë në BE dhe NATO në mënyrë që t’ia marrin atë Rusisë. Derisa për Serbinë perëndimi e lindja bëjnë gara se kush do t’i ofrojë asaj më shumë, Kosovën e mbajnë nën tiraninë e konsensusit të tyre që ka formën e EULEX-it, KFOR-it, UNMIK-ut, PSBE-së etj. Prandaj faktorëve ndërkombëtarë, me përjashtim të gjysmës së Pieter Feithit, nuk i bën përshtypje Plani i Ahtisarit, i cili edhe ashtu është i padrejtë dhe aspak i favorshëm për Kosovën. Prandaj faktorët ndërkombëtarë ia dhuruan Serbisë 6-pikëshin famëkeq të Ban Ki-munit, protokollin për bashkëpunim policor me EULEX-in dhe insistojnë në tolerimin e strukturave të saj në Kosovë.

Shpallja e pavarësisë nuk e bëri Kosovën kurrfarë kopshti me lule.

Ngecja në numrin e njohjeve që aktualisht përbën vetëm 1/3 e shteteve të botës, veriu i Kosovës ku më shumë sovranitet ka Serbia sesa që në pjesën tjetër të Kosovës ka Qeveria Thaçi, mungesa e zhvillimit ekonomik dhe lulëzimi i korrupsionit, papunësia enorme dhe varfëria e gjerë që sa vije e thellohet, të gjitha këto dhe shumë të tjera po e fundosin Kosovën. Veç edhe rifillimi i negociatave me Serbinë është mangët.

Për të dalë nga ky mjerim, shtetet e fuqishme sado mike të jenë nuk e kanë ndërmend ta ndryshojnë qasjen nga paradigma e stabilitetit (rajonal) dhe e sigurisë (së trupave dhe personelit të tyre) tek paradigma e zhvillimit (ekonomik të Kosovës), demokracisë (pa instanca supreme arbitrare të ndërkombëtarëve) dhe të drejtësisë (për qytetarët e shumëvuajtur e të nëpërkëmbur të Kosovës). Dhe, për më tepër, këta faktorë ndërkombëtarë aq më pak e kanë ndërmend të ballafaqohen me Serbinë për çështjet në të cilat ajo po e mban peng Kosovën. Ata do të kërkojnë nga krerët e pasur të partive e institucioneve të Kosovës që të hyjnë në negociata të reja me Serbinë. Kjo është arsyeja pse këto ditë janë shtuar zërat në Bruksel e Uashington mu për këtë. Kur s’ka drejtësi, ka negociata dhe nis pazari, apo jo? Në një këso konteksti, përderisa Serbia nuk pranon marrëveshje, do të ketë negociata. Pse Serbia të pranojë marrëveshje, kur e di që Kosova do t’i vijë sërish në negociata të reja për një marrëveshje tjetër me të?!

Hashim Thaçi & Co. janë të gatshëm të bëjë kompromise të paimagjinueshme vetëm që të mos ua ngucin pushtetin. Ata s’përtojnë ta zbresin çmendurisht poshtë pazarin e Kosovës vetëm që të mbesin vetë lart.

Në emër të asaj që me shpalljen e pavarësisë formale kemi dalë nga Serbia tash do ta fusin Serbinë edhe më shumë brenda Kosovës dhe edhe më shpejt drejt BE-së. Me zgjedhjet e fundit lokale i sajuan komunat e reja në Anamoravë dhe Graçanicë ndërkohë që nuk u integrua veriu. Tani Serbia kalon në hapin e ardhshëm: kërkon koncesione të reja për kompromis të ri. Politikanët kryesorë kosovarë të shantazhuar (sepse të korruptuar) janë, si gjithnjë, në gjendje gatishmërie.

Vitin 2006 e shënonin negociatat me Serbinë për statusin e Kosovës, por edhe njëlloj riformatizimi i atëhershëm që e solli Agim Çekun si kryeministër në vend të Bajram Kosumit dhe Kolë Berishën si kryeparlamentar në vend të Nexhat Dacit.

Edhe atëbotë zgjedhjet thuhej se duhen shtyrë për vitin e ardhshëm. Për ta plotësuar mozaikun e vitit 2006, disa nga analistët e spikatur të faqes 2 të gazetës Express, në muajt në vijim, do të defilojnë sërish me shkrimet e tyre për atë se si nuk është gjë kjo puna e negociatave të reja, se si Kosova mund të përfitojë nëse pranon, se si mund ta turpërojmë Serbinë para botës me gatishmërinë tonë për të biseduar, se si nuk duhet të jemi mosmirënjohës ndaj bashkësisë ndërkombëtare, pa të cilën s’do të kishte pavarësi, se si kjo i përshpejton integrimet euroatlantike e pallavra të ngjashme si këto. Fjalët rozë të tyre që relativizojnë gjithçka synojnë t’i bëjnë roje relaksimit dhe demobilizimit të qytetarëve. Sepse, popullin mund ta lëshojë një ditë optimizmi e mandej kushedi se çka bëhet, apo jo? Mirësevini pra në vitin 2006!

Peshk a qen?

PTK-ja është sikur ajo pula që bën vezë të arta. Por, pronari i saj, Qeveria e Kosovës, ka vendosur që ta shesë pulën. Nuk është dakord që t’i shesë eventualisht vetëm vezët e arta. Kush përfiton nga kjo shitje? Qeveritarët gjithsesi, Kosova kurrsesi.

Gjysmë miliard euro të fondit të privatizimit vazhdojnë të mbesin jashtë vendit. BQK-ja si klient i bankave jashtë vendit ku këto para janë, nuk do që t’i kthejë ato mjete në Kosovë. Shefi i ICO-së, Pieter Feith, pat deklaruar që ky fond duhet të mbetet jashtë vendit për shkaqe të sigurisë. Ndërkohë, pikërisht vendet perëndimore ku ndodhen paratë e Kosovës i kishte kapluar kriza financiare globale, ndërsa bankat e huaja në Kosovë vazhdojnë të kenë vetëm 4% kredi të këqija.

Pse ky privatizim na qenka i domosdoshëm? Pse duhet shitur ndërmarrjet publike ose shoqërore? Pse edhe atëherë kur ato janë fitimprurëse e të suksesshme? Pse po e zhdukin të përbashkëtën e qytetarëve? Pse ky sulm mbi publikun dhe shoqërinë, mbi pasuritë publike e shoqërore? Pse bëhet privatizimi para dekolonizimit (gjë që i mundëson Serbisë hise në Kosovë)? Pse Kuvendi i Kosovës nuk e miraton ligjin për dekolonizim para çfarëdo privatizimi? Pse duhet vazhduar me privatizimin përkundër mbetjes së mjeteve të deritanishme të privatizimit jashtë vendit? Pse pa i futur ato në zhvillim njëherë? Pse duhet privatizuar pasuria pa e pasur njëherë planin zhvillimor afatshkurtër, afatmesëm e afatgjatë? Pse duhet privatizuar pa e regjistruar njëherë tërë pasurinë tonë tokësore e nëntokësore, pa e ditur paraprakisht se sa të pasur jemi saktësisht? Pse duhet privatizuar përderisa nuk jemi sovranë, dhe në mungesë të integritetit territorial? Pse nuk ka kurrfarë debatesh për këto privatizime? Pse nuk parashihet referendumi gjithëpopullor për pasuritë kapitale? Pse Kosova si vendi më i varfër në Evropë duhet privatizuar resurset e saj, në kohën kur vendi më i pasur në botë, ShBA-ja, e merr nën kontroll industrinë e vet?

Këto pyetje, dhe shumë të tjera, nuk kanë përgjigje për shkak se, para së gjithash, janë pyetje të ndaluara. Pse, kur, qysh dhe çka të privatizohet nuk lejohet të diskutohet në Kosovë. Sepse, gjithçka duan ta privatizojnë sa më shpejtë, dhe për pasojë, sa më lirë. Për çështjet madhore ekonomike, në Kosovë lejohen diskutime e polemika pas marrjes së vendimeve kryesore, jo para tyre. Dhe mandej këto lloj debate shërbejnë zakonisht si legjitimim posteriori i vendimeve të marra e jo kontribut në cilësinë e vendimeve që duhet të merren. Prandaj nuk është e rastësishme që i gjithë problematizimi i privatizimit konsiston në (mos)transparencën e tij. Vetëm kaq lejohet dhe vetëm kaq ka kuptim në një situatë kur vendimet tashmë janë punë e kryer. Jo vetëm që i shesin ndërmarrjet e Kosovës, por duan ta shesin edhe lajmin për këtë si një çështje të mirë për Kosovën.

Gabimisht dhe me keqdashje privatizimi konsiderohet si e vërteta e dëshmuar e organizimit dhe planifikimit të ekonomisë. Gabimisht dhe me keqdashje zhvillimi ekonomik në Kosovë është paraqitur si zhvillim i privatizimit.

Hajnitë e politikanëve janë suplement dhe produkt i privatizimit. Nëse është e lejueshme që pasuria e Kosovës t’i jepet për pak para një njeriu privat, nëse ajo që është e të gjithëve bën që të bëhet e ndonjërit, atëherë politikanët kollaj kalojnë në anën e këtij ‘ndonjëri’ privat. Popullsia e varfëruar dhe disa klane të pasuruara janë dy anët e së njëjtës monedhë të transicionit që e shënon privatizimi. Lufta na e shkatërroi pasurinë kurse privatizimi po e tret atë që na mbeti. Privatizimi është luftë kundër shoqërisë me mjetet tjera. Midis popullsisë së varfëruar dhe gjithnjë e më të varfër dhe disa privatistëve të pasuruar dhe gjithnjë e më të pasur, politikanët me lehtësi dhe shpejtësi përfundojnë te grupi i dytë meqenëse politikisht dhe juridikisht ata janë bërë facilitatorët e këtij procesi që varfëron shumicën dhe pasuron pakicën.

Privatizimi i këtillë është plaçkitje e pastër e asaj që trashëguam nga brezat paraardhës dhe asaj që do të duhej t’ua lëmë trashëgim brezave pasardhës. Përgjegjësia e Qeverisë për këtë shpronësim final të shoqërisë nuk është vetëm aktuale por edhe historike – ajo e tejkalon gjeneratën tonë. Kjo që kemi nuk e krijuam vetëm ne dhe nuk na takon vetëm neve. Ne jemi ardhmëria e brezit që shkoi pikërisht duke iu falënderuar atij brezi. Është në dorën tonë që t’ia mundësojmë ose pamundësojmë ardhmërinë brezit që do të vie.

Zërat që thonë se duhet t’i shesim ndërmarrjet meqë ne nuk kemi kapacitete menaxhuese dhe kuadro të afta, janë shprehje e racizmit ndaj neve vendësve. Niveli i pakënaqshëm arsimor i shqiptarëve nuk është pasojë e karakterit të shqiptarëve, por e sistemit të shkollimit. Shqiptarët që janë në diasporë nuk janë më të dobët në mësime se bashkëmoshatarët e tyre perëndimorë. Fundja, nëse na mungon ndonjë ekspert, atëherë e marrim në punë dikë nga jashtë, por s’kemi pse i shesim pasuritë. Ose, le t’i dërgojmë njerëzit në shkollim a trajnim jashtë vendit për hir të profesionalizmit dhe ekspertizës, por le të mos i shesim ndërmarrjet tona.

Industria e pakët e mbetur është industri ekstraktuese e jo përpunuese, madje në përmasa shumë më të këqija sesa në kohën e ish Jugosllavisë kur në Kosovë protestohej me parullën “Trepça punon, Beogradi ndërton”. Feronikeli sot është gjithsesi shembull i eksploatimit neokolonial: është shitur fare lirë, i jepet energji elektrike pa kufizim nën çmimin e importit, e bile edhe nën atë të prodhimit, ndërkohë që Kosova importon mallra të prodhuar nga lënda e parë e nxjerrur në Kosovë.

Me këtë privatizim, Kosova po bëhet sikur ai peshku te romani Plaku dhe Deti i Hemingway-it: një peshk i madh por që nuk do ta sjellësh dot në breg. Peshkaqenët e shumtë rreth e rrotull vetëm skeletin kanë për t’ia lënë. Tepër gjatë ka hequr e është munduar populli ynë porsi plaku i Hemingway-it. Nuk duhet ta pranojmë epilogun e njëjtë, nuk duhet të lejojmë që gjithçka të përfundojë te peshkaqenët.

EULEX-i sigurisht që nuk e kishte asnjëherë ndërmend që ta kap kurrfarë ‘peshku të madh’ prej politikani të rëndësishëm e të korruptuar. Ka diçka prej qeni e jo peshku te ata politikanë. Peshku i madh është vetë Kosova.
26.03.2010

Ministri nuk ecën vetë

Luftimin e korrupsionit të lartë po e pengon karakteri grupor i hajnisë, por ama jo pse sekreti nuk do të mund të zbulohej meqë hajnat janë grup, por pse ai do të mund të dalë tepër i madh për këtë Kosovën tonë të vogël.

Hajnia zakonisht kryhet në grup. Shumë të rrallë janë hajnat që vjedhin vetëm. Hajnin nuk e mundon vetmia. Përkundrazi. Hajni e ka problem mungesën e intimitetit. Mezi arrin të skajohet diku prej shokëve të shumtë për t’i numëruar paratë e vjedhura.

Jo pse nuk do të dëshironin të vidhnin vetë. Ideali i secilit hajn është hajnia e përsosur. Garancia paraprake se nuk do të kapet. Pra, jo vetëm të mos kapet, por të jetë i sigurt qysh në nisje se nuk do të kapet në fund. Të dihet prej fillimit se nuk do të ketë dëshmi, dëshmitarë e, mundësisht, as dyshim. Sepse kurrë nuk i dihet. Secili koleg i tanishëm, secili bashkëpunëtor sot, mund të bëhet dëshmitar nesër. Gjersa ëndërron, secili hajn ofshan: “Ah sikur të mund ta kryeja vetë”!

Por, nuk mund ta kryejnë vetë. Nga imagjinata për hajninë te planifikimi i hajnisë, shtohet numri i hajnave të nevojshëm për kryerjen e hajnisë. Për hajni të suksesshme nevojitet organizimi, nevojiten shumë hajna me detyra të veçanta. I vetëm mund ta vjedhësh një njeri tjetër të vetëm. Hajni i vetëm është hajni i xhepave, hajni që ëndërron luksin, por përfundon duke mbijetuar. Shuma të mëdha parash kanë sistemet, jo plakat teksa kërkojnë një vend për t’u ulur në autobus apo nënat që me njërën dorë mbajnë fëmijën e me tjetrën kuletën. E, për ta vjedhur sistemin nevojitet një minisistem. Madje edhe atëherë kur je vetë pjesë e sistemit. Ka aq shumë hollësi që duhet të merren parasysh përgjatë planifikimit të hajnisë. Dhe, sa më shumë hollësi që duhen konsideruar për realizimin e hajnisë, aq më shumë hajna bëhen të domosdoshëm për hajni të suksesshme. Procesi i planifikimit të hajnisë është proces i shtimit të hajnave për hajninë.

Hajni i vetëm e ka hallin kryesor te realizimi i hajnisë. Ai ka shumë vetëbesim, arrin të vjedh ndonjë shumë të vogël dhe zakonisht nuk kapet. Edhe kur e kapin, nuk i bie të qëndrojë gjatë në burg. Prandaj, vështirësitë për hajnin e vetëm janë derisa ta kryejë hajninë. Ai gjithmonë llogarit që pas hajnisë do t’ia mbath me të katra nga vendi i krimit për të cilin nuk do të mendojë më. Krejtësisht ndryshe qëndron puna me grupin e hajnave. Ata shumë më kollaj e kryejnë hajninë, por shumë më vështirë arrijnë ta ruajnë atë. Së pari, ata detyrohen ta analizojnë aksionin që porsa e kryen duke shënuar me përpikëri çka nuk shkoi aq mirë dhe kush dështoi pak. Së dyti, shuma e vjedhur me këtë rast gjithmonë është e lartë dhe trysnitë e jashtme e të brendshme mbi ta janë të mëdha.

Duke i menduar nga jashtë, qytetarët i konsiderojnë hajnat si kriminelë që kanë vjedhur në të kaluarën e afërt. Mirëpo, përbrenda grupit të tyre hajnat e shohin njëri-tjetrin si dëshmitarë potencialë në një të ardhme të afërt. Hajni është anëtar i bashkuar në grup që mund të bëhet dëshmitar kundër grupit dhe secilit anëtar të tij. Prandaj, hajnat gruporë kanë nevojë t’ia kufizojnë lirinë njëri-tjetrit. Ata kanë të drejta dhe detyrime karshi njëri-tjetrit dhe grupit. Kjo është dobia e domosdoshme për ta. Të jenë mirë dhe të lirë. Kur i dëgjoja rrëfimet e hajnave në burg, më dukej që ata e kishin krijuar një rrymë të re filozofike duke gërshetuar Kantin me Millin: një lloj etike që në të njëjtën kohë është edhe formale e normative por edhe natyrale. Hajnat e duan dobinë që njëherazi iu bëhet e domosdoshme. Sepse, grupi i hajnave mund të mos jenë më hajna në kuptimin që nuk do të vjedhin më, por ata e kanë të pamundur të mos vazhdojnë të mbesin grup. Nëse dikur u bënë grup për ta shkelur ligjin, sot u nevojitet të mbesin grup për të mos u rrezikuar nga ligji. Prandaj, hajnat në grup patjetër që kanë nevojë për një grup rregullash. Atyre u nevojitet një referencë e kodifikuar për ta siguruar grupin nëpërmjet unitetit të grupit. Hajnat përmes parimeve të tyre arrijnë ta ruajnë kohezionin e grupit që i shpërblen me jetë, liri dhe lumturi të ndjekur.

Pra, hajnat që ‘punojnë’ në grup nuk janë thjesht të pamoralshëm me njëri-tjetrin. Edhe ata kanë një kod grupor etik. Edhe ata kanë kritere e standarde të brendshme. Përndryshe nuk do të mund ta kryenin hajninë, e aq më pak ta ruanin plaçkën. Bile ‘morali’ i tyre mund të jetë shumë më i rreptë sesa ai i qytetarëve të zakonshëm. Hajnat janë më të rregullt e më të disiplinuar sesa qytetarët. Parimet e ‘moralit’ të tyre përpos që janë gjithsesi të dobishme për ta, ato ngjajnë edhe të drejta përbrenda kuadrit të padrejtësisë. Përbrenda grupit hajnat janë përlot virtyte: trimëri, barazi, drejtësi, ndjeshmëri... Ata njëmend vjedhin, por mandej në mënyrë të barabartë e distribuojnë plaçkën. Nejse, nuk shkojnë aq larg sa barazia e tyre brenda grupit të jetë barazi sipas nevojës, por pa dyshim se është barazi sipas meritës.

Problemi i paevitueshëm i hajnit është që ai nuk mund të vjedh vetëm njëherë. Kur e ka kryer një vjedhje me sukses ai s’përmbahet dot pa tentuar ta përsërisë suksesin. Mandej edhe herën e tretë, të katërt, e kështu me radhë. Përvoja e suksesshme është motori i përsëritjes. Kështu hajni përfundon duke vjedhur edhe atë që s’do të mund ta përdor kurrë, nis e vjedh edhe atëherë kur kjo tashmë s’është fare e nevojshme për të. Ky është momenti kur hajni nuk vjedh për ta plotësuar një nevojë sado e madhe të jetë ajo, por një dëshirë që s’plotësohet asnjëherë. Në këtë pikë nuk vjedh më hajni, por është hajnia ajo që vjedh. Plaçka rritet. Neve na e bllokon shikimin e hajnit ia bllokon trurin. Plaçka është tepër e madhe. Lakmia e papërmbajtur dhe natyra përçarëse e plaçkës ushqejnë njëra-tjetrën. Grupi i hajnave bie në krizë. Ata janë gjithnjë e më shumë hajna, por gjithnjë e më pak grup.

E dimë se kur policia i kap hajnat, ajo i izolon ata nëpër qeli të veçanta. Pra, jo vetëm nga shoqëria, por edhe nga njëri-tjetri. Nëse hajnat dikur nuk mund ta kryenin hajninë pa u bërë grup me njëri-tjetrin, më vonë është policia ajo që s’arrin t’ua zbulojë plotësisht hajninë pa i izoluar ata prej njëri-tjetrit. Por çka ndodh kur vetë hajnat nisin dhe e kryejnë izolimin, kur ndahen pak e nga pak prej njëri-tjetrit derisa ndodhen në liri? Ata bëhen mosbesues ndërmjet veti dhe të brishtë. Mungesa e unitetit të tyre është kontribut direkt për policinë që do të duhej t’i arrestonte dhe hetonte. Lidhjet bashkëpunuese që i kishin fitojnë funksion tërësisht shantazhues. Ata nuk janë të lidhur për ta ndihmuar njëri-tjetrin tashmë, por për t’iu kërcënuar njëri-tjetrit.

Pikërisht në këtë fazë ka hyrë Qeveria e Kosovës dhe tërë elita politike e institucionale e Kosovës. Arrestimi i ndonjë ‘peshku të madh’ do të mund të sillte në burg shumë ‘peshq të mëdhenj’. Arrestimet dhe hetimet policore s’po nisen ende jo pse nuk do të mund të zbulohet e vërteta, por mu pse do të mund të zbulohej ajo në tërësinë e saj, duke shpërfaqur organizimin dhe natyrën grupore të hajnisë. Luftimin e korrupsionit të lartë po e pengon karakteri grupor i hajnisë, por ama jo pse sekreti nuk do të mund të zbulohej meqë hajnat janë grup, por pse ai do të mund të dalë tepër i madh për këtë Kosovën tonë të vogël. Duket se Kryeministri i Kosovës, Hashim Thaçi, nuk është në gjendje ta bëjë ‘kurban’ ndonjë ministër a zyrtar të lartë duke e shkarkuar për t’ia dorëzuar policisë, sepse hajnia ka qenë grupore dhe hajnitë janë të shumta. Askush nuk e di se sa i madh do të dalë grupi në fund. Askush nuk e di se sa thellë, gjerë e lartë do të shtrihet ky grup. Dhe, në veçanti, Hashim Thaçi nuk ka siguri që dorëzimi i ndonjë ministri a zyrtari të lartë partie nuk do të rezultonte me një grup në të cilin bëhet i përfshirë edhe vetë ai si kryeministër. Diku do të mund ta kapte përgjegjësia e drejtpërdrejtë e diku ajo e tërthortë si i pari në sistem që është. Asnjë ministër nuk ecën vetë. Hajnitë janë aq të mëdha saqë jo vetëm se bëhet fjalë për hajni grupore, por edhe për hajni të grupeve të mëdha të hajnave. Kur vinin aktakuzat nga Tribunali i Hagës, ish pjesëtarët e UÇK-së që ishin në pozita mbaheshin duke mos rënduar shokët, ndonëse, dorën në zemër, e dëmtonin UÇK-në duke mbrojtur sall veten. Por, tash është ndryshe. Askush nuk do që të shkojë i vetëm në Dubravë.

Vite më parë Hashim Thaçi skijonte me bashkëluftëtarë në Slloveni. Tash po skijon në Brezovicë vetëm me djalin e tij dhe truprojën. Janë rrudhur që të gjithë në lëvozhgat e tyre individualiste. Grupi është gjithsesi në krizë.

Prishtinë, 19.03.2010

LUFTIMIN E KORRUPSIONIT PO E PENGON KARAKTERI GRUPOR I HAJNISË!Hajnia zakonisht kryhet në grup. Shumë të rrallë janë hajnat që vjedhin vetëm. Hajnin nuk e mundon vetmia. Përkundrazi. Hajni e ka problem mungesën e intimitetit. Mezi arrin të skajohet diku prej shokëve të shumtë për t’i numëruar paratë e vjedhura. Jo pse nuk do të dëshironin të vidhnin vetë. Ideali i secilit hajn është hajnia e përsosur. Garancia paraprake se nuk do të kapet. Pra, jo vetëm të mos kapet, por të jetë i sigurt qysh në nisje se nuk do të kapet në fund. Të dihet prej fillimit se nuk do të ketë dëshmi, dëshmitarë e, mundësisht, as dyshim. Sepse kurrë nuk i dihet. Secili koleg i tanishëm, secili bashkëpunëtor sot, mund të bëhet dëshmitar nesër. Gjersa ëndërron, secili hajn ofshan: “Ah sikur të mund ta kryeja vetë”!

Por, nuk mund ta kryejnë vetë. Nga imagjinata për hajninë te planifikimi i hajnisë, shtohet numri i hajnave të nevojshëm për kryerjen e hajnisë. Për hajni të suksesshme nevojitet organizimi, nevojiten shumë hajna me detyra të veçanta. I vetëm mund ta vjedhësh një njeri tjetër të vetëm. Hajni i vetëm është hajni i xhepave, hajni që ëndërron luksin, por përfundon duke mbijetuar. Shuma të mëdha parash kanë sistemet, jo plakat teksa kërkojnë një vend për t’u ulur në autobus apo nënat që me njërën dorë mbajnë fëmijën e me tjetrën kuletën. E, për ta vjedhur sistemin nevojitet një minisistem. Madje edhe atëherë kur je vetë pjesë e sistemit. Ka aq shumë hollësi që duhet të merren parasysh përgjatë planifikimit të hajnisë. Dhe, sa më shumë hollësi që duhen konsideruar për realizimin e hajnisë, aq më shumë hajna bëhen të domosdoshëm për hajni të suksesshme. Procesi i planifikimit të hajnisë është proces i shtimit të hajnave për hajninë.

Hajni i vetëm e ka hallin kryesor te realizimi i hajnisë. Ai ka shumë vetëbesim, arrin të vjedh ndonjë shumë të vogël dhe zakonisht nuk kapet. Edhe kur e kapin, nuk i bie të qëndrojë gjatë në burg. Prandaj, vështirësitë për hajnin e vetëm janë derisa ta kryejë hajninë. Ai gjithmonë llogarit që pas hajnisë do t’ia mbath me të katra nga vendi i krimit për të cilin nuk do të mendojë më. Krejtësisht ndryshe qëndron puna me grupin e hajnave. Ata shumë më kollaj e kryejnë hajninë, por shumë më vështirë arrijnë ta ruajnë atë. Së pari, ata detyrohen ta analizojnë aksionin që porsa e kryen duke shënuar me përpikëri çka nuk shkoi aq mirë dhe kush dështoi pak. Së dyti, shuma e vjedhur me këtë rast gjithmonë është e lartë dhe trysnitë e jashtme e të brendshme mbi ta janë të mëdha.

Duke i menduar nga jashtë, qytetarët i konsiderojnë hajnat si kriminelë që kanë vjedhur në të kaluarën e afërt. Mirëpo, përbrenda grupit të tyre hajnat e shohin njëri-tjetrin si dëshmitarë potencialë në një të ardhme të afërt. Hajni është anëtar i bashkuar në grup që mund të bëhet dëshmitar kundër grupit dhe secilit anëtar të tij. Prandaj, hajnat gruporë kanë nevojë t’ia kufizojnë lirinë njëri-tjetrit. Ata kanë të drejta dhe detyrime karshi njëri-tjetrit dhe grupit. Kjo është dobia e domosdoshme për ta. Të jenë mirë dhe të lirë. Kur i dëgjoja rrëfimet e hajnave në burg, më dukej që ata e kishin krijuar një rrymë të re filozofike duke gërshetuar Kantin me Millin: një lloj etike që në të njëjtën kohë është edhe formale e normative por edhe natyrale. Hajnat e duan dobinë që njëherazi iu bëhet e domosdoshme. Sepse, grupi i hajnave mund të mos jenë më hajna në kuptimin që nuk do të vjedhin më, por ata e kanë të pamundur të mos vazhdojnë të mbesin grup. Nëse dikur u bënë grup për ta shkelur ligjin, sot u nevojitet të mbesin grup për të mos u rrezikuar nga ligji. Prandaj, hajnat në grup patjetër që kanë nevojë për një grup rregullash. Atyre u nevojitet një referencë e kodifikuar për ta siguruar grupin nëpërmjet unitetit të grupit. Hajnat përmes parimeve të tyre arrijnë ta ruajnë kohezionin e grupit që i shpërblen me jetë, liri dhe lumturi të ndjekur.

Pra, hajnat që ‘punojnë’ në grup nuk janë thjesht të pamoralshëm me njëri-tjetrin. Edhe ata kanë një kod grupor etik. Edhe ata kanë kritere e standarde të brendshme. Përndryshe nuk do të mund ta kryenin hajninë, e aq më pak ta ruanin plaçkën. Bile ‘morali’ i tyre mund të jetë shumë më i rreptë sesa ai i qytetarëve të zakonshëm. Hajnat janë më të rregullt e më të disiplinuar sesa qytetarët. Parimet e ‘moralit’ të tyre përpos që janë gjithsesi të dobishme për ta, ato ngjajnë edhe të drejta përbrenda kuadrit të padrejtësisë. Përbrenda grupit hajnat janë përlot virtyte: trimëri, barazi, drejtësi, ndjeshmëri... Ata njëmend vjedhin, por mandej në mënyrë të barabartë e distribuojnë plaçkën. Nejse, nuk shkojnë aq larg sa barazia e tyre brenda grupit të jetë barazi sipas nevojës, por pa dyshim se është barazi sipas meritës.

Problemi i paevitueshëm i hajnit është që ai nuk mund të vjedh vetëm njëherë. Kur e ka kryer një vjedhje me sukses ai s’përmbahet dot pa tentuar ta përsërisë suksesin. Mandej edhe herën e tretë, të katërt, e kështu me radhë. Përvoja e suksesshme është motori i përsëritjes. Kështu hajni përfundon duke vjedhur edhe atë që s’do të mund ta përdor kurrë, nis e vjedh edhe atëherë kur kjo tashmë s’është fare e nevojshme për të. Ky është momenti kur hajni nuk vjedh për ta plotësuar një nevojë sado e madhe të jetë ajo, por një dëshirë që s’plotësohet asnjëherë. Në këtë pikë nuk vjedh më hajni, por është hajnia ajo që vjedh. Plaçka rritet. Neve na e bllokon shikimin e hajnit ia bllokon trurin. Plaçka është tepër e madhe. Lakmia e papërmbajtur dhe natyra përçarëse e plaçkës ushqejnë njëra-tjetrën. Grupi i hajnave bie në krizë. Ata janë gjithnjë e më shumë hajna, por gjithnjë e më pak grup.

E dimë se kur policia i kap hajnat, ajo i izolon ata nëpër qeli të veçanta. Pra, jo vetëm nga shoqëria, por edhe nga njëri-tjetri. Nëse hajnat dikur nuk mund ta kryenin hajninë pa u bërë grup me njëri-tjetrin, më vonë është policia ajo që s’arrin t’ua zbulojë plotësisht hajninë pa i izoluar ata prej njëri-tjetrit. Por çka ndodh kur vetë hajnat nisin dhe e kryejnë izolimin, kur ndahen pak e nga pak prej njëri-tjetrit derisa ndodhen në liri? Ata bëhen mosbesues ndërmjet veti dhe të brishtë. Mungesa e unitetit të tyre është kontribut direkt për policinë që do të duhej t’i arrestonte dhe hetonte. Lidhjet bashkëpunuese që i kishin fitojnë funksion tërësisht shantazhues. Ata nuk janë të lidhur për ta ndihmuar njëri-tjetrin tashmë, por për t’iu kërcënuar njëri-tjetrit.

Pikërisht në këtë fazë ka hyrë Qeveria e Kosovës dhe tërë elita politike e institucionale e Kosovës. Arrestimi i ndonjë ‘peshku të madh’ do të mund të sillte në burg shumë ‘peshq të mëdhenj’. Arrestimet dhe hetimet policore s’po nisen ende jo pse nuk do të mund të zbulohet e vërteta, por mu pse do të mund të zbulohej ajo në tërësinë e saj, duke shpërfaqur organizimin dhe natyrën grupore të hajnisë. Luftimin e korrupsionit të lartë po e pengon karakteri grupor i hajnisë, por ama jo pse sekreti nuk do të mund të zbulohej meqë hajnat janë grup, por pse ai do të mund të dalë tepër i madh për këtë Kosovën tonë të vogël. Duket se Kryeministri i Kosovës, Hashim Thaçi, nuk është në gjendje ta bëjë ‘kurban’ ndonjë ministër a zyrtar të lartë duke e shkarkuar për t’ia dorëzuar policisë, sepse hajnia ka qenë grupore dhe hajnitë janë të shumta. Askush nuk e di se sa i madh do të dalë grupi në fund. Askush nuk e di se sa thellë, gjerë e lartë do të shtrihet ky grup. Dhe, në veçanti, Hashim Thaçi nuk ka siguri që dorëzimi i ndonjë ministri a zyrtari të lartë partie nuk do të rezultonte me një grup në të cilin bëhet i përfshirë edhe vetë ai si kryeministër. Diku do të mund ta kapte përgjegjësia e drejtpërdrejtë e diku ajo e tërthortë si i pari në sistem që është. Asnjë ministër nuk ecën vetë. Hajnitë janë aq të mëdha saqë jo vetëm se bëhet fjalë për hajni grupore, por edhe për hajni të grupeve të mëdha të hajnave. Kur vinin aktakuzat nga Tribunali i Hagës, ish pjesëtarët e UÇK-së që ishin në pozita mbaheshin duke mos rënduar shokët, ndonëse, dorën në zemër, e dëmtonin UÇK-në duke mbrojtur sall veten. Por, tash është ndryshe. Askush nuk do që të shkojë i vetëm në Dubravë. Vite më parë Hashim Thaçi skijonte me bashkëluftëtarë në Slloveni. Tash po skijon në Brezovicë vetëm me djalin e tij dhe truprojën. Janë rrudhur që të gjithë në lëvozhgat e tyre individualiste. Grupi është gjithsesi në krizë.

19.03.2010

NË CILËN ANË TË PUSHKËS?

FSK-ja paska të drejtë të ketë armë me tytë të gjatë, porse këto armë duhet të jenë të ndara prej municionit dhe, rrjedhimisht, pa të. Pra, armët e FSK-së nuk duhet të përdoren për atë që shërben arma sepse edhe ashtu s’mund të përdoren (pa municion). Këto armë ashiqare qenkan veçse për t’u ekspozuar. Dhe, FSK-ja mu këtë gjë bën: i ekspozon armët kohë pas kohe në rreshtim ceremonial. Por, doli se ajo e bëri këtë gjë në datën e gabuar. Më 5 mars të çdo viti, çdo pushkë ndërlidhet me pushkën e Adem Jasharit, çdo pushkë bëhet pushkë kundër Serbisë. Kjo gjë s’para i pëlqente KFOR-it. Komandantët e KFOR-it që prej 10 vjetësh takohen në baza mujore me gjeneralët në krye të ushtrisë serbe. Për dallim nga Kosova, KFOR-i ka marrëveshje të paqes me Serbinë: Marrëveshja e Kumanovës e datës 9 qershor 1999.

Si bëhet që më shumë se 10 vjet pas mbarimit të luftës, dhe dy vjet pas shpalljes së pavarësisë, na lejojnë vetëm polici dhe kurrsesi ushtri? Si mund të thuhet që Kosova nuk ka rrezik nga jashtë kur kemi për fqinj një shtet si Serbia që nuk na njeh, që kontrollon çerekun e territorit tonë, që na konsideron pjesë të saj me kushtetutë e ligje dhe që ka mijëra kriminelë lufte në strukturat shtetërore? Ndoshta e gjithë kjo bëhet që sërish të mbesim të dobët çkado që shpallëm a do të shpallim. Sepse, ndoshta komandantin e ushtrisë së Kosovës pikërisht Kushtetuta e Republikës së Kosovës e obligon që të bëjë puç. Puç në bazë të nenit 1.1 të Kushtetutës që thotë se “Republika e Kosovës është shtet i pavarur, sovran, demokratik, unik, dhe i pandashëm” dhe të nenit 2.2 që thotë se “Sovraniteti dhe integriteti territorial i Republikës së Kosovës është i pacenueshëm, i patjetërsueshëm dhe i pandashëm, dhe mbrohet me të gjitha mjetet e përcaktuara me këtë Kushtetutë dhe me ligj.” Këto dy nene shkilen për çdo ditë që prej se ekziston Kushtetuta. Ndoshta kjo gjë do ta pengonte padurueshëm komandantin e ardhshëm të ushtrisë së Kosovës. Për dallim nga kryetari i Kosovës, Fatmir Sejdiu, dhe kryeministri i Kosovës, Hashim Thaçi, të cilët e kanë dëshmuar se nuk e kanë problem një gjë të tillë. Në këtë kontekst, KFOR-i mbase është edhe i lumtur që nuk na njeh, meqë atëherë do të duhej të ndërmerrte diçka. Kushtetuta e Kosovës nuk është bërë për të mos u shkelur dhe ajo, madje, duhet shkelur për t’u mbajtur e kënaqur Serbia. Mosacarimi i Serbisë, përkundër të gjitha obstruksioneve dhe destruksioneve të saj, është thelbi i stabilitetit rajonal, ashtu siç e kanë konceptuar fuqitë e mëdha.

Në vend të TMK-së nuk fituam ushtri por FSK-në. TMK-ja së paku i kishte ngjyrat kuq e zi dhe fjalën ‘mbrojtje’ në emërtim. Çka bëjnë njëmend këta të FSK-së? Pse ne i paguajmë me paratë e buxhetit tonë ata? Ku rrinë gjithë ditën? Duket se ata janë për të mos vepruar. Ata janë për t’u dukur. Për të krijuar përshtypjen që janë ushtri, ani pse s’janë. Dhe, mbi të gjitha, për t’i mbajtur të tubuar ish pjesëtarët e UÇK-së të cilët mandej përjashtohen pak e nga pak, kohë pas kohe. Pra, t’i përjashtojnë një nga një e jo përnjëherë, sepse ashtu do të ndjeheshin grumbull të përjashtuar dhe do të bëheshin të rrezikshëm për rendin në fuqi. Kështu patën bërë edhe me Policinë e Kosovës që dikur quhej Shërbim Policor i Kosovës (ShPK). Në fillim kishte shumë pjesëtarë të UÇK-së aty, por me kalimin e kohës i larguan shumicën prej tyre (sidomos nga vendet udhëheqëse). Ky fat e pret gjithsesi edhe FSK-në.

FSK-në mbase edhe do ta bëjnë ushtri pas disa viteve, por paralelisht mendojnë t’i bëjnë dy gjëra: shpronësimin e popullsisë vendase në Kosovë dhe ndërtimin e fshatit ndërkombëtar në Prishtinë. Në njërën anë të shkatërrohet ekonomia vendase përmes privatizimit neoliberal, kurse, në anën tjetër, të ndërtohet fshati ndërkombëtar, ku do të banojnë kryeministri, ambasadorët, disa ministra, biznesmenët e mëdhenj dhe njerëz të farefiseve të këtyre. Fëmijët e tyre që regjistrohen nëpër shkolla private, do të rekrutohen për t’u bërë brezi i ardhshëm i klasës sunduese. I gjithë ky vendbanim për shkaqe të sigurisë sigurisht që do të jetë i monitoruar prej kamerave dhe sensorëve. Zaten, Guy Debord kishte të drejtë kur thoshte që fashizmi është primitivizëm i pajisur teknologjikisht. Kësisoj, qytetarët vendas të fshatit ndërkombëtar do të mund t’i ruajë edhe ushtria e ardhshme e Kosovës, siç do t’i ruajë pasuritë dhe ndërmarrjet e privatizuara të Kosovës.

FSK-ja nuk ka pushkë, aq më pak për Serbinë. FSK-së do të mund t’i japin pushkë, por kurrsesi pushkë për Serbinë. Kur t’i japin pushkë me tamam, këto pushkë do të jenë pushkë për shqiptarët e varfër të favela-ve tona, të paralagjeve të varfra të Prishtinës dhe qyteteve të tjera të Kosovës. Shqiptarët do të jenë në të dy anët e pushkës. Asgjë që tashmë nuk e kemi parë në Amerikën Latine apo në Afrikë. Forca e Sigurisë së Kosovës rrezikon të sublimohet në Fshatin e Sigurt të të Korruptuarve.

Prishtinë, 14.03.2010

Cipa e njohjes05.03.2010

Shtetet që na njohën, po e njihnin atë Kosovë që po e krijonin ata vetë. E njohën Kosovën e tyre, jo Kosovën tonë. Flamuri i Kosovës është flamuri i BE-së në Kosovë. Pushteti i Kosovës drejt BE-së është realisht pushtet i BE-së në Kosovë (që shprehet me instancat si PSBE-ja dhe EULEX-i). Mbase e kemi pavarësinë pikërisht të sajuar veçse me aktin e njohjes të atyre që e njohën veten e tyre në ne e tek ne.
Me shpalljen e pavarësisë së Kosovës është zyrtarizuar qëllimi e nuk është formalizuar fakti. Nuk ishte se u bëmë ajo që ishim – republikë e pavarur, por edhe një herë u shpall ajo që dëshirohej – pavarësia e vendit.

Në fakt, Kosova ia përsëriti historinë vetvetes. Atë që e kishim parë në momentet që u cilësuan si çlirim i Kosovës, u përsërit edhe me rastin e asaj që u quajt pavarësim i Kosovës. Kur hynë trupat e NATO-s në qershor të vitit 1999, i gjithë fokusi ishte në Prishtinë në formën e festës, dhe pikërisht në atë kohë u nda Mitrovica. Me 17 shkurt 2008 e ditët në vijim, sërish fokusimi ishte në Prishtinë dhe sërish në formën e festës, dhe me 19 shkurt 2008 u dogjën pikat veriore kufitare 1 dhe 31.

Kur u çliruam na u vizatua një kufi i brendshëm, ndërsa kur u pavarësuam na u dogj kufiri i jashtëm. Shpallja e pavarësisë sikurse ajo e çlirimit, te qytetarët u transmetuan si realizim i plotë e përmbushje finale duke pasur kështu karakter demobilizues. Jo si platforma për të bërë hapa sovranë që do ta bënin Kosovën sovrane. Serbisë nuk i nevojitej më shumë se kaq.

Në kushtet e mungesës së sovranitetit, pavarësia formale doemos pëson krizë. Prandaj të gjithë politikanët ndërkombëtarë që vlerësohen si miq të Kosovës e përsërisin frazën se “Pavarësia është e pakthyeshme”. Kjo deklaratë do të ishte domethënëse në Beograd, jo në Prishtinë dhe jo nga përkrahësit e saj. Kur Kosovës i thuhet se pavarësia është e pakthyeshme, kjo gjë aludon se maksimumi i Kosovës aktualisht është vetëm kjo pavarësi formale që ajo tashmë ka dhe se pavarësia mbase edhe mund të kthehet mbrapsht, por një gjë e tillë nuk do të lejohet.

Theksimi që bëjnë personalitetet e famshme politike ndërkombëtare se “pavarësia është e pakthyeshme” nuk është shqiptim i ndonjë aksiome matematikore apo të vërtete të vetvetishme, por zotim i tyre politik. Fundja, kur një gjë është e pamundshme nuk thuhet se ajo është e pamundshme, apo jo?

Natyrisht që politikanët kosovarë e dinë që s’jemi megjithëmend shtet i pavarur. Natyrisht që qytetarët e dinë se politikanët kosovarë nuk e kanë megjithëmend pavarësimin e shtetit. Më parë sesa të thuhet që u bëmë shtet i pavarur meqë u shpallëm të tillë dhe mandej na e njohën pavarësinë, e vërteta është që shpresohet se do të bëhemi shtet i pavarur ashtu siç u shpallëm tash pasi që na njohën shtete të ndryshme dhe sa më shumë që na njohin shtete të tjera në të ardhmen.

Por, mu ky obsesioni me njohjen e pavarësisë është dëshmi që s’jemi përnjëmend të pavarur. Kërkesa për njohje të pavarësisë nuk është kërkesë për njohje, por kërkesë për pavarësi. Duke na njohur ne shpresojmë të bëhemi. Përqendrimi i angazhimit politik të institucioneve kosovare është jo që të bëhemi të pavarur, por që të na njohin si të tillë. Angazhimi i tyre për pavarësi është angazhim për angazhimin e të tjerëve. Mesazhi që ata ua dërgojnë faktorëve ndërkombëtarë është se ne s’po bëhemi të pavarur, por aman vazhdoni të na njihni si të tillë se mbase edhe bëhemi. Kjo lutje ndaj të tjerëve për të na njohur është afirmim i atyre vendeve, i pavarësisë së tyre, e jo i pavarësisë së Kosovës. Duke e bërë njohjen (e mëtutjeshme) të pavarësisë së Kosovës prioritet absolut pas shpalljes së pavarësisë, Qeveria e Kosovës së pavarur tregon se sa e varur është pavarësia e Kosovës (nga njohja e të tjerëve).

Në retorikën dhe ligjërimet e politikanëve njohja e pavarësisë së Kosovës madje nuk lidhet as me bërjen e pavarësisë, por me integrimet ndërkombëtare. Ndoshta pse kemi qenë aq gjatë të përjashtuar, tash dëshpërimisht duam të na pranojnë. Jemi fiksuar që të na njohin sepse duam të na pranojnë. Andaj njohjet më shumë përjetohen si uverturë për pranim në forume ndërkombëtare, pra më tepër si pranim për të hyrë në botë sesa për të qenë vendi ynë.

Qeveria e Kosovës kërkon integrim në BE, që do të thotë se kërkon t’i mundësohet ta delegojë sovranitetin që nuk e ka. Ajo njëherë duhet ta ketë sovranitetin meqë kërkesa për sovranitet duhet t’i paraprijë asaj për integrim në BE. Ose, ndoshta, vetë BE-ja do kështu: ta kërkojmë integrimin në BE, ta kërkojmë veçse shkuarjen në BE ndërkohë që misioni i BE-së sundon me Kosovën. Kjo përputhet me parashikimin e mëhershëm të Pieter Feithit që BE-ja do të ketë mision në Kosovë deri atëherë kur Kosova do të jetë e gatshme për të hyrë në BE. Pra, del se Kosova e pavarur do ta ketë një sekondë sovranitet pas shumë viteve. E ndoshta shkaku më i thellë është se shtetet që na njohën, po e njihnin atë Kosovë që po e krijonin ata vetë. E njohën Kosovën e tyre, jo Kosovën tonë. Flamuri i Kosovës është flamuri i BE-së në Kosovë. Pushteti i Kosovës drejt BE-së është realisht pushtet i BE-së në Kosovë (që shprehet me instancat si PSBE-ja dhe EULEX-i). Mbase e kemi pavarësinë pikërisht të sajuar veçse me aktin e njohjes të atyre që e njohën veten e tyre në ne e tek ne.

Përkundër të gjitha dilemave problematike mbi qenien dhe bërjen e pavarësisë, nuk ka dyshim që Kosova e pavarur më së shumti shihet në RTK, aty ku krerët e institucioneve dhe partive vazhdimisht flasin për obligimet e Kosovës së pavarur e asnjëherë për të drejtat e saj. Gjithsesi, bëhet fjalë edhe për një tjetër pasojë direkte të pavarësisë që mbeti pa sovranitet sepse nuk u nis me vetëvendosje, të pavarësisë që nuk u shpall për t’u bërë por për t’u njohur, të pavarësisë që sërish nuk u njoh për t’u bërë vetja por për t’u pranuar jashtë vetes.

Për diferencimin e prodhuesve nga tregtarët05.02.2010

Siç e ka shpjeguar profesor Nuri Bashota në një punim të tij, infrastruktura nuk është zhvillim ekonomik, por bartëse e zhvillimit ekonomik. Infrastruktura e re në Kosovë do të jetë më shumë bartëse e zhvillimit të huaj sesa e zhvillimit tonë, përderisa politika ekonomike është në funksion të privatizimit, kurse politika fiskale në funksion të importit.

Komuniteti i biznesit. Këtë shprehje e kanë shpikur tregtarët. Atyre iu leverdis që kjo shprehje të blihet nga qytetarët. Të duket se biznesmenët janë bashkë, se janë komunitet. Në fakt, dallimi thelbësor është pikërisht përbrenda komunitetit të biznesit, dallim ndërmjet tregtarëve dhe prodhuesve, ndërmjet atyre që shesin e blejnë dhe atyre që prodhojnë.

Në kundërshtim me logjikën formale të Aristotelit, Gilles Deleuze konsideronte që diferenca nuk është diferencë e varur nga identiteti, se identiteti nuk i paraprin diferencës, por anasjelltas. Aristoteli thoshte që A=A, B=B, A≠B, dhe së këndejmi A-B≠0, d.m.th,. kemi diferencën që varet nga identiteti meqë është diferencë ndërmjet identiteteve. Porse Deleuze thoshte që mu kjo diferencë ka jetë të pavarur që strukturon tutje mandej. Sipas Deleuze, diferenca nuk duhet përkufizuar negativisht; diferenca është, kurse identiteti bëhet, dhe jo e kundërta.

Në shoqërinë tonë, si në aspektin material, po ashtu edhe në atë kulturor të klasës, më afër janë konsumatorët gjithnjë e më të varfër me prodhuesit që gjithashtu po varfërohen, sesa këta prodhues me tregtarët që janë gjithnjë e më të pasur. Pra, shumë më i madh është dallimi midis prodhuesve dhe tregtarëve sesa midis prodhuesve dhe konsumatorëve. Në rrethanat aktuale, në nivelin që ka shoqëria jonë, më e rëndësishme është nëse biznesmeni është prodhues apo tregtar sesa nëse qytetari është biznesmen, apo jo? Pra, diferenca e brendshme në komunitetin e biznesit është (diferenca) themelore.

Sërish, është Deleuze ai që sqaronte se ‘A’ në fakt është diferenca ndërmjet ‘a’ dhe ‘a’, etj. Deleuze konstatonte supremacinë e diferencës së brendshme. P.sh., ai besonte që një njeri e shquan dallimin ndërmjet një njeriu tjetër dhe një kali sepse, para së gjithash, e shquan dallimin ndërmjet dy njerëzve çfarëdo. Dallimi ndërmjet dy produkteve nuk është përjetimi i ndryshëm nga përdorimi i tyre, por marrëdhënia në prodhim që ka rezultuar me ato produkte. Historia e produktit që e konsumojmë e përcakton jetën tonë e jo e tashmja e atij produkti, jo aktualiteti banal i tij. Prodhuesit janë prodhues të mallrave të Kosovës kurse tregtarët janë shitës të mallrave në Kosovë. Duhet t’i diferencojmë prodhuesit (vendorë) që e forcojnë Kosovën, prej tregtarëve që i forcojnë vendet prej nga ata na i sjellin produktet (e huaja).

Shteti nuk mbahet me supermarkete e me qendra tregtare. Shteti mbahet me prodhim. Nuk ka punësim dhe as mirëqenie për qytetarët pa prodhim. Kosova ka deficit enorm tregtar. Raporti eksport/import është vazhdimisht nën 10% (ndërsa më 2009 kjo përqindje kishte rënë madje në 8.5%). Shumica dërrmuese e parave që vijnë nga diaspora jonë shpejt nxirren jashtë vendit përmes konsumit masiv që iu bëhet produkteve të huaja. Tregtarët e fuqishëm janë të lidhur me udhëheqësit politikë të të gjitha partive kryesore. Ata i financojnë fushatat parazgjedhore dhe, pas zgjedhjeve, shpaguhen me tenderë dhe ligje të favorshme për tregtinë e tyre që e ka ngritur importin mbi vlerën e buxhetit të Kosovës. Shteti i këtillë i Kosovës nuk është në shërbim të prodhuesve vendorë që nuk i subvencionon fare, por në shërbim të tregtarëve të huaj që ua ka hapur tregun për gjithçka. Nuk do t’i blejë askush prodhimet tona pa i blerë njëherë ne vetë ato. Prodhimet vendore nuk forcohen nga jashtë por nga brenda: përmes përkrahjes së shtetit dhe konsumimit të qytetarëve.

Të gjithë ata që nguten të pyesin se çfarë të bëhet për produktet e nevojshme që nuk i prodhon as Kosova dhe as Shqipëria, duhet t’iu përgjigjemi me pyetje: sa janë të kujdesshëm vetë ata që rregullisht t’i blejnë produktet që tashmë prodhohen në Kosovë e Shqipëri? Ndërkaq, të gjithë atyre që arsyetohen se ka shumë produkte të huaja që janë më të lira, duhet t’iu përgjigjemi sërish me pyetje: çfarë kanë bërë ata që të organizohen kundër UNMIK-ut dhe qeverive të pasluftës, të cilët me politikat e tyre fiskale janë vënë në shërbim të tregtarëve (të mallrave të huaja) dhe kundër prodhuesve (të mallrave vendore)?

Në jetën tonë publike patjetër duhet ta sjellim atë që e maskon realiteti: antagonizmin ndërmjet prodhuesve dhe konsumatorëve në njërën anë, dhe tregtarëve e koniukturave politike dhe institucionale në anën tjetër. Duhet ta kemi betejën që ta kemi fitoren. Mbase këtu edhe do të duhej të ndahemi nga Deleuze: ta pranojmë kritikën e Deleuze ndaj Aristotelit, por jo edhe atë ndaj Hegelit (përkatësisht ndaj dialektikës si sintetizim i kundërthënieve nëpërmjet tejkalimit të tyre drejt një uniteti cilësisht më të lartë).

Mungesa e zgjidhjeve politike dhe ekonomike në Kosovë doemos i shton problemet sociale. Grevat dhe protestat gjithsesi do të shpeshtohen dhe rriten. Sepse asfalti nuk hahet. 45% të varfër dhe 18% në varfëri të thellë nuk i kanë hall gropat nëpër rrugë, por ato në stomak. Në vend se të ndërtohen fabrika të cilat mandej do të na e sillnin edhe asfaltin e ri, po shtrohet asfalti që t’ua ndërtojë e forcojë fabrikat të huajve që shesin gjithnjë e më shumë produkte të tyre tek ne.

Siç e ka shpjeguar profesor Nuri Bashota në një punim të tij, infrastruktura nuk është zhvillim ekonomik por bartëse e zhvillimit ekonomik. Infrastruktura e re në Kosovë do të jetë më shumë bartëse e zhvillimit të huaj sesa e zhvillimit tonë, përderisa politika ekonomike është në funksion të privatizimit, kurse politika fiskale në funksion të importit. Teksa shkojmë e vijmë te halla në Prizren ose te daja në Besianë, do të hasim gjithnjë e më shumë në maune me mallra të huaja e gjithnjë e më pak në ato më mallra vendore.

Nuk po integrohet veriu në Kosovë, por Serbia në BE 30.01.2010

KRIZA E NJËANSHME NË KOSOVË

Kriza, aq e pranishme te popullata, është krizë për jetesë (më të mirë), ndërkaq kriza, jo aq e pranishme te pushteti, është krizë për (më shumë) pushtet.

Nuk është problemi që ne kemi qeveri të keqe, por që ajo qeveri nuk është vërtet e tillë, nuk është qeveri në përputhje me imagjinaren tradicionale që qytetarët kanë për qeverinë. Kaluan gati dy vjet pas shpalljes së pavarësisë e qeveria nuk arriti që ta marrë sovranitetin nga instancat ndërkombëtare si PCN e PSSP, nuk arriti ta shtrijë pushtetin anekënd Kosovës, nuk hartoi kurrfarë plani serioz për zhvillim ekonomik, se lëre më ta zbatojë ndonjë të tillë, nuk arriti ta zvogëlojë fare varfërinë e papunësinë që sa vjen e rriten, nuk arriti t’i shpërbëjë strukturat paralele të Serbisë që veçse janë forcuar etj. etj. Kjo qeveri nuk është qeveri me tamam, jo pse dështoi, por pse nuk provoi. Para se t’i mungojnë rezultatet, sigurisht që i mungojnë përpjekjet.

Se në çfarë gjendje i kemi institucionet më së miri na e tregon fakti që shefat e ZCN-së dhe të EULEX-it, Pieter Feith e Yves de Kermabon, nuk i përdorën asnjëherë fuqitë e tyre ekzekutive. Thjesht, s’patën nevojë. Institucionet e Republikës së Kosovës nuk patën ambicie më të mëdha për Kosovën sesa që kishin dikur IPVQ-të. Kryetari dhe Kryeministri i Kosovës, pra dueti Sejdiu -Thaçi, nuk dëshiruan të marrin përgjegjësi as në vitin 2009. Pasi që në vitin 2008 e shpallën të vdekur 6 Pikëshin e Ban Ki-moon-it (që shtonte varësinë nga Serbia), këtë vit e shpallën të vdekur Protokollin e EULEX-it (për bashkëpunim policor me Serbinë). Ata vetëm shpallin dhe nuk bëjnë gjë pastaj. Si te puna e pavarësisë, shpallja e së cilës kishte më shumë karakter të përfundimit sesa të fillimit të ri. Qytetarët e Kosovës të cilët do të mund ta shihnin shpalljen e pavarësisë si përmbyllje të përpjekjeve të gjata e të mundimshme, në fakt, më parë po i gëzoheshin pavarësisë si një shans për jetë më të mirë në të ardhmen. Qeveria e Kosovës e cila do të duhej ta shihte shpalljen e pavarësisë si shans për zhvillim e përparim, nuk e hiqte historinë nga goja. Sejdiu e Thaçi nuk angazhohen sepse nuk duan të marrin përgjegjësi. Ata brengosen se kush do të fajësohet pas dështimit, e jo për gjendjen e rëndë aktuale. Thuajse nuk e dinë që janë përgjegjës jo vetëm për atë çfarë e bënë (gabimisht), por edhe për atë që nuk e bënë (fare).

Qeverisë i ka mbetur të krenohet me 11 njohjet e pavarësisë gjatë këtij viti. Mirëpo, të gjithë e dimë se as ky numër modest i njohjeve sivjet nuk erdhi nga puna e Qeverisë së Kosovës, përkatësisht Ministrisë së Punëve të Jashtme të saj. Ato 11 shtete të botës që u shfaqën në ballinat e gazetave të Kosovës në vitin 2009, e pranuan Kosovën meqë ishin shtete të afërta me fuqitë e mëdha botërore që të parat na e njohën pavarësinë. Njohjet e pavarësisë së Kosovës fillojnë dhe përfundojnë në një rrafsh simbolik që maksimalisht arrin deri te shkëmbimi i ambasadave, ambasadorëve etj., por jo edhe në marrëveshje bilaterale për ekonomi, arsim e shëndetësi nga të cilat do të përfitonte mirëqenia e liria e qytetarëve.

Pra, ne nuk kemi problem se kemi një qeveri të madhe për qytetarët, por pse realisht nuk kemi qeveri në shërbim të qytetarëve. Me metodat që janë përdorur në vendet ku neoliberalët thoshin se ‘qeveria e madhe’ është problemi, janë bërë orvatje që të bëhet shtetndërtimi në Kosovën e vogël, ku pikërisht abstinenca e qeverisë është problemi. Dikush mund të arsyetojë se ishte Ronald Regani ai i cili e dobësoi shtetin e ShBA-ve. Regani e ka ngushtuar shtetin dhe nuk e ka dobësuar atë. Përkundrazi. Gama e aktiviteteve shtetërore në sferën ekonomike e shoqërore eventualisht mund të jetë zvogëluar në favor të sektorit privat, por fuqia e shtetit është shtuar.

Qeveria e neoliberalizmit e bën qeverisjen në shërbim të të huajve: të korporatave të huaja dhe të interesave financiare të diplomatëve të huaj që vijnë e shkojnë. Kosova është shndërruar në një vend ku të gjithë kanë perspektivë ekonomike e financiare përveç qytetarëve të Kosovës. Kur shteti ndodhet në miqësi të ngushtë me politikanët dhe të afërmit e pasur të tyre, atëherë nuk ka perspektivë të ndritshme për shumicën dërrmuese që s’janë dhe s’mund të jenë të pasur. Popujt e ndryshëm e duan shtetin e tyre jo pse është shtet, por pse është i tyre. Lojaliteti i qytetarit ndaj shtetit e pason ndjenjën e qytetarit për pronësi mbi shtetin, dhe për shtetin në shërbim të tij si qytetar, e jo anasjelltas. Përkatësia si cilësi e marrëdhënieve midis qytetarit dhe shtetit është e qëndrueshme vetëm kur është e ndërsjelltë. Përndryshe, politika shtetërore nuk paraqet vullnetin e qytetarëve por vullnetin mbi qytetarët.

Kurrë nuk do ta fitojmë respektin e botës përmes demokracisë formale të zgjedhjeve periodike (ndonëse as për këtë nuk mund të krenohemi më). Të gjithë pajtohen që Bosnja nuk mund të konsiderohet tamam shtet dhe aq më pak një vend demokratik, megjithëse mban zgjedhje të rregullta dhe mbase më shpesh se kushdo tjetër. Neve do të na çmojnë varësisht nga shkalla e zhvillimit ekonomik dhe e mirëqenies së qytetarëve tanë, varësisht nga ajo sa jemi sovranë në vendin tonë e për vendin tonë, varësisht se sa veprojmë pavarësisht.

Për ta arritur këtë, Kosova ka nevojë për ndryshime rrënjësore. Dhe, këto ndryshime nisin duke e kuptuar që kriza e rëndë politike dhe socio-ekonomike në Kosovë është krizë vetëm për njërën palë. Është krizë për qytetarët, për masat e gjera të popullsisë. Jo edhe për pushtetarët. Ata s’janë në krizë. Pushtetarët (vendorë e ndërkombëtarë) nuk janë në krizë jo pse ata s’janë të varfër e të papunë si popullsia, dhe meqë kanë bollëk të gjithanshëm për dallim nga ajo, por për shkak se ata s’kanë pengesa të pakalueshme në ushtrimin e pushtetit të tyre mbi popullsinë. Kriza aq e pranishme te popullata, është krizë për jetesë (më të mirë), ndërkaq kriza jo aq e pranishme te pushteti, është krizë për (më shumë) pushtet. Në vitin 2009, sikurse edhe në çdo vit paraprak kemi parë shumë krizë te popullsia që vazhdimisht varfërohej dhe fare pak krizë të pushtetit. Kriza e pakët dhe e rrallë e pushtetit vinte, para së gjithash, nga kundërthëniet e brendshme, nga lufta e brendshme për pushtet e akterëve të ndryshëm që dëshironin ta merrnin pushtetin, ta rrisnin pushtetin ose ta ruanin atë që tashmë e kishin, e jo aq nga rrezikimi i pushtetit si të tillë nga populli.

Megjithatë, krerët institucionalë e partiakë në Kosovë janë subjekte që kanë predikate gjithnjë e më negative. Ligjërimi i përditshëm privat e publik në mesin e popullatës i shton predikate të reja negative dhe ia rrit ato ekzistueset pushtetit. Mirëpo, ende jo deri në masën sa predikatet ta përmbysin subjektin. Njerëzit të cilëve iu konvenon kjo situata e tanishme në Kosovë janë të pakët në numër, por ata vazhdojnë të jenë më aktivë dhe sidomos më të organizuar sesa ata që po vuajnë e humbasin nga kjo gjendje. Ndryshimi i vërtetë nis me ndryshimin e popullit, e jo me ndërrimin e qeverive. Ndërrimi i qeverive e ruan qeverisjen e vjetër. Përderisa ushtrimi i pushtetit të tyre mbi qytetarët nuk pëson (po ashtu) krizë për shkak se qytetarët nuk lejojnë të sundohen, nuk do të ketë ndryshime në vitin 2010 sado që i dëshirojmë e urojmë ato.

30.12.2009

Kronikë e një gjendjeje të paralajmëruarKaosi në veri të Kosovës është i përsosur, që do të thotë se është i planifikuar. Veriu është shndërruar në një “tax free zone”, në një Gran Canaria, por ama vetëm për Serbinë

Faktorët dhe organizmat ndërkombëtarë kanë kontribuar dhe ndihmuar në daljen e Kosovës nga Serbia, por jo edhe në daljen e Serbisë nga Kosova. Përkundrazi, këta faktorë, pa përjashtim, po kërkojnë që të tolerohet Serbia brenda Kosovës. Të tolerohen strukturat paralele të Serbisë, si dhe ekonomia e mallrat e saj që e kanë vërshuar Kosovën, pikërisht pse nuk paguajnë doganë. Serbëve të Kosovës, duke ua lejuar strukturat e Serbisë mbi kokë, u është imponuar fokusimi në atë çfarë kanë humbur, ani se nuk iu ka takuar. Ndërkohë që shqiptarët e Kosovës orientohen tek ajo çfarë kanë fituar, ani se iu takon më shumë se aq. Ende ndodhemi përbrenda traditës, ku privilegjet e serbëve bëhen të drejta për ta, kurse të drejtat e shqiptarëve konsiderohen si privilegje.

Serbët në Kosovë nuk i kanë fituar të drejtat e tyre, sepse janë minoritet dhe si minoritet që janë, por si kërkesë e shtetit të Serbisë. Të drejtat e serbëve janë vetë përmbajtja e koncesioneve joparimore e të dëmshme të Grupit Negociator të Kosovës përgjatë negociatave në Vjenë për statusin e Kosovës. Kosova nuk është rast “sui generis, por të drejtat e serbëve në Kosovë janë “sui generis”: vetëm pesë a gjashtë për qind të popullsisë e kanë të drejtën e vetos në Kuvendin e Kosovës për ligjet me rëndësi jetike, gjuha e tyre serbe është gjuhë zyrtare gjithkund në Kosovë, i kanë 10 komuna me shumicë serbe dhe një tjetër që u zgjerua territorialisht me fshatra serbë pikërisht për t’u bërë e tillë, e kanë komplet trashëgiminë kulturore ortodokse në 45 zona të veçanta mijëra-hektarëshe etj., etj.

Pas shpalljes së pavarësisë, Qeveria e Kosovës i ka dhënë prioritet decentralizimit mbi baza etnike që paraqet rirregullim territorial dhe jo sovranitetit e tërësisë territoriale; i ka dhënë prioritet sundimit ndërkombëtar që kërkon stabilitet rajonal dhe jo zhvillimit ekonomik që e kërkojnë qytetarët. Kjo është mënyra sesi institucionet vendore kanë treguar që janë dakord me ndarjen e brendshme të Kosovës, me lënien e sovranitetit në duart e burokratëve ndërkombëtarë dhe me tretjen e perspektivës për zhvillim ekonomik. Pra, që janë dakord me bosnjezimin e Kosovës. Janë dy ministra të Qeverisë së Kosovës, të cilët bëjnë gara se cili do ta dëmtojë Kosovën më shumë: në njërën anë mMinistri i Administrimit të Pushtetit Lokal, Sadri Ferati, me decentralizimin etnik, që ia humb Kosovës territorin dhe, në anën tjetër ministri i Ekonomisë e Financave, Ahmet Shala, me privatizimin neoliberal, që ia humb Kosovës pasuritë natyrore dhe kapacitetet zhvillimore.

Kaosi në veri të Kosovës është i përsosur, që do të thotë se është i planifikuar. Veriu është shndërruar në një “tax free zone”, në një Gran Canaria, por ama vetëm për Serbinë. 300 maune me mallra të Serbisë hyjnë për çdo ditë në pikat e djegura doganore 1 dhe 31 në veri pa paguar fare doganë. Kjo e bën veriun e Kosovës ekonomikisht më rentabil për Serbinë, sesa po të ishte veriu pjesë e Serbisë. Duke qenë se prodhuesit serbë që eksportojnë në Kosovë nuk e paguajnë TVSH-në prej 18 përqindësh në Serbi, meqë supozohet se e paguajnë atë prej 16 përqindësh në Kosovë, mallrat e Serbisë në Kosovë janë më të lira edhe se në vetë Serbinë. Prandaj, nuk është e rastësishme që te shumë supermarkete anekënd Kosovës më se gjysma e produkteve janë nga Serbia. Paralelisht me këtë dominim ekonomik, strukturat politike dhe të sigurisë së Serbisë dirigjojnë me jetën politike, shoqërore e kulturore, ndërkaq KFOR-i dhe EULEX-i, duke u përkujdesur që situata të jetë e qetë, në fakt, kontribuojnë drejtpërsëdrejti që gjendja të mos ndryshojë.

Shteti i Kosovës përgjithësisht nuk ndjehet në veri. Organizimi i këtyre zgjedhjeve lokale të Kosovës në veri nëpërmjet ekipeve mobile i përngjante një cirkusi udhëtues që qarkullonte nga njëri vend tek tjetri. Shteti i Kosovës në veri të vendit dukej si Zampano (Anthony Quinn) dhe Gelsomina (Giulietta Massina) në filmin La Strada të Federico Fellinit: Zampano e lidhte veten rreth gjoksit me një zinxhir, Gelsomina niste tamtamet e daulles, kurse shikuesit e paktë shpërthenin në duartrokitje, atëherë kur Zampano e këpuste zinxhirin gjersa frynte gjoksin e tij.

Përderisa veriun e Kosovës Serbia e kontrollon më shumë sesa vetveten, Plani i Ahtisarit tash po zbatohet në jug të lumit Ibër, duke e riprodhuar situatën veriore edhe në qendër, në lindje e në veriperëndim të Kosovës. Sikurse në veri kontrolli i huaj politik ka reperkusione të mëdha ekonomike, njësoj edhe decentralizimi mbi baza etnike në pjesët tjera të Kosovës do të ketë edhe pasoja ekonomike. P.sh., 42 për qind të të hyrave të deritanishme (dy banja dhe katër gurëthyes), komuna e Vitisë i merrte nga Kllokoti që tash u bë komunë e veçantë me shumicë serbe.

Një ndër arsyet e intervenimit të NATO-s në Kosovë thuhet të ketë qenë parandalimi i një Bosnje të re në Europë. Mirëpo, përmes decentralizimit etnik dhe protektoratit ndërkombëtar të pakufishëm në kohë e kompetenca, Kosova dalëngadalë, por sigurt po bëhet një tjetër Bosnje. Më parë se për decentralizimin e pafuqisë vendore, Kosova gjithsesi ka nevojë për demonopolizimin e fuqisë ndërkombëtare mbi të.

Kosova nuk mund të përparojë pa ndryshuar kjo situatë, porse për këtë nuk na ndihmojnë më ndërkombëtarët. Këtë duhet ta bëjmë vetë ne. Dhe, mund të na ndihmojnë kombëtarët - Shqipëria. Vetëm se për të na ndihmuar Shqipëria duhet të kërkohet ndihma e saj dhe duhet t’ia fillojmë vetë ne, apo jo? Këtë gjë nuk e ka bërë Qeveria e Kosovës. Në aspektin ekonomik, Shqipëria e ka vënë në dispozicion portin e Shëngjinit për Kosovën, i cili nuk po shfrytëzohet dhe për më se një dekadë të tërë Kosova nuk e ka ndërtuar linjën 400 KV që do ta lidhte me Shqipërinë, duke u bërë kështu komplementarë në fushën e energjisë.

Mbase njerëzit si puna e qeveritarëve tanë që u pasuruan pikërisht në Kosovën e varfër nuk kanë interes ta ndryshojnë gjendjen. Prandaj edhe nuk kanë vullnet dhe as plane, e jo anasjelltas.

Prishtinë, 17 dhjetor 2009

Hallka e munguar

Shumica dërrmuese e shteteve, të cilat nuk e njohin Kosovën janë ato, të cilat e besojnë rrëfimin e Serbisë për Kosovën si një produkt të imperializmit amerikan. Procesi që po zhvillohet në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë (GjND) ishte një shans që të kundërshtohet kjo tezë. Delegacioni i Kosovës ka mundur ta përdor foltoren në GjND për të treguar jo vetëm se kush është Kosova e çka (s’)po thotë Serbia, por edhe se kush është Serbia. Pra, ta dekonstruktojë Serbinë, me ç’rast, jo vetëm që kundërshtohen argumentet e Serbisë për Kosovën, por edhe zbërthehet vetë qenia e saj.

Të dëshmohet që Serbia ishte ajo që e sajoi Jugosllavinë për t’u zgjeruar dhe se Serbia ishte ajo që e rrënoi Jugosllavinë për... t’u zgjeruar. Se vetë Serbia, në fakt, nuk ishte e pavarur politikisht, por gjithmonë shërbente si fëmijë i lazdruar i Rusisë. Se përralla e Serbisë për veten e saj si viktimë e imperializmit amerikan që kulmoi me bombardimet e NATO’s, s’është gjë tjetër veçse maskë për imperializmin e vockël të Serbisë në Ballkan. Se Beogradi e ka shumë më të fuqishëm shovinizmin sesa nacionalizmin: p.sh., ata nuk u brengosën kur Kosova u nda nga Serbia për çështjen e liberalizimit të vizave – nëse ka ndonjë dëmtim të Kosovës, Serbisë nuk i vjen keq që Kosova trajtohet ndaras prej saj.

Kjo gjë ishte e domosdoshme pasi që kontestimi i Serbisë kundër të drejtës së institucioneve të Kosovës për ta shpallur pavarësinë, ka për efekt përforcimin e kësaj pavarësie të shpallur si një maksimum teorik për pozitën e Kosovës, e jo si një kompromis degradues siç ishte. Shumë më vështirë është të mbrohet qëndrimi se kjo pavarësi që kemi është përnjëmend pavarësi sesa të mbrohet drejtësia për një këso pavarësie të tillë çfarë e kemi. Ta mbrosh Kosovën duke mos e sulmuar Serbinë është padrejtësi dhe dëm i ri për Kosovën. Bashkësia ndërkombëtare edhe ashtu është e ndarë rreth çështjes së pavarësisë së Kosovës. Nuk ia vlen të shtiresh me terma pozitivë e të përpiqesh t’iu pëlqesh doemos të gjithëve.

Seanca e parë e GjND’së tregoi se nuk bëhet fjalë për një seancë tipike gjyqësore. Aty u pa se mund të flasësh çkado. Seanca nuk ishte fare restriktive. Ajo merrej me çështjen e të drejtës dhe ligjit ndërkombëtar, por ishte e mbushur përplot me argumente politike. Fundja, ligji lind në kohë dhe buron nga një situatë historike që është situatë politike në histori. Prandaj, seanca gjithsesi ishte një shans i mirë. Meqë vendimi i GjND’së në fund është vetëm këshillues, kjo veçsa e konfirmon rëndësinë e paraqitjeve të palëve: gjykimet më të rëndësishme tashmë ndodhin përgjatë procesit në kokat e njerëzve nga e gjithë bota që e përcjellin atë, e jo vetëm me rastin e verdiktit përfundimtar të tij.

Procesi në GjND do të ishte më i lehtë për Kosovën sikur të organizohej referendumi gjithëpopullor para shpalljes së pavarësisë. Sigurisht që përveç 90 e ca për qind të popullatës që janë shqiptarë në Kosovë, edhe minoritetet joserbe, e madje edhe një përqindje e vogël e serbëve të Kosovës, do të deklaroheshin për pavarësinë. Pikërisht referendumi do të ishte ajo hallka e duhur ndërmjet IPVQ’ve dhe shpalljes së pavarësisë. Kur ne të VETËVENDOSJE!-s argumentonim e protestonim për referendum, politikanë e analistë na kundërshtonin duke thënë se nuk ka nevojë për referendum meqë rezultati dihej, ose duke na e përkujtuar që tashmë e kemi mbajtur një referendum nga 26 e deri më 30 shtator 1991.

Referendumi nuk organizohet në mënyrë që rezultati i tij të ketë karakter informativ por legjitimues. Referendumi duhej organizuar aq më tepër që e dinim rezultatin. Ndërkaq, sa për referendumin e vitit 1991, u mor vesh se sa seriozisht e kishin konsideruar atë krerët e institucioneve dhe partive atëherë kur nuk e përmendën fare atë në Deklaratën e Pavarësisë më 17 shkurt 2008.

Mungesa e referendumit nuk ishte pasojë pse ai u vlerësua si i panevojshëm e as lëshim nga harresa e dikujt. Problemi me organizimin e referendumit ishte që mandej populli mund të kërkojë referendume edhe për gjëra të tjera: për kushtetutën ahtisariane, privatizimin neoliberal, decentralizimin etnik, bashkimin me Shqipërinë, etj. E, kur populli nis e mësohet me lirinë politike, me vendimmarrjen direkte, atëherë bëhet rrezik për politikanët vendorë e burokratët ndërkombëtarë, apo jo?

4.12.2009

KUJTIMET AKTUALE TË HASAN PRISHTINËS

Fjalim me rastin e ribotimit të kujtimeve të Hasan Prishtinës mbi kryengritjen shqiptare të vitit 1912.

Prishtinë, 28 nëntor 2009

Në një pamflet të studentëve të universitetit të Strasburgut nga viti 1966, thuhej që “E mbrojtur nga historia, e tashmja është një trans mistik.” Atëbotë, ky pamflet u shpërnda në 10.000 kopje gjatë ceremonisë së fillimit të vitit akademik. Menjëherë, me vendim të gjykatës në Strasburg, mbyllet unioni studentor në atë universitet. Kjo fjali m’u kujtua sot në mëngjes teksa lexoja dy lajme të cilat tregonin për atë që nuk do të ndodh.

   Politika zyrtare për Kosovën e ka shpërfillur historinë e Kosovës. Që nga teksti i Deklaratës së Pavarësisë e deri te ligjet e mbrama të Kuvendit. Kjo politikë bazohet në një të ardhme të largët evropiane. Që nga flamuri e himni i ri deri te gjuha e lustruar e politikanëve. Për pasojë, e ardhmja e afërt është shumë e pasigurt, kurse e tashmja është interval spektakli ndërmjet së tashmes si moment teknik dhe kësaj të ardhmes së afërt. Pra, një trans mistik, mu ashtu siç e kishin quajtur studentët nga Strasburgu. Në këtë spektakël nuk ka vend për historinë. Prandaj, nuk ka vend as për Hasan Prishtinën. Mund të thuhet edhe e kundërta: nuk ka vend për Hasan Prishtinën, figura e të cilit nuk i konvenon asnjë politikani zyrtar, prandaj nuk ka vend as për historinë e cila s’bën pa Hasan Prishtinën. Këtë na e dëshmojnë edhe këto kujtimet e ribotuara të tij për kryengritjen shqiptare të vitit 1912. Këto kujtime janë mënyra se si historia na e sulmon të tashmen. Ama, për shkak se e tashmja e ka sulmuar historinë paraprakisht. Historia nuk sulmon, historia vjen si kundërsulm.

   Kujtimet e Hasan Prishtinës nuk janë reagim vetëm ndaj së tashmes së tij por sidomos ndaj së tashmes tonë. Hasan Prishtina është veprimtari të cilin ky ribotim e aktualizon si historian. Sepse, mu ashtu siç na mëson Pierre Bourdieu, i gjithë progresi në njohjen e objektit është progres në njohjen e subjektin njohës dhe anasjelltas. Pra, faktet e historisë, në fakt, janë faktet e historianit. E, nëse më shumë fakte e përmbysin një koncept, kjo gjë, para së gjithash, flet për konceptin e deriatëhershëm. Këto kujtime të Hasan Prishtinës nuk janë të plota. Por, kjo s’ka aq rëndësi. Ato na e përkujtojnë të paplotën. Dhe kjo ka shumë rëndësi.

   Një shekull më vonë, ideali i kryengritjes së vitit 1912 për lirinë e shqiptarëve, është po aq aktual. Shqipëria vazhdon të jetë e rrethuar me shqiptarë të cilëve nën sundime të huaja u rrudhet territori, ndërkohë që edhe ajo vet është e rrezikuar nga kapitali i huaj dhe nga politikanë që nuk i dalin zot. Tamam sikurse në kohën e Hasan Prishtinës, shqiptarëve përgjithësisht u mungojnë dy aspektet thelbësore të mirëmbajtjes së sovranitetit:

• armatimi adekuat dhe shkollat cilësore.

   Asgjë nuk e unifikon popullin e kombin sikurse arsimi e ushtria. Ato e bëjnë organizimin dhe disiplinën, forcimin fizik dhe ngritjen intelektuale. Shteti është ushtri ashtu siç është edhe burim i arsimit legjitim. Perandoria Osmane nuk u lejonte shqiptarëve armë dhe shkolla. Sot, shqiptarët kanë edukim të varfër gjithandej kufijve që i ndajnë, ndërkaq njohuritë ushtarake kurrë nuk i kanë pasur më të mangëta: Shqipërisë i ka mbetur një ushtri veçse simbolike, kurse shqiptarëve tjerë në Ballkan u lejohet të shërbejnë vetëm në ushtri të huaja.

   Kushtet kur mungon kapaciteti mbrojtës ushtarak dhe arsimimi i duhur masiv, janë kushte të dobësisë, janë kushte të përshtatshme për të përfunduar i eksploatuar prej të tjerëve, kushte me elitë shumë të pasur mbi popullatën gjithnjë e më të varfër, kushte me udhëheqje politike e cila shumë më tepër i merr atdheut sesa që i jep atij, kushte në të cilat pas luftës nuk është ndërruar klasa sunduese por sundimtarët e rinj e kanë ndërruar klasën, kushte sikurse këto në të cilat është mbërthyer Kosova. Por, përkundër ngjashmërive të epokave, kontrasti ndërmjet Hasan Prishtinës dhe parisë së sotme të institucioneve, na i sqaron të dytit si asgjë tjetër.

   Shumë veprimtarë të çështjes shqiptare sot janë pozicionuar në majat e sistemit. Për dallim nga Hasan Prishtina që ishte një veprimtar i rregullt këta që i kemi tash janë veprimtarë me korrespondencë. Gjithnjë në rininë e tyre, porsa e hetuan që prapa ua afruan e ofruan një kolltuk, ata s’menduan dy herë: u ulën në të. Në vend se të qëndrojnë lart në këmbë, sot ata e lartësojnë kolltukun ku janë ulur. Përderisa Hasan Prishtina e shihte postin si mjet për çështjen kombëtare, këta e kanë bërë çështjen kombëtare mjet për postin e tyre. Hasan Prishtina nuk ka zgjedhur mjete për lirinë e kombit në kurriz të fatit personal, këta nuk zgjedhin mjete për postin personal në kurriz të fatit të kombit.

   Vetëm dashuria e pakufishme e Hasan Prishtinës për çlirimin e kombit ka mundur t’ia zvogëlojë atij cilësinë në përzgjedhjen e mjeteve për të arritur këtë qëllim madhor. Vepronte legalisht e ilegalisht për atë që e donte më së shumti: lirinë. Por edhe këtu ai na del i kundërt me veprimtarët e sotshëm. Nga legaliteti ai kaloi në ilegalitet, nga posti i lartë legal në Perandori ai zbriti te populli poshtë për organizim ilegal. Dhe kjo gjë natyrisht se nuk e pasuroi por e varfëroi. Ajo çfarë kemi parë në këtë periudhën tonë është drejtimi i njëjtë por kahja e kundërt: veprimtarët duke kaluar nga veprimtaria ilegale tek ajo legale, duke katapultuar nga shtresa e varfër te ajo shumë e pasur, për të na e rrëfyer pamjaftueshmërinë e veprimit legal. Mbase, ka përjashtime, ndonëse shumë më vështirë është të na kujtohen përjashtimet sesa përjashtimi kryesor, Ukshin Hoti, i cili me vetë jetën e tij na e rrëfeu pikërisht të kundërtën: pamjaftueshmërinë e veprimit legal.

   Përkundër sakrificës e vetëmohimit të tij, Hasan Prishtina, i cili edhe mbiemrin e mbante të vendit që përfaqësonte e jo të familjes së tij, dhe teksa i copëtohej shpirti kur shihte më shumë luftëtarë për pushkë sesa pushkë për luftëtarë, pikërisht këtij patrioti të pashembullt i duhej ta dëshmonte që nuk ishte i shitur. Pra, këtij që kishte shitur gjithçka si rezultat i patriotizmit të tij, i duhej dëshmuar që s’ishte i shitur. Situatë më bizare nuk mund të paramendosh. Por, çuditërisht, situatë që na është përsëritur shpesh gjatë historisë. Ndoshta shpjegimin për këtë e gjejmë sërish te kujtimet e Hasan Prishtinës. Për shkak të robërisë shumë të gjatë, shqiptarët kanë shpërthyer nga tepria e dhunës, e jo nga dhuna si e tillë.

   Kur dhuna ngjan për një kohë shumë të gjatë, përshtatja që është mbijetesë bëhet e vetmja jetesë. Vetëdija kolektive për lirinë degradon dhe atëherë mbesim në pritje të kalimit të pragut kur përshtatja s’është e mundur më. Kur ky moment i teprisë së dhunës mbi popullin përputhet me kundërthëniet brenda sistemit shtypës, siç ishte rasti me Perandorinë Osmane në kohën e xhonturqve, pikërisht ky moment është shansa historike, është momenti i hapjes së historisë për një popull. Hasan Prishtina e ka ditur shumë mirë këtë. E ka ditur se ky ishte momenti historik për kryengritjen si intervenim politik. Ne të tjerët mund të mësojmë nga ai.

A po bëhet eksperimentimi me shqiptarët?! 

F L A M U R I

27 nëntor 2009

Flamuri kombëtar shqiptar dhe ai i Kosovës janë të kundërt sikurse e pakufijshmja me të kufijshmen. Gjersa shqiponja në flamurin kombëtar shqiptar i shtrin krahët dhe thuajse shenjon pafundësinë, harta e Kosovës në flamurin e Kosovës shenjon kufirin, përkufizimin e kufizueshmërinë. Ky kufi i Kosovës jo vetëm që ua tregon maksimumin teorik shqiptarëve të Kosovës, por edhe ua rrudh atyre përfytyrimin për veten. Flamuri për një popull a komb është sikurse pasqyra. Aty shihesh si dukesh, dhe me atë përshtypje që bëhet thelbësore për identitetin, hyn në marrëdhënie me të tjerët.

Institucionet e Kosovës nuk e kanë për zemër 28 Nëntorin. Të kuqen e kanë zëvendësuar me të kaltrën. Që prej shpalljes së pavarësisë së Kosovës, është 17 Shkurti ai që festohet më së shumti. Mijëra nxënës nxirren në rrugë me pelerina të kaltra. 28 Nëntori festohet kryesisht privatisht. Thuajse jemi ende në ‘vitet e arta’ të Jugosllavisë.

     Në nenin 2 të Ligjit për festat zyrtare të Republikës së Kosovës 28 Nëntori nuk figuron askund. Aty e kemi Ditën e Evropës, por jo edhe Ditën e Shqiptarëve. I kemi dy bajrama, dy krishtlindje e dy lloj pashkësh, por jo edhe 28 Nëntorin. Ndërkohë që ky nen i përcakton festat “Duke pasur parasysh respektimin e historisë, kulturës dhe të traditave, të popullit të Kosovës dhe të shtetasve të saj”. Nëse kështu respektohen historia, kultura e tradita, atëherë bëhet i pamundur definimi i mohimit të tyre.

     28 Nëntori në këtë ligj figuron më vonë. Te neni 5 kjo datë cilësohet si ‘ditë e shqiptarëve’ (tamam si në kohën e Jugosllavisë kur shqiptarët konsideroheshin pakicë kombëtare) dhe nën titullin ‘ditët memoriale’ (thuajse shqiptarët janë diç e shkuar që megjithatë ia vlen t’i kujtosh). Ditë memoriale porsi shqiptarët kanë edhe turqit, romët, ashkalinjtë, boshnjakët e goranët. Për serbët, Qeveria e Republikës së Kosovës parashihet të konsultohet me Presidentin e Republikës së Kosovës, i cili më tutje, duhet të konsultohet me serbët për dy ditë memoriale të tyre.

    Ky flamur është gjithsesi jodemokratik (sikurse sundimi i protektoratit ndërkombëtar me Kosovën). Për të nuk pati referendum dhe madje as debat në Kuvendin e Kosovës. Deputetët e miratuan flamurin në momentin kur po e shihnin atë për herë të parë. Zaten, ish ambasadorja amerikane Tina Kaidanow e dinte mirë që po të lejoheshin njerëzit të mendojnë ca për flamurin e ri assesi nuk do ta aprovonin atë. Sepse ky flamur kishte dy ngjyra të flamurit të Serbisë (të kaltrën dhe të bardhën) dhe asnjërën të atij kombëtar shqiptar (as të kuqen, as të zezën); sepse ky flamur e kishte hartën në të ashtu siç e ka vetëm edhe Qiproja e ndarë (ku figura simbolike shërben si kompensim psikologjik për realitetin e munguar); dhe, sepse ky flamur kishte saktësisht ngjyrat e Bosnjës jofunksionale (dhe gjithnjë nën protektorat ndërkombëtar).

     Përgjithësisht, institucionet e Kosovës përpiqen që flamurin kombëtar shqiptar ta evitojnë sa më shumë dhe më së shumti e përdorin atë pranë flamurit të Kosovës për t’ia bërë popullatës më të durueshëm këtë të dytin. Kështu ishte edhe në manifestimin në fshatin Zabërgjë, me rastin e 10 vjetorit të themelimit të Zonës Operative të Shalës. E mbaj mend që një ish komandant i UÇK-së, i ulur pranë meje, sa për ta nisur bisedën, më tha se këtu bëka mot shumë i ftohtë. Meqë tash ishte shndërruar në politikan me kostum të lëmuar, i propozova që ta shikojë flamurin kombëtar shqiptar sepse ai e ngroh, dhe se të ftohtit me siguri i vjen ngaqë ia kishte ngulitur sytë flamurit të Kosovës.

     Nuk mund ta paramendoj një flamur tjetër i cili do të ishte kaq i largët me atë kombëtar shqiptar sikurse që është ky i Kosovës (i kontrabanduar në po të njëjtën seancë parlamentare kur u shpall pavarësia). Jo vetëm në domenin e temperaturës (ngrohtë-ftohtë), por edhe në atë të ndriçimit, hapësirës dhe identifikimit. Yjet në flamurin e Kosovës janë të bardhë e të zbrazët - jo të artë sikurse, ta zëmë, në flamurin e BE-së - gjë që e bën të kaltrën të duket edhe më e mbyllët, dhe flamurin e Kosovës të bëhet flamur i natës e i territ, jo i ditës e i shndritjes. Në vend të yjeve të arta, flamuri i Kosovës e ka të artë territorin e Kosovës. Pra, Kosova portretizohet si e artë aty: e pasur, e gatshme për ta eksploatuar, madje thuajse të thërret që ta eksploatosh.

     Flamuri kombëtar shqiptar dhe ai i Kosovës janë të kundërt sikurse e pakufijshmja me të kufijshmen. Gjersa shqiponja në flamurin kombëtar shqiptar i shtrin krahët dhe thuajse shenjon pafundësinë, harta e Kosovës në flamurin e Kosovës shenjon kufirin, përkufizimin e kufizueshmërinë. Ky kufi i Kosovës jo vetëm që ua tregon maksimumin teorik shqiptarëve të Kosovës, por edhe ua rrudh atyre përfytyrimin për veten. Flamuri për një popull a komb është sikurse pasqyra. Aty shihesh si dukesh, dhe me atë përshtypje që bëhet thelbësore për identitetin, hyn në marrëdhënie me të tjerët.

     Së fundi, gjashtë yjet në flamur synojnë t’iu tregojnë shqiptarëve të Kosovës se ata janë 1/6 në këtë vend, se ata janë veçse njëri nga gjashtë komunitetet, ani se ata janë rreth 93% të popullsisë në Kosovë, duke ua ushqyer kësisoj shqiptarëve inferioritetin aq të nevojshëm për t’i sunduar ata.

     Po them rreth 93% e jo ndonjë shifër të saktë meqenëse në Kosovë nuk ka pasur regjistrim të popullsisë që prej vitit 1981. Të gjithë ministrat e pasluftës të Ministrisë së Shërbimeve Publike e kanë pranuar që shtyrja e vazhdueshme e regjistrimit të popullsisë në Kosovë është vendim politik ndërkombëtar. Më në fund, duket që u caktua pranvera e vitit 2011 për ta bërë regjistrimin. Nga një zyrtar i afërt me procesin përgatitor kam mësuar që për regjistrimin e ardhshëm është diskutuar edhe mundësia që njerëzit në Kosovë të mund të deklarohen edhe kosovarë e myslimanë. Natyrisht që nuk do të ketë serbë që deklarohet të tillë. E gjithë kjo iu dedikohet shqiptarëve. Dhe, e gjithë kjo është në funksion të fillimit të fjalisë së parë të Planit të Ahtisaarit në nenin 1.1: “Kosova do të jetë shoqëri multietnike...”.

     Pra, konsiderohet që Kosova nuk është shoqëri multietnike, por duhet të bëhet e tillë. Me 90 e ca përqind shqiptarë, koncepti i multietnicitetit s’mund të jetë i qëndrueshëm, prandaj dikush edhe mendon që shqiptarët e shumtë t’i ndajë në tri kategori:

• shqiptarë,
• kosovarë dhe
• muslimanë.

Tërë këtë ndërmarrje e bën edhe më të dyshimtë deklarimi i zëvendësshefit të Zyrës Ndërlidhëse të Komisionit Evropian në Kosovë i cili tha se vendorët nuk janë të aftë që ta bëjnë regjistrimin e popullsisë në Kosovë, andaj këtu do të përfshihen edhe ndërkombëtarët me mbi 50% të buxhetit (për një ndërmarrje që do të kushtojë jo më shumë se 10 milionë euro!) dhe, si zakonisht, edhe me kuadro.

     Atë që s’ka mundur ta bëjë Serbia për më shumë se një shekull dhe me të keq, po synojnë ta bëjnë shumë më shpejt në këtë shekullin e ri, veçse, kësaj radhe me të mirë. Me neve po bëhen eksperimente të papara. Mbase për shkak se askund ato nuk kushtojnë kaq lirë sikurse në Kosovë. Asnjë elitë politikë e intelektuale në Evropë nuk lejon që të luhet me popullin siç lejon kjo jona. Nën sulm janë të dyja: ana jonë materiale, por edhe ajo shpirtërore.

Zgjedhjet e të përzgjedhurve

20 nëntor 2009

Kutia e votimit është vendtakim i qytetarit me sistemin. Mirëpo, kjo kuti është në anën e sistemit dhe i takon atij. Jo qytetarit, i cili vetëm sa mund ta përkëdhel me fletëvotimTë gjithë e kemi ditur se do të vjedhin vota. Njerëzit më shumë po befasohen me të befasuarit. Duke e duruar hajninë dhe plaçkitjet për dhjetë vjet me radhë, pragu i imunitetit ndaj vjedhjes është bërë i lartë. Njerëzit nuk shokohen nga pamjet televizive ku duket qartë vjedhja. Ata e kanë ditur. Ashtu siç e kanë ditur bërllokun në tokë e ndërtimet pa leje në qiell. Më shumë ka të atillë që qeshin ndër hundë me ata që ankohen për vjedhje votash, sesa aso që shqetësohen dhe mendojnë se duhet bërë diçka. Njerëzit e kanë ditur se do të ketë vjedhje më 15 nëntor 2009. Jo vetëm në Gjakovë, por anekënd Kosovës. Sepse vjedhje kishte secilën ditë të lume para saj.

Njerëzve që ua kanë vjedhur ujin, dritat, vendin e punës, arsimin, përkujdesjen shëndetësore, ndërmarrjet publike e shoqërore, pasuritë tokësore e nëntokësore, flamurin e himnin, hapësirën urbane e rurale, mirëqenien e dinjitetin, vuajtjet dhe ëndrrat, njerëzve që në përgjithësi ua kanë vjedhur të kaluarën e të ardhmen, t’iu thuash tash se ua vodhën edhe votën, është një lloj i çuditshëm ofendimi për ta.

Ata që s’lanë gjë pa ia vjedhur qytetarit, pse do të hezitonin të vidhnin kur vjen puna te vota e qytetarit? Sepse vota na qenka e shenjtë? Po, a nuk ishte kjo shenjtëria tipar i rezervuar për pronën private? Në fakt, kur thuhet se diçka është e shenjtë, kjo bëhet vetëm për ta mbrojtur atë gjë në brishtësinë e saj. Nëse diçka do të ishte njëmend shenjtërisht e pacenueshme, ajo nuk do të kishte nevojë për fjalët mbrojtëse të askujt.

Disa komisionerë në zgjedhjet lokale të së dielës kishin fotografuar kolegët e tyre meqë s’kishin pasur se çfarë të bëjnë tjetër. Të ngujuar në pozitën e spektatorit para vjedhjes së votave, ata e ndanë me të gjithë të tjerët ulësen e tyre, duke na bërë spektatorë edhe neve. Kërcënimi klasik “Paratë ose jetën?” i kaubojve ndaj udhëtarëve të trenit të rrëmbyer, në Kosovë komisionerëve u ishte shndërruar në kërcënimin “Votën ose jetën?”, e që sërish është e njëjta gjë.

Mbase tash e kemi kuptuar më së miri pse nuk pati kamera në vendvotime. Patën qenë ambasadorët e Quintit (SHBA, Francë, Gjermani, Britani e Madhe dhe Itali) ata që muaj më parë e vulosën debatin për ose kundër kamerave. Me vetë faktin që kishim një debat të tillë të nxehtë, kamerat duheshin lejuar. Moslejimi i kamerave pas debatit për to, natyrshëm u shndërrua në inkurajim të asaj që do ta parandalonin kamerat: vjedhjen e votave. Vota e fshehtë e qytetarëve u vodh fshehtas qytetarëve mandej.

Si bëhet që ambasadorët e Quintit u përzien në një çështje si kamerat në vendvotime? A nuk do të duhej që ata të merreshin me çështjet e bashkëpunimit bilateral midis Kosovës dhe vendeve të tyre? Po mirë, edhe atëherë kur nuk janë vetëm ambasadorë, pse ata rregullisht përzihen në hollësira në të gjitha aspektet e jetës sonë politike, ekonomike dhe institucionale? Mikromenaxhimi që e praktikon Quinti në Kosovë është dëshmi se sa i brishtë është sistemi në Kosovë me në krye Thaçin e Sejdiun, sistem ky që më shumë është sistem i Quintit (shto këtu edhe Pieter Feithin e shefin e EULEX’it, Yves de Kermabonin), sesa i qytetarëve të këtij vendi. Ata e dinë shumë mirë se çfarë kulle prej letre është sistemi politik në Kosovë, andaj ndërhyjnë gjithandej, duke observuar me mikroskop. Dështimi në një detaj të sistemit mund t’i kushtojë fatalisht tërë sistemit.

Pasditen e këtyre zgjedhjeve, të njëjtit diplomatë nxituan t’i shpallin ato shumë të suksesshme, ani se gjithnjë e më shumë flitej për parregullsi dhe përkundër faktit që shumica nuk kishin votuar fare. Na dhanë nota të larta sikurse arsimtari nxënësit, duke e konfirmuar nevojën e tyre që Kosova e varfër dhe e ndarë përbrenda, pa zhvillim ekonomik, demokraci e drejtësi, me çdo kusht të portretizohet si një rrëfim i suksesshëm. Një mik imi thotë që Kosova është e privuar nga e drejta për të dështuar. Thjesht, s’na lejojnë të dështojmë. Neve na e kanë përcaktuar fatin: duhet të jemi rrëfim i suksesshëm edhe kur s’jemi të suksesshëm. Rrëfimi ynë s’është rrëfim yni. Kosova është rrëfim i kidnapuar. Burokratët ndërkombëtarë e kanë përzgjedhur elitën tonë e cila organizon zgjedhje.

Kjo është arsyeja pse tamam atëherë kur nis të krijohet një valë e kritikës kundër elitës sonë na vijnë personazhe të famshme të politikës botërore si Biden, Ahtisaari, Clinton, Solana, etj., të cilët i lavdërojnë politikanët tanë, ua rrahin krahët atyre, dhe e dekurajojnë popullin që t’i kundërshtojë ata. Ia ushqejnë popullatës vendase inferioritetin: kush jam unë t’i kundërshtoj këta politikanët tanë që, ndonëse aq të korruptuar e të paaftë, megjithatë janë miq me politikanët më të fuqishëm në botë!

Kutia e votimit është vendtakim i qytetarit me sistemin. Mirëpo, kjo kuti është në anën e sistemit dhe i takon atij. Jo qytetarit, i cili vetëm sa mund ta përkëdhel me fletëvotim. Njerëzit në Kosovë e dinë këtë. Ashtu sikurse që e dinte edhe kryetari i Ukrainës, Viktor Yushchenko. I bindur se Leonid Kuchma dhe Viktor Yanukovych do t’ia vjedhin votat në zgjedhje, Yushchenko përgjatë fjalimit të tij një javë para zgjedhjeve të 31 tetorit 2004, do ta citojë – s’mund ta merrni me mend kë – Stalinin: “Në vitin 1936, Josif Stalin, ka thënë që nuk ka rëndësi se si voton, por rëndësi ka se si numërohen votat”. Zgjedhjet në Kosovë ta kujtojnë Yushchenkon teksa kujton Stalinin.

Politikanë të sinqertë dhe të vërtetë…

6 nëntor 2009

Politikanë të sinqertë dhe të vërtetë… janë vetëm ata që u thonë qytetarëve se nuk mund t’ua përmbushin premtimet pa u bërë aktivë edhe vetë qytetarët. Pra, një demokraci ku qytetari është pjesëmarrës e jo spektator, i cili pret ta përfaqësojnë. Me një qytetar spektator dhe pasiv nuk ecet para. “Demokracia është qeverisje e popullit, nga populli, për popullin – me theks të veçantë te qeverisja” – Harold Wilson.

Kutia e votimit është një vend ku qytetari takohet me sistemin. Aty ai provon ta zgjedh kandidatin nga i cili dëshiron të përfaqësohet. Nuk dihet nëse qytetarit do t’i plotësohet kjo dëshirë. Dhe nuk dihet se për kë ka votuar ai. Mirëpo, dihet që gjithsesi me atë rast ai e ka legjitimuar sistemin nga ana e tij dhe ia ka plotësuar këtë dëshirë sistemit. Kur kryetari i Kosovës, Fatmir Sejdiu, gabimisht thoshte që votimi është obligim kushtetues (dhe jo një e drejtë që fundja mund të mos shfrytëzohet), ai vetëm sa po e shprehte këtë dëshirë të sistemit për t’u legjitimuar. Në një vend si puna e Kosovës ku ka rregullisht votime për parti, por asnjëherë nuk ka referendum për asnjë çështje (si privatizimi, decentralizimi, Kushtetuta, flamuri, himni, etj.), votimi patjetër degradon në legjitimim.

Mosvotimi në Kosovë nuk është as indiferencë e as pasivitet. (Paramendojeni po të kishim referendum për integrim në NATO apo BE, se çfarë do ta kishim pjesëmarrjen e qytetarëve me atë rast). Njerëzit te ne nuk votojnë sepse ndjehen të mashtruar nga i gjithë ky sistem që i pasuron politikanët e i varfëron qytetarët. Jashtë çështjeve të ekonomisë dhe të sovranitetit (për të cilat nuk po zgjedh paraprakisht qytetari), demokracia është veçse demokraci formale (e cila e ka për qejf legjitimimin posteriori nga qytetari). Pasi që e shitën Kosovën si resurs (përmes privatizimit neoliberal) dhe si territor (përmes  decentralizimit mbi baza etnike), tash e ftojnë qytetarin të zgjedhë! Qytetari nuk po ftohet të zgjedh kurrfarë të ardhme, por po ftohet që t’ia jep aminin së kaluarës, avazit të vjetër.

Përfshirja formale e qytetarit është manipulim me qytetarin. Edhe në këto zgjedhje, të pasurit (që janë pakicë) po i kërkojnë votat e të varfërve (që janë shumicë), në mënyrë që të pasurohen edhe më shumë. Asnjë nga kandidatët që po garojnë nuk është i papunë në Kosovë ku papunësia është 60 për qind. Asnjë kandidat nuk është i varfër në Kosovë ku 40 për qind jetojnë me më pak se 2 dollarë në ditë. Asnjë kandidat nuk është nga shtresa tejet e varfër dhe e uritur, në Kosovë ku 18 për qind jetojnë me më pak se një dollar në ditë. Partitë politike po harxhojnë miliona euro në fushata bajate. Ato kërkojnë votat e qytetarëve shumica e të cilëve janë ose të varfër, ose të papunë, e zakonisht të dyja këto. Por, partitë nuk u japin të holla të varfërve e të papunëve dhe nuk investojnë në ta e për ta. Partitë duan që qytetarëve të cilëve ua kanë marrë mirëqenien dhe perspektivën, tash t’ua marrin edhe votën. Votat e qytetarëve shndërrohen në para për politikanët. Më shumë vota, më shumë para. Më shumë para, më shumë vota. Për edhe më shumë para.

Por, nga bisedat e shumta me qytetarë të ndryshëm, jam bindur se edhe ata pak që do të votojnë dhe legjitimojnë këtë sistem, nuk besojnë në të. Më parë besojnë në përfitimet e drejtpërdrejta që mund t’i nxjerrin nga sistemi i këtillë. Një numër i konsiderueshëm i votuesve kosovarë e kanë kuptuar tërë lojën dhe orvaten të nxjerrin përfitime nga kjo lojë. Nëse e ndihmon në fushatë filan partinë dhe në fund e voton kandidatin e saj, kjo mund të të shpërblehet pastaj me ndonjë vend pune që ta ofrojnë si shpagim për angazhimin militant, ose edhe me ndonjë tender komunal a qeveritar.

Madje, nuk është e thënë që të kesh kompani tënden për të fituar tender.

Tenderi ta krijon edhe kompaninë që duhet ta fitojë atë tender. Lojaliteti partiak e bën të realizueshme edhe të paimagjinueshmen. Këta votues nuk konsiderojnë që demokracia kosovare ua përmirëson gjendjen të gjithëve ose shumicës, e mandej rrjedhimisht edhe atyre, por ata janë të bindur që demokracia jonë edhe ashtu e avancon vetëm një pakicë, dhe është mirë që të shtyhen për të zhvatur diçka edhe këta. Shteti tashmë është privatizuar, shteti është uzurpuar e po vidhet, dhe çfarëdo vjedhje nga të tjerët është veçse vjedhje e plaçkës së hajnave, besojnë këta. Kësisoj, shumica e asaj pakice që voton, këtë e bën meqë përfiton direkt nga pjesëmarrja në proces: e ka ndonjë të afërm ose shok që kandidon dhe andaj shpreson në përfitim për vete, ose, megjithatë, i konvenon materialisht kjo situata aktuale në të cilën sado-kudo është duke u pasuruar (ani pse ankohet gjithë ditën shumë më tepër sesa ata që janë të varfër).

Po mirë, nëse nuk mund të identifikojmë ndonjë parti, institucion apo procedurë në Kosovë për të cilën do të mund të themi se është njëmend demokratike, a ka ndonjë interval kohor demokratik në Kosovë? Pra, nëse s’paskemi demokraci në hapësirë dhe në strukturë, a kemi demokraci në kohë? Po, ama fare shkurtimisht. Demokracia në Kosovë është fotografi.

Demokracia është çast. Nuk është e vërtetë se demokraci kemi vetëm një ditë në katër vjet, pra atë ditë kur qytetarët votojnë. As ajo ditë s’duket kaq mirë. Qytetarët e Kosovës kanë demokraci vetëm një sekondë në katër vjet (apo aq shpesh sa kemi zgjedhje) – në momentin kur qytetari që voton e ka fletën e votimit përgjysmë brenda kutisë së votimit dhe ende nuk e ka lëshuar atë. Një sekondë më herët, s’ka demokraci: qytetari votues paradoksalisht e ka mundësinë e kontrollit të pushtetit që s’është edhe kontroll i pushtetit. Një sekondë më vonë pushteti tashmë është shumë larg prej qytetarit, ai i ka dalë dore atij sikurse fleta e votimit: kandidatët që do të fitojnë në fund i ndanë një humnerë e tërë prej qytetarëve – humnerë izoluese materiale dhe institucionale. Me paratë që kanë, ata do të jetojnë në një botë tjetër; e, nëse vendosin të zbresin në botën e qytetarit, atëherë këtë e bëjnë duke qenë në makina të blinduara e të rrethuar me truproje, plotësisht të izoluar me këto prej qytetarit.

Pushtetari gjithmonë bëhet i paarritshëm. Pushtetari është i paarritshëm.

Të gjithë e kemi parë se si kur vetë kandidatët votojnë, ata e mbajnë pezull fletëvotimin që të kapen sa më gjatë nga aparatet fotografike të gazetarëve. Thuajse pavetëdijshëm dëshirojnë ta zgjasin sekondën e demokracisë. Thuajse pavetëdijshëm na e zbulojnë të vërtetën: demokracia është çast, demokracia është fotografi.

Secila fushatë dhe secila parti po na e konfirmon që partitë politike në Kosovë janë thelbësisht demobilizuese. Ato i thonë qytetarit: ti rri, dhe unë ta sjell rrymën, ujin, vendin e punës, parkun, kanalizimin, etj. I premtojnë mospunë qytetarit, e inkurajojnë atë të mbetet spektator, sepse e cilësojnë qytetarin si një dembel injorant, të reduktueshëm në dembelinë e tij injorante. Politikanë të sinqertë dhe të vërtetë janë vetëm ata që u thonë qytetarëve se nuk mund t’ua përmbushin premtimet pa u bërë aktivë edhe vetë qytetarët. Pra, një demokraci ku qytetari është pjesëmarrës e jo spektator i cili pret ta përfaqësojnë. Me një qytetar spektator dhe pasiv nuk ecet para. E, me politikanë që e duan dhe i mirëmbajnë qytetarët pasivë në tribuna, ecet veçse mbrapa.

Pa një rizgjim shoqëror e kombëtar, i cili do të na shpijë drejt situatës ku politikanët i frikësohen qytetarëve e jo anasjelltas siç është rasti tani, demokracia do të jetë sundim mbi popullin, e jo sundim i popullit. Me këso zgjedhjesh, me këto zgjedhje lokale, nuk zgjidhet asgjë. Ato janë pjesë e problemit.

REFERENDUM

A.B.

Prishtinë - Kosovë

Flamurin, të cilin e mbajti në gji Isa Boletini kur po luftonte kundër Serbisë në veri të Kosovës, flamurin kuqezi. për të cilin ra Adem Jashari me familje, këtë flamur me shqiponjën dykrenare, mbi të cilin e bëri betimin Zahir Pajaziti, Shkëlzen Haradinaj e Fehmi Lladrovci, flamurin e Skënderbeut që ishte stema e UÇK-së, këtë flamur, me të cilin i mbështollëm 2500 djem e vajza që dhanë jetën për Kosovën, pikërisht që në Kosovë ai një ditë të mund të valonte i lirë! Kot përpiqeni Identiteti Shqiptar rron!

Kosova po humb territore

5 nëntor 2009

Lideri i Lëvizjes “Vetëvendosje”, Albin Kurti, ka akuzuar liderët institucionalë dhe krerët e partive politike, se kanë lënë anash çështjen e kontesteve kufitare për shkak të fushatës zgjedhore.

“Politikanët po garojnë për postet e tyre - për të fituar para, e në anën tjetër Kosova po humb territore”, ka thënë të enjten Kurti, në një konferencë për media.
Këto probleme, sipas Kurtit, datojnë që nga qershori i vitit 1999, pasi që Kosova nuk ka qenë pjesë e marrëveshjes tekniko-ushtarake të Kumanovës, të nënshkruar nga KFOR-i dhe ushtria e Serbisë.
Lideri i “Vetëvensojes” tha se, në atë kohë, oficerët serbë i kanë kontrabanduar hartat e vjetra dhe të ripunuara – të cilat i kishin përfshirë në këtë marrëveshje.
Kurti tha se Kosova po humb territore të saj, pikërisht në pikat strategjike të saj dhe në vendet burimore të ujit.
Duke folur për kontestet territoriale, ai se shtetet që na rrethojnë po vendosin tabelat e mirëseardhjes brenda territorit të Kosovës, ndërkohë që një gjë të tillë, Kosova nuk po e bën në veriun e vendit.

Sipas Kurtit, situatë e ngjashme si në Dëbëllde, do të përsëriten edhe në pjesë të tjera ku nuk janë përcaktuar kufijtë e Kosovës.
Kurti ka thënë se Kosova ka humbur territor në Karaçevë, Debëllde, Restelicë të Sharrit dhe, tash së fundi, është shfaqur edhe kontesti me Malin e Zi.
Ai ka thënë po ashtu se Lëvizja “Vetëvendosje” është duke i mobilizuar njerëzit e këtyre pjesëve, në mënyrë që ta parandalojë rrëmbimin e këtyre territoreve të Kosovës.

DECENTRALIZMI SI ÇMIM

Shtetet e pavarura e sovrane nuk lejojnë dhe as nuk dëshirojnë këso decentralizimesh. Mbase, decentralizimi etnik që po i ngjan Kosovës është simptomë e një pavarësie që s’është me tamam e tillë, dhe e një shteti të kapur nga koalicioni i madh politikë-biznes-media, i cili zot e ka paranë.

“Decentralizimi është çmim për pavarësinë”. Kështu arsyetojnë politikanë e zyrtarë të ndryshëm institucionesh. Mirëpo, jo vetëm kjo fjali, por asnjëra shprehje e kësaj fjalie nuk është e vërtetë.

Ky decentralizim që po bëhet në Kosovë nuk është decentralizim, nuk është afrim i pushtetit te qytetari. Shtëpitë e shqiptarëve në Pasjak e Stanishor janë 2 kilometra afër qytetit të Gjilanit. Pas decentralizimit që i nxjerr ato nga komuna e Gjilanit, këto dy fshatra do ta kenë larg 27 kilometra ndërtesën e komunës së tyre të re të Artanës (ish Novobërdës). Zgjerimi si komunë i qytezës së Artanës bëhet deri në paralagjet e qytetit të Gjilanit. Shërbimet për qytetarët si administrata komunale, ambulanca, biblioteka, policia, zjarrfikësit, shkolla e mesme, tregu, gjykata e shumëçka tjetër, do të jenë dhjetëfish më larg.

Pushteti i decentralizuar nuk iu afrohet as serbëve. Edhe banorëve të Koretishtës, Parallovës, Kufcës së Epërme etj., që rregullisht e lirisht vijnë në Gjilan, u largohet shumëfish qendra komunale tash kur bëhen pjesë e Artanës. Po ashtu, meqë strukturat paralele të Serbisë, të cilat ndodhen gjithandej ku ka serbë, nuk po shpërbëhen paraprakisht, decentralizimi i pushtetit të Gjilanit e Prishtinës për serbët do të thotë centralizim i pushtetit të Beogradit mbi ta.

Megjithatë, decentralizimi është çmim për pavarësinë, thonë pushtetarët. Por, pse u dashka ne të paguajmë çmim për pavarësinë? A do të thotë kjo se pavarësia nuk na ka takuar dhe asaj duhet t’i gëzohemi si një mrekullie a dhurate? Dhe, a do të thotë kjo se nuk paskan mjaftuar 120.000 shqiptarë që i ka vrarë Serbia kur e okupoi Kosovën në vitet 1912-1913, se nuk paskan mjaftuar dhjetëra mijëra të tjerë të vrarë e qindra mijëra të dëbuar, burgosur e persekutuar përgjatë shekullit XX, deri te 12.000 të vrarët e luftës së fundit? Pra, nëse iu bindemi këtyre pushtetarëve tanë, ne po e pranojmë që Kosova i është marrur Serbisë, e jo që Serbia e ka marrur Kosovën, dhe tash ajo u dashka të kompensohet ca për padrejtësinë që i është bërë. Pse Kosova të ndjehet me borxh ndaj Serbisë kur, në të vërtetë, Serbia është ajo që na ka borxh neve?

Ata që na e theksojnë se decentralizimi është çmim për pavarësinë, nuk arrijnë të na e shpjegojnë pse ky farë çmimi duhet të paguhet në Anamoravë. Thjesht, pse jo diku tjetër? Me 30 nëntor 2005, gazeta beogradase Danas, i paraqiti planet e Dobrica Qosiqit, Aleksandar Despiqit, Branislav Krstiqit, Dushan Batakoviqit, e deri te planet e Zoran Gjingjiqit, Nebojsha Çoviqit e Boris Tadiqit, për krijimin e dy entiteteve përbrenda Kosovës: njërit shqiptar e tjetrit serb. Decentralizimi potencohet në këto plane si mënyrë për kantonizim dhe në të gjitha hartat e publikuara shihet se ato e kanë në shënjestër Anamoravën. Pra, decentralizimi në rajonin e Gjilanit nuk është kurrfarë çmimi për pavarësinë, por vazhdim i projekteve të Serbisë në Kosovë edhe pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës.

Realizimin e decentralizimit në Kosovë Serbia do ta ndihmojë me kuadro dhe buxhet. Grantet nga Serbia, që janë të kufizuara në fushëveprim por jo edhe në sasi, do të paguhen drejtpërdrejt nga buxheti i Serbisë në atë komunal. Përveç të hyrave vetanake (tatimet në pronë, taksat e regjistrimit të afarizmit, liçencimi i tyre, liçencimi i veturave etj.), kompetencat shtesë të komunave të reja, do t’i financojë buxheti i Kosovës. Pasi që qytetarët e Kosovës kurrë nuk u pyetën dhe nuk u lejuan të deklarohen për decentralizimin me referendum, tash buxheti i Kosovës i sajuar nga kontributet e qytetarëve do të përdoret për ta financuar decentralizimin që i dëmton ata.

Përderisa të rriturit ndahen në baza etnike përmes policisë, gjyqësisë e administratës, në këto komuna fëmijët dhe të rinjtë nëpër shkolla do t’i kenë planprogramet e Serbisë, kurse fëmijët serbë nuk e kanë të obliguar ta mësojnë gjuhën shqipe. Arsimi nëpër komunat e reja me shumicë serbe, ku mësohet një histori e kundërt prej pjesës tjetër të Kosovës, e farkon brezin e ardhshëm të serbëve për konflikte të reja me shqiptarët. Ja, pra, se si i kontribuon decentralizimi paqes e stabilitetit me të cilin na i shurdhuan veshët burokratët ndërkombëtarë.

Cilindo shtet normal, demokratik e të zhvilluar, një këso decentralizimi mbi parimin etnik do ta shpërbënte. E, të mendosh që me këtë decentralizim Kosova do të bëhet shtet i pavarur me gjithë mend, është absurde. Shtetet e pavarura e sovrane nuk lejojnë dhe as nuk dëshirojnë këso decentralizimesh. Mbase, decentralizimi etnik që po i ngjan Kosovës është simptomë e një pavarësie që s’është me tamam e tillë, dhe e një shteti të kapur nga koalicioni i madh politikë-biznes-media, i cili zot e ka paranë.

Decentralizimi nuk po ndodh meqë tash së voni u pavarësuam e as për t’u pavarësuar plotësisht së shpejti. Decentralizimi po ndodh sepse nuk jemi të pavarur. Decentralizimi është çmimi i varësisë që po rritet.

16.10.2009

Çka mbikëqyrë mbikëqyrësi?

Në Kosovë problem nuk është krimi i organizuar, por krimi i institucionalizuar. Organet e rendit dhe të sigurisë, në krye me EULEX-in, e kërkojnë krimin jashtë sistemit. Jashtë sistemit ato e gjejnë vetëm Lëvizjen VETËVENDOSJE!, të cilën e persekutojnë. Por korrupsioni, krimi i organizuar e ai i luftës dhe kontrabanda në Kosovë ndodhin e ndodhen përbrenda sistemit dhe sidomos në majat e tij.

Nga Albin Kurti më 04.09.2009 në ora 13:39
Nëse EULEX-i do t’i përmbahej sinqerisht zotimit për luftimin e korrupsionit, kontrabandës, krimeve të luftës dhe krimit të organizuar, atëherë atij do t’i duhej t’i arrestojë partnerët e vetë. Në njërën anë, EULEX-it do t’i duhej t’i arrestonte politikanët kryesorë kosovarë, të cilët aq shumë para kanë përvetësuar përgjatë kësaj dekade të pasluftës, saqë imagjinata e tyre është e kufizuar për t’i shfrytëzuar të gjitha ato. Ndërkaq, në anën tjetër, EULEX-it do t’i duhej t’i arrestonte strukturat paralele të Serbisë që janë përplot njerëz të MPB-së së Serbisë, e me të cilën EULEX ka paralajmëruar nënshkrimin e Protokollit për bashkëpunim policor. Gjithsesi, EULEX-i nuk i arreston bashkëpunëtorët e tij.
 
Askund nuk ka korrupsion sikurse te krerët e partive e institucioneve të Kosovës dhe te grupet e interesit të lidhura për ta. Shpërputhja midis pagave të tyre dhe jetës që bëjnë e pasurisë së tyre që shihet, flet vetë.
Askund nuk ka kontrabandë, krim të organizuar dhe kriminelë lufte sikurse në veri. Që të gjithë janë nën kontroll të MPB-së së Serbisë, e cila i paguan për punën që ata bëjnë. Po EULEX-i, çfarë bën ai? EULEX-i mbikëqyr, natyrisht. Mbikëqyrësi është ai i cili kujdeset që punët të shkojnë vaj. Edhe atëherë kur makinat pa targa qarkullojnë në veri, kurse kamionët që hyjnë nga Serbia nuk paguajnë fare doganë. Edhe atëherë kur zhduken 48 kilogramë drogë nga dhoma më e sigurt e Policisë së Kosovës dhe askush as dorëheqje nuk jep.
 
Por, pse atëherë EULEX-i premton luftimin e korrupsionit, kontrabandës, krimeve të luftës dhe krimit të organizuar? Pse zyrtarët e EULEX-it aq shpesh na i çajnë veshët nëpër media me këto gjëra që s’i bëjnë? EULEX-i është dyfish i pasinqertë. Ai premtonte për të fituar simpatinë e qytetarëve dhe për ta lehtësuar asisoj shtrirjen e tij në Kosovë. Pra, EULEX-i e dinte se çfarë duan qytetarët e Kosovës, e dinte se çfarë u pëlqen qytetarëve të Kosovës të dëgjojnë dhe ai ua premtoi atë gjë për të mos e mbajtur premtimin mandej. Kjo e dyfishon krimin e EULEX-it. E kanë ditur se çfarë duan qytetarët, e kanë keqpërdorur këtë dhe pastaj kanë bërë diçka tjetër.
 
Në Kosovë problem nuk është krimi i organizuar, por krimi i institucionalizuar. Organet e rendit dhe të sigurisë, në krye me EULEX-in, e kërkojnë krimin jashtë sistemit. Jashtë sistemit ato e gjejnë vetëm Lëvizjen VETËVENDOSJE!, të cilën e persekutojnë. Por korrupsioni, krimi i organizuar e ai i luftës dhe kontrabanda në Kosovë ndodhin e ndodhen përbrenda sistemit dhe sidomos në majat e tij. Krimi është në sistem dhe shpesh ai i shfrytëzon edhe mundësitë e sistemit. Në fakt, kur u zunë 48 kilogramë drogë nga Policia e Kosovës, krimi jashtë sistemit dështoi. Mirëpo, ishte krimi brenda sistemit ai i cili e korrigjoi këtë: Policisë së Kosovës iu vodhën 48 kilogramë heroinë përderisa kjo po i ruante ato.
 
As serbët në veri që hedhin granata dhe shtinë me armë zjarri në drejtim të punëtorëve e pronarëve shqiptarë, nuk janë jashtë sistemit. Ata janë në kuadër të strukturave të Serbisë, e cila nuk e pranon Kosovën e pavarur, siç nuk e pranon as EULEX-i. Baza e EULEX-it është plotësisht e favorshme për Serbinë. Rezoluta 1244, 6 Pikëshi i Ban Ki-moon-it dhe Veprimi i Përbashkët i Këshillit të BE-së i 4 shkurtit 2008, nuk i pengojnë Serbisë. Përkundrazi, ajo shpesh edhe thirret në këto. Prandaj, nuk ka se si EULEX-i ta cenojë Serbinë me funksionimin e tij në Kosovë përderisa baza e tij është e pranueshme për Serbinë dhe e volitshme për të. Kur Serbia ankohet kjo nuk do të thotë se Serbia po humbet diçka, por vetëm se ajo e ka parë shansin që mund të fitojë edhe më shumë.
 
Më parë sesa për t’i korrigjuar institucionet e Kosovës, fuqitë ekzekutive EULEX-i i ka për t’i anashkaluar ato. EULEX-it i nevojiten fuqitë ekzekutive për një mori marrëveshjesh që do t’i bëjë me Serbinë e të cilat e di se janë të papranueshme dhe të dëmshme për Kosovën. Pas Protokollit për bashkëpunimin policor vjen ai për bashkëpunimin në gjyqësi, mandej
protokolli për dogana, të gjitha këto si realizim i 6 Pikëshit dhe njëkohësisht trasimi i rru gës së Serbisë drejt BE-së. Ndërkohë, krerët tanë institucionalë do të kujdesen që të mbahet e mbyllur tema e Protokollit dhe e protokolleve të ardhshme. Sikur të ekzistonte vetëm një argument bindës pse ky Protokoll është i dobishëm për Kosovën, nuk do të kërkohej të shpallej e mbyllur tema e Protokollit të cilën Sejdiu e Thaçi e gjetën të hapur. Por, jo. S’ka argument të tillë. Andaj, Sejdiu e Thaçi, këta shpallës të mëdhenj, sikurse me rastin e shpalljes së pavarësisë, sikur me rastin e shpalljes së vdekjes së 6 Pikëshit, edhe kësaj radhe, e bënë një shpallje tjetër për të mos vepruar asgjë.
EULEX-i i këtillë po e mbikëqyr veçse shtimin dhe trashjen e lidhjeve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. EULEX-i i këtillë po e mbikëqyr Kosovën jashtë BE-së, gjersa ndihmon Serbinë t’i afrohet BE-së. Kosova e këtillë po përfundon në situatën në të cilën të luftosh kundër EULEX-it e protokolleve të tij dhe të luftosh për sovranitet e pavarësi të plotë, është veçse e njëjta gjë e thënë dy herë. 04.09.2009

Ata duan t’i bëjnë të tjerët si vetja e tyre

Më parë sesa t’i ngujojë 21 veta në burg, ky dënim synon t’i ngujojë dy milionë njerëz, minus 21 veta. Ku t’i ngujojë kështu? Në shtëpitë e tyre e para ekraneve televizive ku defilojnë ngërdheshjet e krerëve politikë. Të ngujuarit në krye të shtetit duan t’i ngujojnë të gjithë qytetarët. Ata duan t’i bëjnë të tjerët si vetja e tyre.

Ligji e dënon dëmtimin e pronës. Por çfarë prone, pronës së kujt e nga kush, për cilat arsye a motive u dëmtua ajo, çka ishte qëllimi i dëmtimit? Me këto merret gjykata. Dhe kjo çështje është gjithsesi politike, sepse aksioni ishte politik. Vetëm fakti i ftohtë nuk të bën kriminel. Martin Heidegger shkruante se fakti është ai që është vetëm në dritën e një koncepti. Kur EULEX-i e dënoi aksionin e VETËVENDOSJE!-s duke konstatuar “dëmtim kriminal”, ai i parapriu gjykatës, mbi të cilën ka fuqi ekzekutive. Jo vetëm për shkak të Protokollit famëkeq, dëmtimi i 25 makinave të EULEX-it ishte dëmtim fare i vogël i një dëmtuesi të madh të Kosovës.

Të nesërmen, ndonëse kishin ndodhur të njëjtën ditë, EULEX-i e dënoi edhe sulmin e serbëve në lagjen Kroi i Vitakut. Përveç gurëve, ata kishin hedhur edhe granatë dore dhe kishin shtënë me armë zjarri kundër shqiptarëve që po ndërtonin shtëpinë e tyre. Mirëpo, veprimi i tyre nuk u quajt kriminal. E qartë: nuk mund të quhet kriminal veprimi i atyre, të cilët nuk do të arrestohen e lëre më të gjykohen a dënohen. Predikati “kriminal” është i rezervuar për ata me të cilët është paramenduar se duhet të merren policia, gardianët, prokuroria, gjyqësia. Për pasojë, Policia e Kosovës dhe EULEX-i përfunduan në anën e atyre që nuk duan t’i arrestojnë, në anën e serbëve të veriut. Shqiptarit në Kroin e Vitakut iu ndërprenë punimet. U realizua qëllimi i strukturave paralele në veri, të cilat s’kanë nevojë të protestojnë më, meqë Policia e Kosovës dhe EULEX-i po e kryejnë punën e tyre atje.

Të martën, përveç që në Prishtinë u arrestuan 21 aktivistë, kurse në Mitrovicë askush, u tha se në Prishtinë janë lënduar dy protestues e tre policë, kurse në Mitrovicë janë lënduar pesë shqiptarë e dy serbë. Tre policët e lënduar në Prishtinë dhe dy serbët në Mitrovicë janë e njëjta kategori. Ata janë rrenë. Sikur t’i kishim tre policë dhe dy serbë të lënduar, a mendoni se nuk do t’i shihnim në televizion? Patjetër që do t’i shfaqnin pafund herë. Por, s’kishin se ku t’i merrnin – i lajmëruan policët dhe serbët e lënduar sa për ta zbutur pak disbalancën. Kjo mënyrë tradicionalisht është përdorur në protestat e Lëvizjes sonë. Çdo herë, kur intervenimi i policisë ka qenë brutal dhe ka pasur të lënduar, të plagosur ose edhe të vrarë nga radhët e protestuesve, policia i ka dërguar në spital nja dy a tre policë si kinse të lënduar. Ata llogarisin në etikën e mjekut, se ai nuk mund t’i thotë atij që është lajmëruar si pacient se nuk ka asgjë. Së paku, do t’ia përshkruajë një tronditje psikike (e cila në rastin e policëve jo vetëm që mund të jetë prezente, por mund të jetë pak më e vjetër edhe se vetë polici).

Po çfarë bën ndërkohë ky Hashim Thaçi ynë i gjorë? Duket se i ka ra firma: këto ditë s’po i shiten aq prerjet e shiritave me rastin e përurimit të kanalizimeve. Nëse dikur ai kryesonte “Qeverinë në Hije” tash, pasi që erdhi në pushtet, e kryeson “Qeverinë në Frigorifer”. Bashkë me Sejdiun tha që nuk do të ketë më debat për Protokollin. Thuajse debati na paska qenë problemi, e jo Protokolli. Ata ia dhanë fjalën Yves de Kermabonit, që nëse reagimi i tyre deri më tani kishte qenë verbal e deklarativ, tash e tutje nuk do të jetë as i tillë. S’ka më debat. S’ka më diskutime. Me fjalë të tjera, Kermaboni ka nevojë të punojë në qetësi drejt nënshkrimit të Protokollit me Serbinë.

Institucionet e Kosovës deklaruan se nuk marrin përgjegjësi për vendimet që nuk i kanë marrë ata. Është e qartë se nuk mund të marrin përgjegjësi për vendimet e veprimet e tyre meqë nuk kanë marrë kurrfarë vendimesh e nuk kanë ndërmarrë kurrfarë veprimesh. Kanë dhënë deklarata për media që nuk paraqesin vendime institucionale dhe të cilat nuk janë pasuar me kurrfarë veprimesh. Mirëpo, institucionet e një shteti nuk kanë përgjegjësi vetëm për vendimet e veprimet e tyre, por edhe për mungesë vendimesh e veprimesh. Përgjegjësia nuk ka të bëjë vetëm me atë çfarë ke bërë, por edhe me atë që nuk e ke bërë (e është dashur ta bësh).

Ngrirja institucionale në Kosovë është e thellë. “Mos ma përmendni 6-Pikëshin. Mos ma përmendi Protokollin”. Kështu tingëllon Hashim Thaçi, i cili beson se duke mos i(a) përmendur 6-Pikëshin e Protokollin, do të vërtetohet që këto janë të vdekura, se i takojnë vetëm të kaluarës. Për Thaçin, sikurse për Rugovën përgjatë viteve të ’90-ta, shteti është përshtypje subjektive. Nëse besojmë se kemi shtet, atëherë kemi shtet. Anipse s’kemi ushtri, s’kemi zhvillim ekonomik, s’kemi sovranitet, s’e kontrollojmë dot territorin e as resurset natyrore. Me rëndësi është që ne të besojmë se kemi shtet! Pra, sipas Thaçit, 6-Pikëshi e Protokolli kanë vdekur dhe nëse i sheh të gjalla nuk duhet t’iu besosh syve e mendjes tënde.

Hë për hë, me 21 muaj burg u dënuan aktivistët e Lëvizjes VETËVENDOSJE!. Dënimi vazhdon. Ky është vetëm paraburgimi. Pra, fillimisht, gati dy vjet burg u ndanë për nja 50.000 euro. Jo vetëm për 50.000 euro. 50.000 euro është fakti i ftohtë, për të cilin fola në fillim. Aq shumë janë frikësuar EULEX-i e Qeveria nga aksioni ynë protestues, saqë tash duan t’i frikësojnë të tjerët. Ata duan t’i bëjnë të tjerët si vetja e tyre.

Ky dënim nuk ka të bëjë aq me 21 veta, por me 2 milionë qytetarë minus këta 21 veta. Më parë sesa t’i ngujojë 21 veta në burg, ky dënim synon t’i ngujojë dy milionë njerëz, minus 21 veta. Ku t’i ngujojë kështu? Në shtëpitë e tyre e para ekraneve televizive ku defilojnë ngërdheshjet e krerëve politikë. Të ngujuarit në krye të shtetit duan t’i ngujojnë të gjithë qytetarët. Ata duan t’i bëjnë të tjerët si vetja e tyre.

28.08.2009

Prishtinë, 19 dhjetor 2008

Me Hashim Thaçin, Kosova e pavarur por pa sovranitet po futet në një situatë që shahistët e quajnë zugzwang. Je i detyruar të luash, anipse secili potez i ardhshëm ta keqëson gjendjen. E, kur je në zugzwang, atëherë e vetmja alternativë, përveç rrënimit të pozicionit duke luajtur, është që të mos luash asnjë potez: minutat ikin dhe përfundon në zeitnot, i cili t’i ofron dy rrugë, secila më e keqe se tjetra: të provosh t’i luash shpejt e shpejt të gjithë potezat e mbetur drejt humbjes së sigurt me mat ose me rënie të flamurit, apo të dorëzohesh paraprakisht në mënyrë që të dukesh ca më i dinjitetshëm.

Në këta dy muajt e fundit nënshtetasve të Kosovës iu është bërë brutalisht e qartë se ngecja e Kosovës nuk është ngecje në numrin 52 a 53 të shteteve që na kanë njohur, porse është ngecje në marrjen e sovranitetit dhe vendosjen e integritetit territorial. Dhe, gjersa të jetë kështu, statusi i Kosovës përherë do të mbetet temë aktuale që i nënshtron por edhe i bllokon temat e tjera. Kur s’ke plan dhe nuk organizon forcë për ta bërë Kosovën sovrane, atëherë doemos përfundon në negociata (të reja me ose pa ty). Statusi i Kosovës konsiderohet gjithnjë e më i pazgjidhur dhe pretendimet e Serbisë rriten pa marrë parasysh se kush është president a kryeministër në Beograd.

Kohëzgjatja e brishtësisë së brendshme të shtetit të Kosovës përkthehet në rritje të gravitetit të jashtëm për apetitet e Serbisë. Dy dekada më vonë tashmë disi e kemi harruar se si u bë që aspirata për bashkim kombëtar u pat zëvendësuar me aspiratën për pavarësi. Mirëpo, s’kemi se si të mos e mbajmë mend që aspirata për pavarësi të plotë zbriti në pavarësi sipas Planit të Ahtisaarit dhe tash së fundi edhe kjo pavarësia e Ahtisaarit në pavarësi sipas gjashtë- pikëshit të Ban Ki-moon-it.

Rënia nuk do të ndalet sepse sëmundja është e njëjtë: politikanë të vetëkënaqur e lënë politikën pa forcë, që më tutje e lë pavarësinë pa sovranitet e që, për pasojë, rrokulliset teposhtë duke i rënë copat. Problemi kryesor i Kosovës sot nuk është që Hashim Thaçi është kryeministër, por që Hashim Thaçi nuk don që të bëhet përnjëmend kryeministër. Problemi kryesor i Kosovës është vetëmjaftue- shmëria e Thaçit që ta quajnë kryeministër dhe të duket si i tillë, anipse nuk është me të vërtet. Problemi kryesor i Kosovës është lehtësia me të cilën Thaçi pranon që dikush tjetër të ketë fuqi ekzekutive mbi të. Hashim Thaçi nuk mund ta merr seriozisht punën e Kosovës gjersa ai nuk e merr seriozisht as postin e tij. Sigurisht se ai thotë që vetëm kaq është e mundur, se ai ka bërë krejt çfarë ka qenë e mundur deri më tani, mirëpo gjërat e mëdha nuk realizohen sepse janë të mundura, por sepse duken të pamundura! Secila e arritur kapitale ka qenë e pamundur para se të nisej përpjekja për të.

Madje, perceptimi i saj paraprak si “e pamundur” i kontribuon thelbësisht kualifikimit si “madhore” pas realizimit. Realiteti nuk ndryshon cilësisht për shkak se shfrytëzohet mundësia që përgjithësisht pranohet se ndodhet përbrenda realitetit, por për shkak të vullnetit njerëzor të pareduktueshëm në koordinatat e një konteksti e që synon një qëllim të caktuar. Në vend se të na rrëfejë për kufizimet e rrethanave objektive, Hashim Thaçi dhe njerëzit e tij do të duhej të na e dëshmojnë vullnetin e tyre subjektiv për ta bërë Kosovën sovrane. Ai, dhe njerëzit e tij, mund të thonë edhe që veprimi i njëanshëm na rrezikon së tepërmi dhe përdorimi i forcës do të shfrytëzohej si pretekst nga Serbia që Kosova të bëhet Gjeorgji kurse Serbia Rusi, mirëpo pikërisht duke mos vepruar, Kosova po degradon drejt një niveli të tillë.

(Po ashtu, një pohim i tillë tregon se edhe Thaçi dhe të afërmit e tij, e dinë se miqtë ndërkombëtarë nuk janë bash miq përderisa duhet të llogarisim se ata mund të mos na mbrojnë ndaj një agresioni të ri të Serbisë!). Sa më gjatë që nuk do të veprojmë, aq më vështirë do ta kemi të veprojmë suksesshëm mandej.

Gjithsesi duhet pasur strategji dhe taktikë në veprimet për ta bërë Kosovën sovrane, duhet menduar mirë para veprimeve dhe për hir të suksesit të tyre, ama pa dyshim se nuk ka më keq sesa të mos veprohet fare. Duke e mbajtur lart vetëm prioritetin e njohjeve të mëtutjeshme të pavarësisë nga jashtë dhe duke mos u angazhuar për sovranitetin dhe integritetin territorial brenda vendit, shteti i Kosovës ka dërguar sinjal negativ në botë:

Kosova nuk i konsideron çështje urgjente sovranitetin dhe kontrollin e territorit e të kufijve të vet! Faktorët ndërkombëtarë konstatuan se për këto gjëra që janë esenciale për çdo shtet, krerët e Kosovës nuk e kanë ndërmend të bëjnë gjë dhe se Kosova mund të presë ende. Serbia nuk priste dhe erdhën 6 pikat të cilat s’do të jenë të fundit pa i dhënë fund kësaj sjelljeje moskokëçarëse të Qeverisë së Kosovës lidhur me sovranitetin e vendit.

Sa më gjatë që të pritet aq më shumë do të dalin arsye për të pritur akoma më shumë, por Kosova po dëmtohet e do të dëmtohet pakthyeshëm. Mosveprimi ynë i zgjatur vazhdimisht e ngushton hapsirën për veprim më pas ndërkohë që Serbia nuk rresht së vepruari. Me Hashim Thaçin, Kosova e pavarur por pa sovranitet po futet në një situatë që shahistët e quajnë zugzwang. Je i detyruar të luash, anipse secili potez i ardhshëm ta keqëson gjendjen.

E, kur je në zugzwang, atëherë e vetmja alternativë, përveç rrënimit të pozicionit duke luajtur, është që të mos luash asnjë potez: minutat ikin dhe përfundon në zeitnot, i cili t’i ofron dy rrugë, secila më e keqe se tjetra: të provosh t’i luash shpejt e shpejt të gjithë potezat e mbetur drejt humbjes së sigurt me mat ose me rënie të flamurit, apo të dorëzohesh paraprakisht në mënyrë që të dukesh ca më i dinjitetshëm.

Shtetet janë bërë sovrane atëherë kur populli i atij shteti dhe sidomos elita politike e tij ka thënë: “Ne jemi të mirë!” (pra, vetërespekt) dhe “Ne mundemi!” (pra, vetëbesim). E neve në Kosovë kemi aq shumë politikanë e analistë të afërt me ta që thonë se ne nuk jemi të mirë dhe aq më pak mundemi. Ne kemi aq shumë politikanë e analistë të afërt me ta që e mbivlerësojnë veten dhe e nënçmojnë popullin, që kanë ambicie tepër të larta për veten e tyre e tepër të ulëta për popullin.

Me edicionin e saj qendror të lajmeve RTK-ja është bërë si Jakup Krasniqi. Që të dy do të duhej të ishin në shërbim të qytetarëve por që të dy janë dorë e zgjatur e pushtetit kundër qytetarëve.

Nga Albin KURTI
Prishtinë, 5 dhjetor 2008

Një ditë para demonstratës së 19 nëntorit u mbajt konferenca për shtyp e organizatorëve të saj. Gazetarë e kamera kishte si rrallëherë. Nga Kosova por edhe jashtë saj. Një tjetër konferencë e ngjashme për shtyp u mbajt edhe para demonstratës së 2 dhjetorit. Sërish salla ziente nga gazetarët e televizioneve, radiostacioneve e gazetave të vendit e ndërkombëtare.

Këto dy konferenca nuk e kishin të përbashkët vetëm thirrjen e organizatorëve që qytetarët të nesërmen të demonstrojnë kundër 6 pikëshit të Ban Ki-moon-it dhe për sovranitetin e Kosovës. E përbashkëta e këtyre konferencave ishte edhe një element tjetër: mungesa e ekipit të Radiotelevizionit të Kosovës (RTK). Ky televizion nuk e kishte parë të arsyeshme që të vinte, përkundër faktit që rreth 20 organizata të ndryshme shoqërore ishin bërë bashkë për demonstrata në të cilat më pas do të merrnin pjesë dhjetëra mijëra vetë.

Me 1 dhjetor, në lajmet qendrore të mbrëmjes, RTK-ja megjithatë e kishte përgatitur një raport të shkurtër nga konferenca e asaj dite. Dëgjohej zëri i gazetarit me pamje nga arkivi. Për një konferencë shtypi që ishte zhvilluar një kilometër larg RTK-së përdoreshin pamje nga arkivi. Gjithsesi vetëdenigruese për një televizion me qindra të punësuar dhe me teknologji të avancuar televizive.

RTK-ja nuk kishte ardhur në konferencë për shtyp në mënyrë që ajo konferencë të mos shfaqej fare në mbrëmje. Nuk është e vështirë të imagjinohet pse ajo megjithatë e dha atë raport me pamje nga arkivi. Disa gazeta ditore që rregullisht reklamohen aty para orës 19:30, e paralajmëronin demonstratën e së nesërmes. Nëse RTK-ja nuk do të jepte fare raport ajo do të demaskohej keq: mbulimi i së vërtetës të cilin e kishte përgatitur RTK-ja do të kthehej në zbulim të RTK-së.

Raportimi nga demonstrata e 2 dhjetorit ishte bizar. Për dallim nga RTV21 and KTV ku demonstrata ishte lajmi i parë, te RTK-ja ishte lajmi i katërt. Lajmi i parë ishte takimi i studimit të fizibilitetit të Kosovës për integrimet në BE. Pasoi lajmi i dytë, intervista me Lamberto Zannierin, dhe lajmi i tretë mbi njësinë speciale të policisë së EULEX-it kundër protestave.

Vetëm pas më shumë se 7 minutave nisi raporti për demonstratën që zgjati diç më shumë se 3 minuta e gjysmë por ku jo e tëra ishte për demonstratën. Gazetarja Rozafë Metaj kishte gjetur 2 qytetarë (njërin prej të cilëve e ndiqte me kamerë meqë ai po ikte me shpejtësi) e të cilët u deklaruan kundër demonstratës. Pra, rreth 40.000 vetave ajo po ia kundërvinte ata 2!

Është indikative se si pikërisht në ditën kur u mbajt demonstrata në të cilën Lamberto Zannieri simbolikisht u shpall persona non grata, RTK-ja shkoi ta intervistonte atë. Lamberto Zannieri për shkak se është kreu i UNMIK-ut, që nuk e pranon pavarësinë e Kosovës, për shkak se misioni i tij bazohet në rezolutën 1244, për shkak se ai e ka orientuar negociimin me Beogradin për disa muaj rresht lidhur me këtë 6 pikëshin famëkeq, për shkak të raportit të tij të fundit në KS të OKB-së shumë të pafavorshëm për Kosovën, përgjithësisht dhe me shumë të drejtë është cilësuar si një zyrtar ndërkombëtar që është proserb.

Dhe, një njeri të këtillë që po të kishim Qeveri të njëmendtë ose do të duhej dëbuar nga vendi ose do të duhej arrestuar, RTK-ja e interviston për edicionin qendror të lajmeve në përpjekje e sipër për ta ringjallur atë politikisht. Në intervistën dhënë RTK-së, ku nganjëherë shihej edhe Shkumbin Ahmetxhekaj, duke pohuar me kokë si zakonisht, Zannieri tha se UNMIK-u do të shkojë pas katër muajve porse kjo megjithatë nuk është e sigurt. Ama në paralajmërimin hyrës të asaj interviste spikeres Fadile Kryeziu, redaktori Mentor Shala e kryeredaktoi Sylejman Shaqiri, ia kishin hequr atë pjesën se largimi i UNMIK-ut pas 4 muajve nuk është i sigurt, duke e paraqitur vetëm atë afatin prej 4 muajve. Natyrisht, qëllimi ishte që qytetarët të relaksohen pasi ta kenë kapërdirë gënjeshtrën.

Jo vetëm intervista me Zannierin, por edhe lajmi pas tij ishte kundër demonstratës që do të pasohej si lajmi i katërt me radhë. Para demonstratës iu bë reklamë njësisë speciale të policisë së EULEX-it që do të veprojë kundër demonstratave në të ardhmen. Siç dihet rreth 70.000 njerëz morën pjesë gjithsej me 19 nëntor dhe 2 dhjetor. Asnjë incident nuk ndodhi.

As nga ana e demonstruesve dhe as nga ana e policisë së Kosovës. Në asnjë vend të Evropës perëndimore nuk është e mundur kjo gjë. Në cilindo qytet të Evropës perëndimore po të mblidheshin 3.000 veta në protestë (se lëre më 30.000), aty do të thyhej a digjej diçka, aty do të lëndohej a vritej dikush. Në Kosovë asnjë incident. Dhe tash, këtij populli kaq paqësor, këtij populli që është më paqësori në tërë Evropën, duan t’ia ngarkojnë mbi kokë EULEX-in! Mirëpo, RTK-ja nuk do që ta transmetojë të vërtetën e popullit për popullin, por ajo e transmeton grushtin e hekurt të regjimit për ta frikësuar popullin.

RTK-ja na i shfaq policët e njësisë speciale të EULEX-it kundër protestave. Ajo mbjell frikë te qytetarët në shërbim të të cilëve do të duhej të ishte. Me edicionin e saj qendror të lajmeve RTK-ja është bërë si Jakup Krasniqi. Që të dy do të duhej të ishin në shërbim të qytetarëve por që të dy janë dorë e zgjatur e pushtetit kundër qytetarëve. Jakup Krasniqi praktikisht e përfaqëson Qeverinë (si organ ekzekutiv) në seancat e Kuvendit të Kosovës dhe nuk kryeson me Kuvendin (si organ përfaqësues).

Prej përcaktimit të agjendës për diskutim të Kuvendit e deri te mënyra e udhëheqjes së mbledhjeve të Kuvendit shihet qartë se Jakup Krasniqi është i disponuar kundër deputetëve dhe se ai është njeriu i Qeverisë në Kuvend. Lajmet qendrore të RTK-së më parë se ngjarje të qytetarëve e për ta, paraqesin opinione zyrtare: prej ndonjë këshilltari ministrie të cilit në atë edicion lajmesh ia mësojmë emrin e deri te Lamberto Zannieri e Daniel Friedi.

RTK-ja dhe Jakupi janë të lidhur drejtpërdrejtë jo vetëm për shkak se i tillë është transmetimi i seancave të kuvendit në RTK. Në transmetimin e së enjtes të seancës plenare të Kuvendit të Kosovës, pra me 4 dhjetor, menjëherë pas miratimit të rendit të ditës, një deputet ngulte këmbë në marrjen e fjalës. Përgjatë më shumë se 5 minutave sa zgjati konfrontimi i këtij deputeti me Jakup Krasniqin, kamerat e RTK-së as edhe njëherë nuk e treguan se cili ishte ky deputet.

Atij vetëm i dëgjohej zëri nga pas kamerës (atëherë kur duhej të lëshohej zëri në transmetim për ta dëgjuar Jakupin duke qortuar), përderisa në televizor e shihnim Jakup Krasniqin me kryesinë e Kuvendit. RTK-ja censuron zërat kundërshtues jashtë institucioneve, por i censuron edhe zërat kundërshtues brenda tyre. RTK-ja censuron Kundërshtimin. Për shkak se kundërshtimi dëshmon pakënaqësinë, që ua prish idilikën pushtetit, atë Kosovë që ky pushtet dëshiron ta bindë popullin se ekziston.

Nëse e kundërshton regjimin a Qeverinë, atëherë RTK-ja eventualisht të interviston në program të mëngjesit. Një shoqe imja bën shaka duke thënë që Lëvizja VETËVENDOSJE! duhet të llogarisë në nxënësit e shkollave fillore, sepse nënat e tyre duke i bërë fëmijët e tyre gati për shkollë kanë qenë duke më shikuar mua në programin e mëngjesit të RTK-së. Me këtë RTK që kemi tash, në një situatë politike dhe ekonomike që sa vjen e rëndohet, zërat se publiku duhet ta spastrojë njëherë oborrin e vet para se të ballafaqohet me pushtetin, sigurisht se do të vijnë duke u shtuar.

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 2 dhjetor 2008

Të dashur qytetarë të Kosovës, pjesëmarrës të kësaj demonstrate,
Sot, e kemi bërë dimrin pranverë...
Kundërshtimi i 6-pikëshit që e bëjnë Fatmir Sejdiu dhe Hashim Thaçi është kundërshtim taktik dhe verbal. Kundërshtimi ynë është parimor dhe në vepër, në demonstratë. Dallimi themelor nuk është ndërmjet kundërshtimit të butë dhe pranimit, por ndërmjet kundërshtimit të butë dhe kundërshtimit të fuqishëm. Dallimi themelor politik në Kosovë nuk është ndërmjet Fatmir Sejdiut dhe Pieter Feithit, ndërmjet Hashim Thaçit dhe Yves De Kermabonit, por ndërmjet qytetarëve që s’po i pyet kush për asgjë dhe Fatmir Sejdiut e Hashim Thaçit që duan t’i ruajnë pozitat e tyre.

Krejtësisht njësoj, dallimi themelor nuk është midis Planit të Ahtisaarit dhe 6-pikëshit por midis një shteti normal dhe një shteti me Plan të Ahtisaarit. 6-pikëshi është shtojcë e Planit të Ahtisaarit. Në negociatat e Vjenës politikanët e Kosovës e kanë ndarë Kosovën mbi baza etnike – e kanë ndarë territorin, institucionet dhe trashëgiminë kulturore. Në këtë mur këtu, që e mbron regjimin prej qytetarit, para tri vjetëve e gjysmë e patëm shkruar për herë të parë Jo Negociata – VETËVENDOSJE! . UNMIK-ut nuk i mjafton të manipulojë politikanët, por ai mori fëmijët e shkollës fillore, i manipuloi ata, për të bërë vizatime te vendi i parullave. Sot, mu në këtë mur po e shkruajmë UNMIKolonializëm dhe EULEX-Made in Serbia.

Mos iu besoni deklaratave të politikanëve e diplomatëve. Dokumentet kanë rëndësi, jo deklaratat. Politikanët shkojnë e vijnë por dokumentet mbesin. E, dokumenti më i ri është ky 6-pikëshi i Ban Ki-moonit. Këshilli i Sigurimit, përmes deklaratës presidenciale, e ka pranuar raportin e Ban Ki-moon-it ku janë edhe 6 pikat. Me këto 6 pika legalizohen strukturat paralele të Serbisë dhe situata e veriut të Kosovës riprodhohet anekënd Kosovës kudo ku është një lagje apo një fshat i banuar me serbë. Me 6-pikëshin Serbia u shpërblye për krejt dhunën e saj para e pas shpalljes së pavarësisë.

EULEX-i nuk do t’i shpërbëjë strukturat e Serbisë. EULEX-i do të bashkëpunojë me to, sepse EULEX-i në Kosovë vjen në marrëveshje me Serbinë:

1) EULEX-i bazohet në Rezolutën 1244;

2)EULEX-i do të jetë neutral ndaj statusit, dmth. EULEX-i konsideron se statusi ende nuk është zgjidhur, pra ai është kundër pavarësisë;
3)EULEX-i do të futet brenda UNMIK-ut të rikonfiguruar në bazë të 6-pikëshit;
4) EULEX-i do të ketë fuqi ekzekutive mbi institucionet e Kosovës, pra ai do të jetë Qeveri mbi Qeverinë;
5)EULEX-i do të ketë imunitet nga ndjekjet penale në Kosovë: ligji ynë nuk i kap këta;
6) EULEX-i do të ketë zyre në Beograd, jo edhe në Tiranë;
7) EULEX-i po vjen pa referendum në Kosovë, pa pëlqimin e popullit.

EULEX-i dëshiron t’i mirëmbajë dy iluzione: se Kosova po i afrohet BE-së dhe se Kosova është e pandarë. E para, Kosova është së paku 10 vjet larg BE-së kurse jo vetëm që Kosova është e ndarë por edhe BE-ja është e ndarë rreth Kosovës. EULEX-i dëshiron ta maskojë edhe ndarjen e Kosovës por edhe ndarjen e BE-së për Kosovën: sepse, edhe shtetet evropiane që janë kundër pavarësisë janë për EULEX-in.

Sot, i refuzohet viza EULEX-it dhe sot Lamberto Zannieri shpallet persona non-grata. Ne po bëjmë atë që s’po e bën shteti i Kosovës. Krerët e shtetit nuk e kanë mendjen te Kosova. Ata e kanë mendjen te xhipat, te sekretareshat dhe te tenderat. Këta politikanë as nuk janë të gatshëm të bijnë në burg dhe as të luftojnë. Deri këtu nuk kemi ardhur si rezultat i takimeve e konferencave por si rezultat i demonstratave dhe luftës çlirimtare, jo si rezultat i njerëzve me kravata por si rezultat i gjakut të derdhur për liri të dëshmorëve dhe martirëve të kombit.

Sot, shpallet fillimi i operimit të EULEX-it. Mirëpo, sot shpallet edhe kundërshtimi dhe delegjitimimi i tij me këtë demonstratë. EULEX-i nuk është mirëpritur. EULEX-i është pritur dhe do të pritet me protesta e demonstrata kundër tij. UNMIK-u duhet të largohet nga Kosova. Andaj, UNMIK-ut dhe EULEX-it iu themi: JASHTË, JASHTË...!

Populli i Kosovës nuk ka nevojë për policë e gjykatës ndërkombëtar, por veriu i Kosovës ka nevojë për policë e gjykatës të Kosovës. Fatmir Sejdiu dhe Hashim Thaçi, por edhe politikanë të tjerë që e duan dhe iu pëlqen EULEX-i, le ta marrin EULEX-in e le ta çojnë te shpia e tyre e jo të na e ngarkojnë neve në qafë.

Rroftë Kosova! Rroftë populli shqiptar!

Ndonëse Shqipëria e 1913-s mbeti me territor të zvogëluar, shqiptarët atëbotë e lanë shtegun hapur për korrigjim historik. Shteti ishte kushti i ndaljes së humbjes së territorit. Aty ku nuk kishim shtet, apo me saktë, aty ku shteti ishte i huaj, rrudhja vazhdoi.

Nga Albin KURTI
Prishtinë, 27 nëntor 2008

4 vilajetet e banuara me shumicë shqiptare ( Vilajeti i Shkodrës, i Kosovës, i Manastirit dhe i Janinës) kishin gjithsej një sipërfaqe prej rreth 92.000 kilometra katrorë. Në vitin 1913, në Konferencën e Ambasadorëve në Londër, shteti i Shqipërisë përfundoi me më pak se 29.000 kilometra katrorë. Rënia e Perandorisë Osmane dhe tërheqja e saj nga Ballkani po pasohej me krijimin dhe zgjerimin e shteteve kombe. Serbia, Mali i Zi, Greqia dhe Bullgaria u zgjeruan e u ngushtuan në llogari të njëra-tjetrës, por mbi të gjitha u zgjeruan në llogari të shqiptarëve. Shtetit të porsaformuar të Shqipërisë i mbeti jashtë 60 % e popullatës shqiptare dhe 2/3 e territorit. Ndaj shqiptarëve të mbetur në shtete të huaja filloi gjenocidi: vrasjet, persekutimet, dëbimet masive. Gati një shekull më vonë shteti i Shqipërisë e ka po atë madhësi territoriale, porse trevat e banuara me shqiptarë jashtë shtetit të Shqipërisë nuk janë as 1/3 e një shekulli më parë.

Po mirë, kjo është e tëra histori që tani s’ndryshohet dot, apo jo? Problemi është se kjo nuk është histori. Kjo po ndodh edhe sot e kësaj dite. Pas luftës së fundit në Kosovë, u humb Veriu i Kosovës, kurse me projektin e decentralizimit dhe këto 6 pikat e Ban Ki-moonit, Serbia po bën përpjekje që situatën e Veriut të Kosovës ta riprodhojë në veriperëndim dhe në lindje të Kosovës. Serbisë së papenduar për krimet nga e kaluara iu pranua kërkesa që të njihet brenda Kosovës pa e njohur ajo Kosovën. Në anën tjetër, në jug të Shqipërisë, Greqia po e rrit artificialisht numrin e minoritarëve grekë, po i ndërsen ata kundër Shqipërisë, ndërkohë që nuk e pranon gjenocidin mbi çamët dhe nuk ua kthen pronat atyre. Greqia është anëtare në NATO, që muaj më parë ka blerë armatim nga Rusia dhe është anëtare e BE-së që nuk pranon se ka minoritete në Greqi.

Zvogëlimi i territorit gjithsesi do të thotë zvogëlim i resurseve natyrore dhe i hapësirës për jetë, zvogëlim i mirëqenies dhe i mundësive për zhvillim. Trevat e banuara me shqiptarë në Ballkan e kanë dendësinë më të madhe të popullatës, diaspora shqiptare shtohet si asnjë tjetër me shqiptarë të rinj që e lëshojnë vendin e tyre, kurse standardi i jetesës së shqiptarëve përgjithësisht është më i ulëti nga të gjitha kombet e tjera në rajon. Pasojat e zvogëlimit të territorit dikur dhe sot kanë ndikuar më së shumti për tërë këtë.

Të gjithë e kemi dëgjuar atë thënien se kush nuk e mëson historinë, i përsëritet ajo. Për neve shqiptarët mbase do të mund të thuhej edhe e kundërta. Ne nuk e kemi mësuar historinë pikërisht sepse ajo na është përsëritur aq shumë. Historinë e kemi konsideruar si diç të shkuar që mbetet në të shkuarën. Përsëritja e shpeshtë e historisë ose aspekteve të saj ka bërë që të insistojmë se kohën që po e jetojmë është kohë e re dhe se këto përgjithësisht janë kohëra të reja tash. Mirëpo, aq shpesh është përsëritur historia dhe historitë, saqë ato s’janë më histori, por njëfarë aktualiteti jashtëkohor. Ajo që tashmë ka ngjarë disi po na ngjan përherë. Si diçka e shkuar por për të mos shkuar.

Megjithëkëtë, ka diçka që nuk mund të thuhet se u përsërit. Dhe, sa keq që është kështu! Elitat politike të para një shekulli i kishim më të ndershme, më largpamëse dhe më patriotike sesa që i kemi sot gjithandej kufijve që na ndajnë. Nevojën për shtet në shërbim të mbrojtjes së popullit, rëndësinë e forcës në politikë, nevojën për komb të konsoliduar, e kishin më të qartë dhe më afër zemrës politikanët shqiptarë të para një shekulli sesa këta të sotmit. Politikanët e Rilindjes Kombëtare e formësuan kombin dhe e ndërtuan shtetin. Politikanët e sotëm nuk e avancojnë as shtetin dhe as kombin, kurse ato që i gjetën të gatshme më shumë i dëmtuan sesa që i pasuruan. Ata më shumë u morën sesa që u dhanë shqiptarëve dhe Shqipërisë.

Shqiponja, shqipja, Shqipëria. Një flamur, një gjuhë, një komb. Një shekull më parë e përbashkëta jonë u vendos në qendër. Dallimet fetare e krahinore mbetën ashtu siç zaten edhe ishin – të rëndësisë së dorës së dytë. Ndonëse Shqipëria e 1913-s mbeti me territor të zvogëluar, shqiptarët atëbotë e lanë shtegun hapur për korrigjim historik. Shteti ishte kushti i ndaljes së humbjes së territorit. Aty ku nuk kishim shtet, apo me saktë, aty ku shteti ishte i huaj, rrudhja vazhdoi. Mirëpo, në periudhën që i parapriu Lidhjes së Prizrenit e deri te pavarësia e Shqipërisë, ne shqiptarët u bëmë një komb në kuptimin modern të fjalës. Pikërisht atëherë u hodhën themelet e mundësisë për brezat e ardhshëm për korrigjim historik dhe përparim. Komb-bërja shqiptare, në thelb të së cilës është data 28 Nëntor, frymëzoi rezistencën politike dhe shoqërore të shqiptarëve përgjatë shekullit XX. Ajo bëri që okupatorët e ndryshëm të mos mund t’i zhbijnë apo asimilojnë shqiptarët.

Politika e Rilindjes Kombëtare, më parë se qëllim, kishte ideal: të arriturat e saj ishin pasoja përgjatë rrugëtimit në ndjekjen e një ideali të përbashkët. Mënyra e tyre e politikës dhe organizimit nuk ka qenë kurrë më aktuale sesa sot.

Prishtinë, 19 nëntor 2008

Të dashur qytetarë, pjesëmarrës të kësaj demonstrate,

Ne jemi mbledhur sot këtu, që t’i themi JO ndarjes së Kosovës. Kosova duhet të jetë sovrane, për të duhet të vendos populli dhe vetëm populli.

Po thonë se EULEX-i është neutral. Ky neutralitet i bie njëfarë paanshmërie ndaj të dy palëve. Neutraliteti i nënkupton dy anë, dy palë. Neutraliteti i EULEX-it thotë se çështja e Kosovës i ka dy anë, i ka dy palë. Njëra palë është Kosova vetë kurse pala tjetër është Serbia. Prandaj, neutraliteti i EULEX-it e legjitimon Serbinë si palë në Kosovë.

Vetëm në luftën e fundit Serbia ka vrarë 12.000 njerëz, afër 20.000 femra janë të dhunuara, janë 2.000 veta ende të pagjetur, kufomat e të cilëve ndodhen diku në Serbi në varrezat masive apo në shkritore të djegur, i ka deportuar jashtë Kosovës afër një milion e mbi një million i kanë dëbuar nga shtëpitë e veta. E, tash prapë Serbia do që të vendos për Kosovën.

Nëse EULEX-i është neutral ndaj statusit të Kosovës ne, qytetarët e Kosovës, nuk jemi neutral ndaj statusit të Kosovës dhe nuk mund të jemi neutral ndaj EULEX-it.

Prezenca ndërkombëtare në Kosovë është e pranueshme, mirëpo: e para, ajo duhet të jetë në marrëveshje me Kosovën dhe jo me Serbinë; dhe, e dyta, ajo duhet të jetë ndihmuese për neve e jo sunduese mbi ne, ajo duhet të këshillojë e jo të ketë fuqi ekzekutive.

Edhe krerët e institucioneve të Kosovës kanë thënë se Plani i Ahtisaarit ishte çmim i pavarësisë, ishte koncesion joparimor për t’ia bërë qejfin Serbisë që ajo të na e pranojë pavarësisë. Por tash kur Serbia nuk na pranon, kur ajo financon strukturat paralele, të cilat e kontrollojnë çerekun e territorit të Kosoves për të na e rrënuar pavarësinë përbrenda, është absurde, është çmenduri, që ne ta zbatojmë Planin e Ahtisaarit ose që ai të jetë pozita politike e institucioneve tona.

Insitucionet e Kosovës para se t’i ofrojnë plane faktorëve ndërkombëtarë, duhet t’i ofrojnë plane popullit të Kosovës. Plani 4-pikësh që ia ofruan dje z. Daniel Fried do të përfundojë në qëndrim i palës kosovare në negociatat e ardhshme me Serbinë. Do të thonë që ‘Serbia po i lyp 6 pika, ju po i lypni 4 pika – hajdeni tash takohuni diku në mes!’ Prandaj, nuk mjafton t’i themi JO 6 pikave të Ban Ki-moon-it, por duhet t’i themi JO edhe çfarëdo negociatave dhe pazari për vendin tonë. Në vend se t’i ofrojnë plane ndërkombëtarëve, duhet t’i ofrojnë plan popullit të Kosovës. Plani që do t’ia ofronin popullit të Kosovës do të bëhej strategji për t’i mobilizuar të gjitha forcat tona intelektuale dhe fizike për ta bërë Kosovën sovrane dhe të pandashme. Nëse më herët fjala kryesore e politikanëve ishte pavarësia tash e tutje fjala e tyre kryesore duhet të jetë sovraniteti.

Kërkesa e Boris Tadiqit për ta ndarë Kosovën ka kuptim vetëm nëse ai është i gatshëm që kërkesën e tij ta bëjë parim universal. Pra, nëse ai është i gatshëm që të ndahet Serbia. Nuk mund të jetë e pranueshme që Boris Tadiqi në njërën anë don që serbëve në Kosovë t’ua sajojë një republikë të veçantë brenda Kosovës ngjashëm si në Bosnje kurse shqiptarëve në Luginën e Preshevës nuk ua lejon as përdorimin e flamurit kombëtar dhe as universitetin. Stabiliteti në Ballkan edhe më tutje po bëhet në kurriz të shqiptarëve – nuk po bazohet në drejtësi, nuk po bazohet në barazi.

Ka rrezik që kundërshtimin e 6-pikave të Ban Ki-moon-it, Sejdiu e Thaçi ta keqpërdorin në dy drejtime. E para është, që në emër të këtij kundërshtimi ta zbatojnë decentralizimin. Dhe, e dyta, t’i shesin shpejt e shpejt dhe shumë lirë KEK-un, PTK-në, Aeroportin, Trepçën e ndërmarrje tjera që janë ndërtuar me djersën e këtij populli përgjatë gjithë shekullit njëzet. Kosovës i duhet sovraniteti para decentralizimit dhe i duhet dekolonizimi para privatizimit.

Në këtë botë nuk ka drejtësi për njerëzit pasivë. Prandaj, angazhohuni për çështje politike por edhe për çështje sociale dhe ekonomike. Në demonstrata në Prishtinë, por edhe në protesta në qytetin tuaj, lagjen tuaj a në fshatin tuaj. Ne duam të jemi të lirë sikurse popujt tjerë dhe të barabartë me popujt tjerë. Ne nuk duam t’i dominojmë të tjerët por as nuk do të lejojmë të dominohemi prej të tjerëve. Ne duam jetë normale, në një shtet normal, me zhvillim normal. Për këtë synim tonin të përbashkët, mirupafshim në demonstrata të ardhshme.

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 27 tetor 2008

Secili po e fiton atë që po e kërkon. Jo aq sa po e kërkon, pra jo në masën e dëshirueshme, por gjithsesi atë kategori dhe brenda saj. Qeveria e Kosovës po kërkon njohje për Kosovën. Njohje edhe po fiton – jo nga 100 shtete, siç pat premtuar, por nga 50 deri më tani. Qeveria e Serbisë po kërkon territor. Atë edhe po e fiton ajo, anipse jo aq shumë çfarë i ka aspiratat. Mirëpo, e gjithë kjo po ngjan në Kosovë e për Kosovën. Kosova është fushëbeteja në të cilën e për të cilën vazhdojnë të bëjnë gara Qeveria e Kosovës dhe Qeveria e Serbisë. E gjithë kjo më shumë se 8 muaj pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës thuajse ajo nuk u shpall fare.

Asimetria nuk përfundon këtu. Kundërshtimi i njohjes së pavarësisë së Kosovës nga Serbia, dhe angazhimi i saj diplomatik në këtë aspekt, po i ndihmon Qeverisë së Kosovës që njohjen e mëtutjeshme të pavarësisë ta mbajë prioritet. Ama edhe Qeveria e Kosovës po e ndihmon atë të Serbisë. Përderisa Qeveria e Serbisë e kundërshton dhe e pengon Kosovën në kërkimin e njohjeve të reja, Qeveria e Kosovës ia lehtëson punën Serbisë për apetitet territoriale të saj. Qeveria e Kosovës nuk çan kokën për kufijtë e Kosovës, nuk e kundërshton decentralizimin dhe, për më keq, është zotuar se do ta zbatojë atë. Komuna të reja serbe parashihet të instalohen para se të mbahen zgjedhjet e reja. Në masë të madhe decentralizimi vetëm sa do ta formalizojë dhe legalizojë gjendjen ekzistuese ku çerekun e territorit të Kosovës e kontrollojnë strukturat paralele të Serbisë.

Plani i Ahtisaarit që ndodhet brenda në Kushtetutën e Kosovës por edhe sipër saj, nuk e parasheh decentralizimin e qytetit të Prishtinës. Afër gjysmë milioni banorë do të vazhdojnë ta kenë një zyre. Popullata e Parteshit, me më pak se 1% banorë krahasuar me Prishtinën, do të bëhet me komunë të veçantë. Prishtina ka shumë banorë e pak territor, dhe nuk është menduar decentralizimi për të.Vetëm atje ku ka pak banorë (serbë, natyrisht) dhe shumë territor do të ketë decentralizim dhe komuna të reja. Komunat janë njësi administrative dhe territoriale. Decentralizimi ashtu siç është menduar në Kosovë nuk e ka në fokus njeriun (dhe nevojat e tij për shërbime më të mira publike) por territorin (dhe politikën që e pretendon atë). Komunat e këtij lloji të decentralizimit e vendosin shumë më lart aspektin territorial (gjithnjë mbi baza etnike) të komunave sesa atë administrativ. Nuk do të decentralizohen zonat urbane, nuk do të decentralizohen qytetet ku ka shumë banorë (me përjashtim të veriut të Mitrovicës meqë i banuar me serbë, natyrisht) por do të decentralizohen vetëm zonat rurale me shumë territor (nëse ato janë të banuara me serbë, natyrisht).

Situatën e bën edhe më të rëndë fakti se zonat kufitare të Kosovës kanë gjithnjë e më pak banorë. Gollaku, Shala e Bajgora, Bjeshkët e Rugovës etj. janë çdo herë e më të zbrazura nga njerëzit. Prishtina është dyfishuar pikërisht për shkak se pjesët tjera, posaçërisht ato kufitare, janë rralluar ndjeshëm. Zbrazja e dhjetëra fshatrave kufitare në kohën kur nuk kemi ushtri dhe policinë ‘tonë’ nuk e kontrollojmë ne, sigurisht se paraqet rrezik të madh për vendin tonë. Xhandarmëria dhe ushtria serbe janë fare pranë kufirit gjithmonë duke vëzhguar kah Kosova. Në anën tjetër të kufirit të Kosovës janë eventualisht fshatarët e rrallë dhe patrullat edhe më të rralla të KFOR-it. Kur të formohet komuna e Ranillugut, kufiri i Serbisë hyn brenda Kosovës si thikë ngjashëm sikurse në rastin e veriut e Kosovës. Madje, serbët më ekstremistë në Kosovë nuk janë në veri por pikërisht në Ranillug.

Në pranverën e vitit 1999, Serbia tepër shpejt e pat zbrazur Kosovën nga më shumë se gjysma e shqiptarëve. Prandaj, kjo gjë asaj nuk ka se si të mos i ketë mbetur ëmbël. Apetitet e saj për territorin e banuar me shqiptarë por pa shqiptarë nuk ka se si të jenë tretur. Për më tepër, gjatë bombardimeve të NATO-s kundër Serbisë, shumica dërrmuese e të dëbuarve shqiptarë kanë qenë nga qytetet e jo nga fshatrat. Në kohën e luftës, qytetet, më parë se fshatrat, u patën zbrazur prej njerëzve. Fshatra të tërë u patën bërë si qytete nga mizëria e njerëzve të dëbuar e të shpërngulur. Më pas shumë nga ata u deportuan krejtësisht jashtë prej Kosovës. Tash, në kohën e paqes, fshatrat, e sidomos ato në zonat kufitare, u zbrazën prej njerëzve. Qytetet, e sidomos Prishtina, vlojnë nga njerëzit si asnjëherë më parë.

Kjo dyndje e popullatës në Prishtinë dhe rreth Prishtinës është në kundërshtim me interesin e Kosovës për integritet territorial dhe kufij të mbrojtur. Plani urbanistik i Prishtinës duhet t’i subordinohet interesit për sigurinë dhe mbrojtjen e Kosovës. Përveç Qeverisë së Kosovës edhe Isa Mustafa mban përgjegjësi që Prishtina do të bëhet me një milion banorë duke u zbrazur kështu fshatrat. Kjo gjithsesi është e pafavorshme edhe sa i përket zhvillimit ekonomik e ruajtjes së ambientit, mirëpo këtu po e theksoj vetëm aspektin e sigurisë. Unaza e re rreth qytetit, lagjet e reja të banimit me pallate që qysh tash për çdo ditë mbijnë si kërpudhat, nuk dotë na e bëjnë më të lehtë jetën e më të ndritshme perspektivën. Përkundrazi. Prandaj, Isa Mustafa nuk duhet të lejojë që Prishtina të na bëhet me 1 milion banorë e Kosova të zbrazet. Ose, së paku, Isa Mustafa nuk duhet të lejohet që ta lejojë këtë gjë.

Në kohën kur Kosovën duan ta shndërrojnë në një Bosnje të dytë (protektorati evropian lart, ndarja mbi baza etnike poshtë, dhe politikanët si njerëzit më të pasur në vend ndërmjet këtyre) kurse popullin shqiptar ta kosovarizojnë (për ta dobesuar elementin shqiptar sepse duhet mirëmbajtur koncepti i multi-etnicitetit paçka se serbët janë vetëm 5%), po bëhet e qartë se ne nuk kemi nevojë për një komb të shtetit por për një shtet të kombit; se ne nuk kemi nevojë për një komb të ri të shtetit të Kosovës por për një shtet të ri gjithëpërfshirës për shqiptarët.

Nga Albin KURTI
E mërkurë, 22 tetor 2008

Dobia e bashkimit kombëtar është e shumëfishtë

Historia përbashkët, kryengritjet dhe rezistenca e vazhdueshme, gjuha shqipe, doket, zakonet, kultura, tradita, shërbimet tregtare dhe vazhdimësia territoriale e shqiptarëve e kanë ndërtuar ndjenjën e përkatësisë te kombi shqiptar. Përkundër kësaj, shqiptarët kanë mbetur të ndarë dhe jetojnë në sisteme të ndryshme politike dhe shoqërore, në shtete të ndryshme. Kjo mospërputhje ka shkaktuar mospërmbushje, mosrealizim të vetes sonë, dhe për pasojë një dinjitet të parestauruar. Dobia e bashkimit kombëtar është e shumëfishtë. Ajo do ta dyfishonte tregun shqiptar duke rritur investimet e huaja, duke përmirësuar pozitën e prodhuesve vendorë, duke rritur mbrojtjen prej ndikimeve negative të tregut botëror në çmimet e brendshme, duke sajuar komplementaritet ndërmjet Shqipërisë, Kosovës dhe viseve të tjera: çka nuk e prodhon njëra, e prodhon tjetra etj. Me një fjalë do të ngjante forcimi yni i përgjithshëm ekonomik.

Aktualisht, në Ballkan kemi një stabilitet të brishtë dhe afatshkurtër pikërisht për shkak se ky stabilitet mbahet në kurriz të shqiptarëve. Nuk ka reciprocitet ndërmjet të drejtave të shqiptarëve atje ku ata janë minoritet në shtet fqinje dhe të drejtave të atyre minoriteteve aty ku shqiptarët janë shumicë. Serbët që janë 5% në Kosovë kanë më shumë të drejta sesa shqiptarët që janë afër 1/3 e popullsisë në Maqedoni, e të mos flasim për Luginën e Preshevës. Nga 218 policë në komunën e Preshevës, 119 janë shqiptarë kurse nga 9 prokurorë 5 janë serbë e vetëm 4 shqiptarë ndonëse 92% të popullatës në komunën e Preshevës janë shqiptarë. Në komunën e Bujanocit 61% janë shqiptarë por nga 286 policë vetëm 106 janë shqiptarë, ndërsa janë 10 prokurorë serbë dhe vetëm një prokuror shqiptar! Kjo asimetri e të drejtave s'mund të jetë formulë stabiliteti, por formulë për konflikte në të ardhmen.

Shqiptarëve përherë u është rrudhur territori

Shqiptarëve përherë u është rrudhur territori. Kur u shpall pavarësia e Shqipërisë në vitin 1912 kishte 92.000 kilometra katrorë që populloheshin me shumicë nga shqiptarët, kurse sot, më pak se një shekull më vonë, ne popullojmë rreth 46.000 kilometra katrorë, pra gjysmën e asaj që dikur ishte tokë jona. Edhe pas luftës së fundit ne humbëm territor, mbetëm pa veriun e Kosovës, ndërkaq prej vitit 1999 e deri më sot janë shpërngulur afër 30.000 shqiptarë nga Lugina e Preshevës prej të cilëve diçka mbi 11.000 jetojnë vetëm në komunën e Gjilanit në Kosovë. Shqiptarët mbase kanë fituar më shumë të drejta e liri përgjatë shekullit XX, mirëpo ata kanë humbur territor, ndërkohë që politikanët janë ngjitur lart në hierarkinë e pushtetit në masën në të cilën e kanë braktisur konceptin dhe projektin e bashkimit kombëtar. Faktorët ndërkombëtar kanë ndërmjetësuar midis agresivitetit të pretendimeve hegjemoniste të Beogradit dhe Athinës në njërën anë dhe pasivitetit të Tiranës, Prishtinës e Shkupit në anën tjetër.

Nuk ka status quo - ose do të lëvizin njerëzit, ose kufijtë...

Nuk ka status quo. Ose do të lëvizin njerëzit, ose kufijtë. Pra, ose do të vazhdojnë të shpërngulen shqiptarët dhe t'u zvogëlohet areali atyre, ose do të korrigjohen kufijtë. Shqiptarët bënë aq shumë kompromise për hir të paqes e cila i la pa liri dhe pa mirëqenie (sidomos në krahasim me fqinjtë e tij). Duke filluar nga Marrëveshja e Rambujesë e duke vazhduar me atë të Konçulit e Ohrit për të përfunduar te Plani i Ahtisaarit, shqiptarët fitonin paqen porse dorëzonin armët, i ktheheshin jetës normale porse vazhonte diskriminimi. Në situatën me pak apo aspak zhvillim ekonomik, me varfëri të gjerë e papunësi që rritet, me ushtri të vogël apo pa të fare, shqiptarët nuk kanë perspektivë të ndritshme. Për paqe e stabilitet të qëndrueshëm duhet reciprocitet midis kombeve, popujve dhe shteteve. Për zbrapsje të apetiteve të fqinjve të shqiptarëve duhet bashkimi i shqiptarëve. Shqiptarët nuk ia vlen ta presin integrimin në BE për t'u integruar mes vete. Aq më tepër që në BE kufijtë ndërmjet shteteve nuk dobësohen por forcohen. Kufijtë ndërmjet shteteve të BE-së për njëra-tjetrën janë më të fortë se kurrë më parë. Kufijtë janë zbutur për individët, por jo edhe për shtetet.

Kufiri ndërmjet Francës dhe Gjermanisë është i dobët si asnjëherë më parë për francezët e gjermanët porse më i fortë se kurdoherë tjetër për Francën e Gjermaninë. Vetëm kur Gjermania hoqi dorë nga krahinat e Alzasit dhe Lorenës u krijuan kushtet për paqe të qëndrueshme ndërmjet Francës dhe Gjermanisë. Vetëm kur pretendimet territoriale të Gjermanisë pushuan, vetëm kur Gjermania e Franca s'kanë më konteste territoriale, u krijuan kushte të vërteta për paqe afatgjate dhe për vetë BE-në si të tillë. Integrimi i Shqipërisë dhe Kosovës në BE e forcon kufirin ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës.

Në kohën kur Kosovën duan ta shndërrojnë në një Bosnje të dytë (protektorati evropian lart, ndarja mbi baza etnike poshtë, dhe politikanët si njerëzit më të pasur në vend ndërmjet këtyre) kurse popullin shqiptar ta kosovarizojnë (për ta dobesuar elementin shqiptar sepse duhet mirëmbajtur koncepti i multi-etnicitetit paçka se serbët janë vetëm 5%), po bëhet e qartë se ne nuk kemi nevojë për një komb të shtetit por për një shtet të kombit; se ne nuk kemi nevojë për një komb të ri të shtetit të Kosovës por për një shtet të ri gjithëpërfshirës për shqiptarët.

Pjesë e fjalimit të mbajtur në Universitetin Evropian të Tiranës, më 17 tetor 2008

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 9 tetor 2008

Shteti i Kosovës nuk është shteti më i ri në botë sepse shteti i Kosovës nuk është i ri. Këso shteti kishte edhe para shpalljes së pavarësisë me 17 shkurt 2008. Shteti mbeti ashtu siç kishte qenë: në duart e misioneve civile e të pranisë ushtarake ndërkombëtare por edhe të strukturave të Serbisë në çerekun e territorit. Edhe shteti i pavarur i Kosovës vazhdon të jetë shtet i pavarur nga Kosova. Njohja nga jashtë nuk na e dhuron dot shtetin brenda. Shteti edhe më tutje mbeti në duar të huaja dhe prandaj nuk ka ndonjë farë rritje cilësore të pushtetit të Qeverisë pas shpalljes së pavarësisë. Pavarësia e cila nuk u parapri me vetëvendosje, nuk u pasua me sovranitet. Kosova e pavarur nuk është sovrane dhe nuk ka integritet territorial. Pushteti për ta ndryshuar gjendjen socio-ekonomike dhe për të garantuar mbrojtje e siguri për qytetarët nuk vjen prej shpalljes dhe as njohjes së pavarësisë por prej sovranitetit.

Politikologët Pal Kolsto dhe Helge Blakkisrud e definojnë shtet-bërjen si themelim të fushës administrative, ekonomike dhe ushtarake të shteteve funksionale. Kjo ngërthen vendosjen e kontrollit të kufijve, sigurimin e monopolit të fuqisë detyruese në territorin e shtetit si dhe etablimin e sistemit tatimor. Kolsto dhe Blakkisrud këto i quajnë aspekte ‘të forta’ të ndërtimit të shtetit, për të theksuar se apekti më fundamental i shtet-bërjes përfshin vendosjen e kontrollit fizik mbi territorin. Përveç aspekteve ‘të forta’ të shtetbërjes, ata përkufizojnë edhe aspeketet ‘e buta’ të konsolidimit të shtetit, që i quajnë komb-bërje: ndërtimin e një identiteti të përbashkët, ndjenjën e unitetit në popullatën e shtetit përmes propagandës, shkollimit, ideologjisë dhe simboleve shtetërore. Kjo ndiqet nga udhëheqësit shtetërorë, intelektualët, edukatorët dhe të tjerët që përpiqen t’ia japin shtetit cilësitë e shtetit-komb.

Atëherë, shtrohet pyetja, kah po shkon Kosova? A do të bëhet ajo sovrane? A do të bëhet populli i Kosovës komb më vete? Nëse po, atëherë, a do të jetë ai kombi kosovar një komb politik sipas modelit francez? Apo, ndoshta, komb etnik sipas modelit gjerman (gjë që do të pjellte historianë për t’i ndarë dardanët prej ilirëve të tjerë)? A do të mbizotërojë ethnos-i si përkatësi dhe origjinë, apo demos-i si pjesëmarrje në proceset e institucioneve të sistemit politik?

Për ta kuptuar se kah po e shpiejnë Kosovën duhet kuptuar Plani i Ahtisaarit. Ky Plan përmendet tetë herë në Deklaratën e Pavarësisë përkundrejt pavarësisë që përmendet vetëm tri herë, përfshirë këtu edhe titullin e Deklaratës. Ky Plan ndodhet brenda Kushtetutës së Kosovës e cila në nenin 143 të saj thekson se Plani i Ahtisaarit ndodhet më lart se vetë ajo. Atëherë, çfarë përgjigje jep përmbajtja e këtij Plani në pyetjet e mësipërme?

Plani i Ahtisaarit kur flet për kombin gjithmonë flet për bashkësitë kombëtare në Kosovë dhe jo për kombin e Kosovës. I vetmi vend ku ky Plan flet për kombin në numrin njëjës është në nenin 1.7 te Dispozitat e Përgjithshme, aty ku thuhet se Kosova duhet t’i ketë simbolet e veçanta kombëtare. Gjithkund tjetër flitet për bashkësitë kombëtare e posaçërisht për atë serbe. Kombi kosovar, bërja e popullit të Kosovës komb më vete, nis te simbolet e Kosovës, por sipas Planit të Ahtisaarit edhe përfundon te ato. Kombi kosovar ndodhet vetëm sipër te burokracia e institucioneve, por jo edhe në terren, aty ku janë qytetarët. Kombi kosovar ndodhet lart te makinat që sundojnë, por jo edhe poshtë, te njerëzit që jetojnë.

Në nenin 1.1 të këtij Plani, pra qysh në fillim të fillimit, thuhet se Kosova do të jetë shoqëri multi-etnike. Mirëpo, në themel të multi-etnicitetit qëndron etnia. Shumë etni të ndryshme duke qëndruar pranë njëra-tjetrës e bëjnë multi-entinicetin. Kështu e ka menduar Ahtisaari. Sepse, ai nuk ka aspiruar t’i integrojë komunitetet. Pikënisja e tij është etnia, kurse aspirata e tij është koekzistenca pranë njëra-tjetrës (dhe jo të integruara bashkë) e atyre komuniteteve. Prandaj, decentralizimi, trashëgimia kulturore, përfaqësimi, pjesëmarrja dhe vendimmarrja në institucionet politike është tërësisht e ndërtuar mbi baza etnike. Plani i Ahtisarit nuk e bën Kosovën kosovare, por e bën Kosovën shqiptaro-serbe; nuk e bën popullin e Kosovës komb kosovar, por e ndan atë në bashkësinë kombëtare shqiptare dhe në atë serbe (dhe, formalisht, edhe në 4 të tjera). Njësia themelore e Planit të Ahtisaarit nuk është kosovari dhe as qytetari. Njësia themelore e Planit të Ahtisaarit është bashkësia kombëtare. Me Planin e Ahtisaarit Kosova nuk do të bëhet shtet-komb kurse populli i saj nuk do të bëhet as komb-etnik e as komb-qytetar. Kosova do të bëhet vend shqiptaro-serb, ku shqiptarët e serbët jetojnë të ndarë territorialisht nga njëri-tjetri. Bashkë do të jenë eventualisht vetëm politikanët shqiptarë dhe ata serbë në institucionet e sistemit, por jo edhe shqiptarët dhe serbët e zakonshëm. (Në fakt, kjo është përgjigja ndërkombëtare ndaj pastrimit etnik thuasje dallimi etnik ishte shkaku i pastrimeve etnike e jo hegjemonia e Serbisë së Milosheviqit. Një gjë e këtillë sigurisht se i ka konvenuar edhe Serbisë e cila me përfundimin e luftës ishte e interesuar për territorializmin e prezencës së serbëve në Kosovë si pakicë demografike që janë.) Natyrisht se kjo qasje e përjetëson sundimin ndërkombëtar në Kosovë i cili do të interpretohet si i domosdoshëm pikërisht që të mos bashkohen shqiptarët dhe serbët, meqë bashkimi i tyre besohet se do të ishte luftë e re. Dikotomia shqiptaro-serbe në shtetin e Kosovës e mban këtë shtet dhe sovranitetin përgjithmonë në duart e ndërkombëtarëve. Simptomë e kësaj është edhe fakti që fjala “ndërkombëtar” është fjala që më së shpeshti përdoret te Plani i Ahtisaarit – gjithsej plot 126 herë. Fjala “serb” përdoret 37 herë kurse ajo “shqip” dy herë: njëherë në nenin 1.6 kur flitet për gjuhën shqipe si njëra prej dy gjuhëve zyrtare, dhe herën tjetër në fusnotën e nenit 2.1 të Aneksit VII kur thuhet “komunitetet joshqiptare”.

Megjithëkëtë, në Kosovë është evident projekti i kosovarizimit. A kemi të bëjmë me një kontradiktë në këtë shpjegim? Kë e ka në shënjestër ky projekt dhe pse ekziston ai nëse Plani i Ahtisaarit nuk e bën Kosovën kosovare por shqiptaro-serbe? Multi-etniciteti që e synon Plani i Ahtisaarit është shumë vështirë i arsyetueshëm edhe për shkak se në Kosovë janë rreth 92% shqiptarë kurse serbë mezi 5%. Që multi-etniciteti të jetë më i justifikueshëm dhe më i qëndrueshëm, po forcohet faktori serb dhe po dobësohet ai shqiptar. Faktori serb po përforcohet duke u lejuar Serbia brenda Kosovës, kurse faktori shqiptar po dobësohet duke u nxjerrur Shqipëria jashtë Kosovës. Kosovarizimi është projekt politik i cili ka për qëllim që sa më shumë t’i distancojë shqiptarët e Kosovës prej identitetit të tyre shqiptar dhe prej Shqipërisë. Kosovarizimi nuk është projekt që zhvillohet kundër Serbisë por kundër Shqipërisë. Komb-bërja kosovar nënkupton shkombëtarizim (vetëm) të shqiptarëve ndërkohë që nuk ka shtet-bërje (në kuptimin ‘e fortë’ të fjalës) sepse shteti mbetet në duart e ndërkombëtarëve. Në anën tjetër të së njëjtit fenomen, nuk është e rastësishme që nuk ka regjistrim të popullatës tash 9 vjet pas luftës. Qëllimi është që paraprakisht të rritet numri i serbëve duke u përfshirë këtu sa më shumë refugjatë serbë në Serbi që janë e s’janë nga Kosova, por edhe të zvogëlohet numri i shqiptarëve duke mos u përfshirë diaspora dhe, madje, duke ua mundësuar atyre edhe deklarimin si kosovarë përveçse si shqiptarë. Kjo do të rezultonte me një situatë të ngjashme sikurse në Maqedoni ku p.sh. disa anëtarë të një familjeje mbahen për maqedonë, kurse disa të tjerë të po asaj familje deklarohen bullgarë.

Nuk është multi-etniciteti në funksion të kosovarizimit apo të kombit të imagjinuar kosovar (të krijuar prej shqiptarëve të Kosovës), por anasjelltas: kosovarizimi është në funksion të multi-etnicitetit (ndarjes shqiptaro-serbe të Kosovës). Plani i Ahtisaarit (si infrastrukturë ligjore dhe kodifikim normativ i multi-etnicitetit) qëndron mbi Kushtetutën e Kosovës (si platformë e kombit të ardhshëm e të imagjinuar kosovar) brenda së cilës ndodhet. Prandaj, multi-etniciteti ndodhet më lart se kosovarizimi dhe është më i madh se ai. Kosovarizimi është mënyrë me të cilën multi-etniciteti synon dobësimin e etnisë dominuese për hir të soliditetit të vet. Multi-etniciteti është koncept dhe projekt që vjen nga lart, ndërsa kosovarizimi është veçse një degë e tij. E tëra pra bëhet për hir të një koncepti mekanik që banon në zyrat e instancave më të larta politike dhe jo për hir të njerëzve që jetojnë poshtë. Hashim Thaçi dhe ministrat e tij janë sikurse agjentët te filmi The Matrix. Ata janë kosovarët, ata janë makinat që duan t’i fusin duart në trupat e njerëzve drejt zemrave të tyre për t’i shndërruar edhe ata në makina. E, për atë se si “Kosova” në të vërtetë është titulli punues i filmit “Bosnia Reloaded”, ndonjë herë tjetër....

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 2 tetor 2008

Manifestimet e ndryshme për dëshmorët e kombit dallojnë shumë nga njëra-tjetra. Disa manifestime janë më modeste kurse disa të tjera më pompoze. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me heroizmat dhe kontributin e dëshmorëve. Nuk ka të bëjë aq as me ndjenjat lokaliste të komandantëve të shndërruar në politikanë, që duan të ngrisin veten përmes dëshmorëve të anës së tyre. Diçka tjetër e përcakton dallimin ndërmjet vëmendjeve që u kushtohen dëshmorëve përmes manifestimeve për ta. Në masën në të cilën familja apo shokët e gjallë të dëshmorit i nënshtrohen kursit të politikës zyrtare, në atë masë ngrihet rëndësia posteriori e dëshmorit të caktuar. Pra, nëse familja apo shokët e gjallë të dëshmorit të kombit janë dakord që në manifestim të intonohet himni i Kosovës 'Evropa', të valojë flamuri i Kosovës, kori i fëmijëve t'i ketë ngjyrat 'kaltër e verdhë' e jo 'kuq e zi', të thuhet që dëshmorët e kombit e dhanë jetën për këtë liri që po e gëzojmë sot, të thuhet se ëndrra e ideali i dëshmorëve u realizuan, t'u jepet fjala eventualisht edhe atyre që kanë qenë kundër luftës çlirimtare (ose së paku që nuk e kanë ndihmuar atë), vetëm atëherë të vijnë në manifestim kryetari, kryeministri me ndonjë ministër dhe kuadrot e larta partiake.

E, aty ku janë ata, vijnë edhe RTK-ja e mediat e tjera, të cilat më parë se manifestimet për dëshmorët i ndjekin paraqitjet publike të pushtetarëve. Aty ku merr pjesë kryetari a kryeministri, aty ku vjen edhe RTK-ja, dhe ai manifestim mandej s'mund të jetë dosido, apo jo? Prandaj shtohen përgatitjet dhe investimet për manifestimin i cili del më madhështor, më impozant, dhe të cilin e sheh gjithë Kosova e diaspora përmes televizorit. Për pasojë, ai dëshmor na shfaqet i rëndësisë së veçantë në krahasim me dëshmorët e tjerë. Qytetarëve të Kosovës u sajohet në kokat e tyre një hierarki e caktuar e dëshmorëve të kombit, e me këtë edhe një version i caktuar i historisë. Përderisa analistët po diskutojnë për nevojën e rishkrimit të historisë, shkrimi i saj i shtrembëruar tashmë po ngjan (sërish).

Po qe se i vizitoni ose i takoni familjet e dëshmorëve menjëherë do ta kuptoni se çfarë do të jetë manifestimi për të birin a vëllain e tyre dëshmor. Sa më shumë që ka familjarë të dëshmorit të kooptuar në sistemin aktual politik, aq më e pasur materialisht është familja e dëshmorit dhe aq më lart posteriori ngrihet dëshmori. Manifestimet më modeste për dëshmorët bëhen atëherë kur familja e dëshmorit është e varfër dhe nuk është e integruar në sistemin politik e në projektet e tij. Pra, kur familja e dëshmorit nuk ka anëtarë të punësuar nëpër ministri, PTK apo Aeroport. Nga manifestimet e dëshmorëve që i kanë edhe sot e kësaj dite familjet e varfra ka fare pak apo aspak raportime të mediave. Rrjedhimisht, për ata dëshmorë nuk mësojmë shumë dhe mësojmë gjithnjë e më pak.

Në anën tjetër, kjo mënyrë e manifestimeve për dëshmorët i përjashton automatikisht dëshmorët nga Kosova që dhanë jetën në Luginë të Preshevës apo në Maqedoni si pjesëtarë të UÇPMB-së apo Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Shumica e qytetarëve të Kosovës sot nuk janë në gjendje ta thonë emrin e asnjë dëshmori nga Kosova i cili u vra në Luginë të Preshevës apo në Maqedoni. Manifestimet për dëshmorët e kombit përkrahen nga Qeveria për aq sa ato mund të funksionalizohen për nevojat e politikës zyrtare. Qeveria e Kosovës i mbështet vetëm dëshmorët e kombit, familjet e të cilëve lejojnë që ata dëshmorë të kosovarizohen post mortum.

Qeveria sigurisht se nuk e ka lehtë. Sepse, Kosova nuk ka dëshmorë. Dëshmorët e UÇK-së janë, në fakt, dëshmorë të Shqipërisë. Lexojeni betimin e ushtarit të UÇK-së dhe binduni:

"Si pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, betohem se do të luftoj për çlirimin e tokave të pushtuara të Shqipërisë dhe bashkimin e tyre; do të jem përherë besnik, luftëtar i denjë i lirisë, vigjilent, guximtar dhe i disiplinuar, i gatshëm që në çdo kohë, pa kursyer as jetën, të luftoj për t'i mbrojtur interesat e shenjta të Atdheut. Nëse shkel këtë betim, le të ndëshkohem me ligjet më të ashpra të luftës dhe nëse tradhtoj, qoftë i humbur gjaku im. Betohem!"

Në asnjë vend nuk përmendet Kosova.

Nëse Hashim Thaçi organizon ndonjë forcë të armatosur për t'i kontrolluar kufijtë e Kosovës e për ta marrë veriun, atëherë Kosova do të mund t'i ketë dëshmorët e parë të saj. Mirëpo, natyrisht se kjo gjë nuk do të ndodhë. Qeveria e Hashim Thaçit s'e ka ndërmend t'u bëjë gjë as strukturave të Serbisë në Graçanicë (përveçse t'ua ruajë rrogat), e lëre më atyre në veriun e Kosovës. Kjo Qeveri nuk e ka preokupim tokën e territorin e Kosovës, ajo s'brengoset për hapësirën e Kosovës. Kjo Qeveri e ka në thumb kohën e Kosovës, historinë e saj, të cilën dëshiron ta përdorë në shërbim të jetëgjatësisë së vetes. Politikanët e qeverisjes aktuale për të mbetur qeveritarë kanë dëshmuar se janë të gatshëm të qeverisin edhe me dëshmorët.

Prandaj, nuk është e drejtë që çfarëdo trajtimi i historisë, sidomos ai me synim rishkrimin e saj, të bëhet thuajse shkrimi i politizuar i historisë i takon historisë, pra të kaluarës; dhe, thuajse e tashmja që deponohet si shumësi faktesh për historinë e ardhshme s'do të ketë nevojë të rishkruhet përsëri në të ardhmen. Diskutimi për rishkrimin e historisë mund të bëhet vetëm prej atyre njerëzve që e kuptojnë se edhe pozita e tyre në të sotmen nuk është imune, se nuk është pozitë e një epoke postideologjike a postpolitike, prej nga do të ishin të sigurt që ta kenë komoditetin e analizës së pastër dhe absolutisht objektive. Nuk mund të ketë vështrim kritik për historinë e shkruar dhe as konstatim kredibil për nevojën për rishkrimin e cilësdo pjesë të saj, pa e pranuar se edhe kritikuesi edhe e sotmja e tij nuk janë përjashtim dhe s'paraqesin kurrfarë veçantie.

Pierre Bourdieu me të drejtë thoshte se i gjithë progresi në njohjen e objektit është progres në njohjen e subjektit që njeh, dhe anasjelltas. Diktaturat në të kaluarën dhe mundësitë për diktatura në të ardhmen nuk duhet të trajtohen thuajse e sotmja është një kohë pa diktaturë. Madje, pikërisht ajo mënyrë do të bënte që diktaturat e shkuara të harrohen për shkak të atyre që do të na vijnë.

Shkruan: Albin KURTI

Pse Serbia nuk e pranon pavarësinë e Kosovës dhe ç‘do ajo në të vërtetë? Pyetjet që nuk bëhen mbesin të panjohura. Përgjithësisht, ka dy lloj sosh. Pyetje që nuk bëhen, sepse thjesht nuk lejohet të bëhen; dhe, pyetje që nuk bëhen, sepse përgjigjet e tyre do të ishin aq të qarta e të njohura.

Në secilin variant duhet ta konsiderojmë edhe mundësinë e vlerësimit të gabuar. Varianti i parë i pyetjeve që s‘bëhen, nënkupton se ka pyetje që nuk bëhen, sepse besohet se janë të ndaluara - këtu kemi të bëjmë me dukurinë e vetëcensurës. Kurse varianti i dytë i pyetjeve që s‘bëhen, nënkupton edhe përshtypjen e gabuar se përgjigja do të ishte tepër evidente dhe e gjithëpranuar - këtu kemi të bëjmë me pyetje, që, edhe nëse na i sjell dikush tjetër në mendje, na ngjajnë tërësisht të panevojshme.

Sado që në shikim të parë njëmend duket e panevojshme, pyetja pse Serbia nuk e njeh Kosovën është e domosdoshme. Kjo pyetje bën pjesë në variantin e dytë: jemi aq të bindur se e dimë përgjigjen saqë as që e marrim mundin ta artikulojmë atë përgjigje dhe rrjedhimisht nuk ka pyetje fare. Në vijim, nuk pretendoj se do të jap përgjigje të saktë në pyetjen pse Serbia nuk e njeh Kosovën dhe ç‘dëshiron ajo, por vetëm disa përgjigje të vërteta, shuma e të cilave i afrohet përgjigjes së saktë.

Identifikimi sa më i mirë i motiveve dhe qëllimeve të Serbisë është kusht i domosdoshëm (ndonëse jo i mjaftueshëm) që Kosova të zhvillojë stategji të suksesshme kundër Serbisë dhe përfundimisht të fillojë të prosperojë.

Përgjigja 1

Serbia nuk humbet asgjë duke mos e njohur Kosovën Serbia realisht nuk ka trysni që ta pranojë Kosovën. Në njërën anë, Qeveria e Kosovës ia toleron asaj strukturat paralele në Kosovë. Në anën tjetër, kurrfarë ndihme, kredie apo investimi nga jashtë nuk i kushtëzohet Serbisë me njohjen e pavarësisë së Kosovës. Procesi i integrimit të Serbisë në BE nuk lidhet me njohjen e pavarësisë së Kosovës. Duke e njohur Kosovën Serbisë nuk do t‘i shpejtohej integrimi në BE. Sepse njohja e Kosovës nuk do ta forconte Serbinë ekonomikisht dhe nuk do ta bënte atë më të rëndësishme politikisht. Përkundrazi. Pra, Serbia nuk na njeh sepse ajo nuk humbet asgjë në arenën ndërkombëtare dhe as nga pozicionet e saj në Kosovë duke mos na njohur.

Përgjigja 2

Serbia e rrit rolin e saj gjeostrategjik duke mos e njohur Kosovën Serbia e ka hetuar se si BE-ja, e posaçërisht disa shtete brenda saj, koketojnë me Rusinë në llogari të interesave të ShBAtë. Madje, kjo po vazhdon edhe pas sulmit ushtarak të Rusisë mbi Gjeorgjinë anipse disi më heshturazi e fshehurazi. Paradoksalisht, Serbia po e kopjon formalisht modelin e BE-së. Serbia po flirton me Rusinë në llogari të interesave të BE-së. Ashtu sikurse që BE-ja i shfaqet si sfidë ShBA-së e cila duhet t‘i ndihmojë BE-së në mënyrë që ajo të qëndrojë sa më larg Rusisë, ngjashëm edhe Serbia i paraqitet si sfidë BE-së duke kërkuar që ajo ta tolerojë sepse përndryshe aty është Rusia e gatshme për ta përfshirë Serbinë në zonën e saj të interesit.

BE e di se Serbia për Rusinë është sikur ajo figura shumë e rëndësishme e shahut që ndodhet në terrenin e kundërshtarit. Rumania dhe Bullgaria që janë më larg Brukselit janë në BE, ndërkaq Serbia që është më afër tij gjeografikisht i lëvyret Rusisë. Dhe, BE gjithashtu e di se Serbia po ia bën një shërbim aq të mirë Rusisë duke mos e njohur Kosovën, sepse rastin e Kosovës Rusia po e shfrytëzon për aspiratat e saj ekspansioniste. Po Kosova, ku është ajo në krejt këtë situatë? Kosova nuk është sfidë as për BE-në e as për ShBA-në. BE-ja nuk ka pushtet askund brenda vetes ashtu siç ka në Kosovë. Ne s‘jemi sfidë për të. Ajo tashmë e ka pushtetin mbi neve përmes fuqive ekzekutive të ICO/EULEX-it. Për ShBAnë dihet: një telefonatë gjashtëminutëshe që Ambasadori amerikan mund t‘ia bëjë një ministri të Qeverisë së Kosovës mund t‘ia hedh poshtë atij gjashtë muaj punë.

Përgjigja 3

Serbia përfiton shumë duke mos e njohur Kosovën Serbisë i leverdis asimetria e marrëdhënieve me Kosovën e panjohur prej saj. Kosova mbetet e sunduar nga misionet e organizmave ndërkombëtarë (OKB, BE, NATO) që nuk e njohin Kosovën por që e njohin Serbinë. Po ashtu, këto misione përveç që sundojnë me Qeverinë e Kosovës, ato edhe ndërmjetësojnë midis Prishtinës e Beogradit, duke e vënë kësisoj Kosovën në një pozitë shumë të rëndë. Politikisht UNMIK- u bën pazar me Serbinë në llogari të (policisë, gjyqësisë, pronave etj. të) Kosovës. Ekonomikisht, UNMIK-u i kontrollon doganat e Kosovës ku Serbia nuk paguan fare taksën prej 10%. Për shkak të Rezolutës 1244, kufiri ndërmjet Kosovës e Serbisë për UNMIK-un vazhdon të mbetet kufi administrativ e jo ndërkombëtar.

Serbia nuk i pranon dokumentet dhe as targat e Kosovës, ndërkohë që Kosova i pranon ato të Serbisë. Kjo gjë mundëson që Serbia praktikisht të mos lejojë fare importe nga Kosova dhe të eksportojë aq shumë mallra në Kosovë. Po ta njihte Kosovën, Serbisë do t‘i duhej t‘i kthente librat kadastralë dhe të hiqte dorë nga fondi i privatizimit të Kosovës ku aktualisht ka shumë gjasë që të marrë hise të madhe. Serbia investon në strukturat paralele të saj në Kosovën që nuk e njeh sepse ky investim i kthehet asaj përmes ndërmarrjeve publike e shoqërore e deri te minierat që menaxhohen nga këto struktura në çerekun e territorit të Kosovës që e kontrollojnë ato.

Kjo nuk do të ishte e mundur për Serbinë sikur ajo ta njihte Kosovën. Po të ishte Kosova njëmend e pavarur, pra pa tutelën ndërkombëtare që toleron strukturat e Serbisë, Serbia do të na frikësohej. Ajo do të duhej të vendoste marrëdhënie reciproke dhe simetrike me Kosovën, me ç‘rast do të humbiste shumë krahasuar me përfitimet që i nxjerr sot nga Kosova e panjohur prej saj.

Përgjigja 4

Serbia fiton simpati nga kundërshtarët e ShBAve duke mos e njohur Kosovën Shtetet që e përkrahin Serbinë në mosnjohjen e Kosovës janë tri lloj: a) Shetet që ngjashëm si Serbia i shtypin e diskriminojnë popujt e tjerë brenda territorit të tyre; b) Shtetet që duan të ngrihen si superfuqi krahas ShBA-ve dhe për këtë interes të tyre e interpretojnë Kosovën si produkt amerikan; c) Shtetet që konsiderojnë se janë viktima të imperializmit amerikan dhe besojnë gabueshëm se edhe Serbia është e tillë. Sigurisht se ka shtete që e plotësojë edhe kriterin e parë edhe atë të dytë siç është puna e Rusisë dhe Kinës.

Por, më e dhimbshmja gjithsesi konsiston në shtetet e kësaj kategorisë së tretë që besojnë se Serbia po e mbron ligjin dhe të drejtën ndërkombëtare, se Serbia është në anën e parimeve universale kurse ShBA-të në atë të interesave partikulare. Pikërisht këtyre shteteve Kosova do të duhej t‘ua sqaronte vetëvendosjen e mohuar për popullin e Kosovës, kryengritjet dhe rezistencën e vazhdueshme kundër okupimit serb, dhe posaçërisht imperializmin e ‘vockël‘ tradicional të Serbisë në Ballkan. (Ka një shkrim shumë të mirë të Besnik Pulës për këtë çështje.) Është e tmerrshme që shtetet e vogla që hiqen të majta e të moralshme të marrin anën e Serbisë siç po ndodh tani.

Përgjigja 5

Serbia i rrit gjasat ta fitojë Republikën Serbe të Bosnjes duke mos e njohur (ende) Kosovën Serbia e ka kuptuar se paradigma perëndimore për Ballkanin është stabiliteti rajonal. Kosova e Bosnja janë në të njëjtin rajon. Që të dyja janë bërë protektorate të BE-së. Bosnja nuk po funksionon dhe zërat se ajo është një shtet i dështuar janë shtuar. Nëpërmjet Planit të Ahtisaarit Kosova rrezikon të bëhet si Bosnja. Serbia nuk e pranon Planin e Ahtisaarit sepse atë Qeveria e Kosovës e ka bërë obligim kushtetues. Pra, Planin e Ahtisaarit Serbia tashmë e ka por ajo do më shumë se kaq.

Në njërën anë, Serbia e do kantonizimin e Kosovës poshtë në terren ndërsa, në anën tjetër, e do një lidhje midis Serbisë e Kosovës lart në institucione, diçka ngjashëm sikurse Unioni Serbi-Mal i Zi. Pra, Serbia do negociata të reja pas të cilave do ta pranonte Kosovën me kusht që të arrijë rezultatin që do. Serbia e ka pranuar Bosnjen si shtet vetëm në Dayton, ku siç dihet u nda Bosnja dhe vetëm atëherë kur ofensiva e Armatës së Bosnjes kishte kapur paralagjet e qytetit të Banja Llukës. Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, ishte Qeveria e Kosovës dhe UNMIK-u ato që u zbrapsën para strukturave të Serbisë. Prandaj, s‘ka kurrfarë shanse që Serbia ta pranojë pavarësinë e Kosovës përderisa strukturat e saj në Kosovë janë në ofensivë.

Kur kësaj i shtohet edhe përvoja e Serbisë me zemërgjerësinë absurde të Grupit Negociator të Kosovës në Vjenë, pa dyshim se asaj veçsa i shtohen apetitet. Pas kantonizimit të Kosovës dhe një lidhjeje sado të brishtë institucionale ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Serbia shpreson në shpërbërje të njëkohshme të Kosovës dhe Bosnjes pas disa viteve, me ç‘rast ajo do ta fitonte Republikën Serbe kurse Kosova do të ndahej prej saj dhe mbase do t‘i bashkohej Shqipërisë, por ama duke humbur veriun, Anamoravën dhe Luginën e Preshevës. Kur Serbia flet për Kosovën ajo gjithnjë e ka në mendje edhe Republikën Serbe.

Përgjigja 6

Serbia e kultivon rrymën nacional-shoviniste duke mos e njohur Kosovën Afër 200.000 joserbë (boshnjakë, kroatë e shqiptarë) janë vrarë nga forcat serbe përgjatë viteve të ‘90-ta. Nëse supozojmë se një serb i ka vrarë pesë veta (me ç‘rast nuk po i përfshijmë plagosjet, dhunimet, torturat dhe dëmet materiale) atëherë kjo do të thotë që janë 40.000 kriminelë që shëtisin të lirë në Serbi. Ata janë edhe më tutje nëpër strukturat e pushtetit: në ushtri, polici, administratë e nëpër parti politike. Kjo armatë kriminelësh, edhe për t‘i ikur drejtësisë, e propagon një lloj nacionalizmi të shpifur mistik që së bashku me Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Serbisë dhe Kishën Ortodokse Serbe shpikin mite (posaçërisht mbi Kosovën), e i paraqesin ato për të vërteta historike. Mosnjohja e pavarësisë së Kosovës nga Serbia e kultivon këtë rrymë nacional-shoviniste dhe e paraqet Serbinë si një vend me potencial destabilizues për rajonin që, për pasojë, duhet të merret me të mirë nga perëndimi, në mënyrë që të mos kemi luftëra e gjakderdhje të reja...

Fundi i këtij shkrimi mund të jetë veçse ndërprerje e tij. Mbase, vazhdojeni ju këtë njohje të Serbisë duke menduar për atë që e lexuat por edhe që nuk e lexuat këtu.

Po të ishim njëmend shtet i pavarur, sovran e demokratik, nuk do të kishte më UNMIK në Kosovë dhe pushteti ekzekutiv i tij do t’i ishte bartur tanimë Qeverisë. Po ashtu, një sërë kompetencash tjera, në Kosovën e pavarur, sovrane e demokratike, nuk duhet të ekzistojnë fare. Sërish e kam fjalën për kompetencat e PSSP-së, pozita mbretërore e të cilit në vend se të zhbëhej, pas pavarësisë u dyfishua edhe me atë të ICO-së. Lamberto Zannieri dhe Pieter Feith sot janë dy mbretërit në Kosovën e pavarur. Asnjëri prej tyre nuk është votuar nga qytetarët e Kosovës por që të dy kanë fuqi legale dhe praktike për të shfuqizuar ligje të Kuvendit e për të larguar ministra të Qeverisë nga postet e tyre. Pavarësi se jo mahi!

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 8 shtator 2008

Me kalimin e muajve dhe viteve, njëherë nisën bisedimet për ‘çështje teknike’ e pastaj negociatat për statusin e Kosovës në Vjenë. Atje vetëm sa rriteshin koncesionet ndaj Serbisë dhe pas përfundimit të pazarit me Kosovën dhe obstruksioneve të Rusisë në KS të OKB-së, bërja e pavarësisë nisi të zëvendësohej me shpalljen e saj. U ndryshuan edhe premtimet: thanë se UNMIK-u, e me këtë edhe PSSP-ja, do të shkojnë por se ato praktikisht do të zëvendësohen me misionin përparimtar të BE-së në krye të të cilit do të jetë ICO-ja (International Civilian Office/Zyra Civile Ndërkombëtare), një instancë kjo e ngjashme me PSSP-në ama vetëm formalisht, meqë shumë më e butë politikisht. Në bazë të këtij varianti, s’do të kishte më PSSP, por megjithatë autoriteti më i lartë nuk do të ishin Kryeministri e as Kryetari i Kosovës, por ICO-ja.

Nuk vonoi shumë pas shpalljes së pavarësisë dhe njohjes së saj kur mosshkuarja e UNMIK-ut u shty deri te hyrja në fuqi e Kushtetutës së Kosovës, gjë që njëherazi mendohej se do të paraqiste kohën e transicionit të UNMIK-ut, pra transferit të kompetencave të tij te Qeveria. Sot jemi dëshmitarë se nuk ka transicion por rikonfigurim, se nuk ka bartje të kompetencave te Qeveria por pjesërisht bartje te EULEX-i dhe mbetje të UNMIK-ut në Kosovë. Në vend që PSSP-ja të shkojë, ose edhe në vend që PSSP-ja të zëvendësohet me ICO-në, kemi përfunduar në situatën ku PSSP-së iu shtua edhe ICO-ja. Jo vetëm që nuk mbetëm pa PSSP por tash i kemi të dy: edhe PSSP-në edhe ICO-në, që të dyja këto instanca sovrane - njëra në bazë të Rezolutës 1244 e tjetra (edhe) në bazë të Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Ja pra se si u kurorëzua aktualisht procesi i këtyre viteve të fundit sa i përket autoritetit suprem në Kosovë, proces ky i cili nga politikanët e Kosovës përgjithësisht u quajt si proces i pavarësimit të Kosovës.

Po të ishim njëmend shtet i pavarur, sovran e demokratik, nuk do të kishte më UNMIK në Kosovë dhe pushteti ekzekutiv i tij do t’i ishte bartur tanimë Qeverisë. Po ashtu, një sërë kompetencash tjera, në Kosovën e pavarur, sovrane e demokratike, nuk duhet të ekzistojnë fare. Sërish e kam fjalën për kompetencat e PSSP-së, pozita mbretërore e të cilit në vend se të zhbëhej, pas pavarësisë u dyfishua edhe me atë të ICO-së. Lamberto Zannieri dhe Pieter Feith sot janë dy mbretërit në Kosovën e pavarur. Asnjëri prej tyre nuk është votuar nga qytetarët e Kosovës por që të dy kanë fuqi legale dhe praktike për të shfuqizuar ligje të Kuvendit e për të larguar ministra të Qeverisë nga postet e tyre. Pavarësi se jo mahi!

Lamberto Zannieri e ka pasur fatin më të keq sesa Pieter Feith. Ai është ekspozuar më shumë, dhe rrjedhimisht është demaskuar më shumë. Nëse dikur PSSP-ja ndërmjetësonte midis Prishtinës e Beogradit për çështjen e Kosovës, tash sërish ndërmjetëson, mirëpo jo vetëm për çështjen e Kosovës, por edhe për atë të UNMIK-ut, pra të vetes së tij. Zannieri, duke u bazuar në letrën e Ban Ki-moon-it, dëshiron t’i sjellë në tryezën e negociatave të reja Prishtinën e Beogradin sepse vetëm asisoj do të rriteshin gjasat që Beogradi ta pranojë UNMIK-un e rikonfiguruar. Zannierit i duhet që t’ia bëjë një shërbim Beogradit në kurriz të Kosovës në mënyrë që Serbia ta pranojë atë. Paralelisht me ‘angazhimin’ e Qeverisë për njohjen e Kosovës i kemi edhe përpjekjet e Zannierit për njohjen e UNMIK-ut nga Serbia. Kësisoj, operimi politik i Zannierit në Kosovë del se është thelbësisht proserb. Zannieri është më se i vetëdijshëm për këtë gjë dhe ai e di se çfarë duhet të mendojnë shqiptarët për të. Kjo është arsyeja pse UNMIK-u e stërthekson zvogëlimin e stafit të vet në Kosovë me shpresë se do ta zvogëlojë pezmin e natyrshëm të shqiptarëve. UNMIK-u do që ta shmang vëmendjen nga fakti se po mbetet në Kosovë si një mision që tash është gjithsesi edhe më i dëmshëm për Kosovën se përpara.

Andaj, UNMIK-u flet për reduktim stafi. Mirëpo, të reduktohesh do të thotë të mos shkosh. Problemi me UNMIK-un kurrë nuk ka qenë ai i sasisë së personelit por i parimit mbi të cilin UNMIK-u ndodhej në Kosovë: Rezoluta 1244 e cila në njërën anë e afirmon integritetin territorial dhe sovranitetin e Jugosllavisë (më pas Serbisë), kurse në anën tjetër i jep UNMIK-ut fuqi ekzekutive mbi institucionet dhe popullin e Kosovës. Madje, edhe ky zvogëlim i stafit të UNMIK-ut do t’i lë keq vetëm ata që ishin në rangjet e ulëta. Stafi vendor dhe ai ndërkombëtar me paga jo aq të larta do të pushohen nga puna, kurse ata me pozita të larta në hierarki e me paga marramendëse do të mbesin (përfshirë këtu PSSP-në Lamberto Zannieri i cili merr 25.000 euro në muaj). Njerëzit që mbanin familjet me pagat e tyre do të pushohen, ndërkaq ata që bënin plane për të blerë shtëpi në Francën jugore do të mbesin.

Për Serbinë nuk është i favorshëm vetëm roli i PSSP-së në Kosovë. ICO-ja, sipas përkufizimit, është koncesion që Grupi Negociator i Kosovës i bëri Serbisë. Marti Ahtisaari vetëm ndërmjetësonte aty. Plani i tij ishte rezultat i kërkesave (të Serbisë) dhe ofertave (të Kosovës). Pozita e Pieter Feithit është e pandashme prej pazarit që zgjati një vit e gjysmë në Vjenë – ajo është interes i Serbisë që vazhdon ta refuzojë Planin e Ahtisaarit sepse atë mund ta ketë kur të dojë, dhe sepse beson që edhe më tutje mund të fitojë më shumë se aq. Mirëpo, për dallim nga Zannieri, mbreti tjetër, Pieter Feith, është ca më i tërhequr. Për dy arsye kryesore. E para, akoma s’ka filluar zbatimi i decentralizimit, ‘eksterritorialitetit’ etj. Dhe, e dyta, Qeveria e Kosovës po e mban të padukshëm Pieter Feithin duke mos e sfiduar atë. Pra, Qeveria e Kosovës duke mos dashur ta bëjë Kosovën sovrane, duke mos dashur ta marrë pushtetin që normalisht i takon një qeverie të një shteti normal, duke përdorur vetëcensurën për ta shmangur censurën, faktikisht po e mbron Pieter Feithin. Qeveria po i bën rojë Pieter Feithit dhe po ia siguron atij vendin e privilegjuar dhe të paprekshëm në prapaskenë.

Njëri mbret është lakuriq. Zannieri është lakuriq. Kur do të përfundojë i zhveshur edhe mbreti tjetër? Sido që të jetë, nuk mjafton vetëm t’i zhveshim: na e kanë dëshmuar se s’kanë turp.

Qeveritë nuk flasin për joviolencën e tyre kur është në pyetje shteti i tyre. Çka duhet të bëjë Serbia më shumë në veri që Qeveria ta ndryshojë mendjen për joviolencën e saj? Cili është pragu deri kur Qeveria duron? Apo, a ka aso farë pragu? Edhe sa territor jep Qeveria e Kosovës? Deri ku(r)? Sa territor ajo duron t’i ikën nga Kosova para se të ndryshojë mendje? Sepse, përndryshe i bie që ajo e lë të shkojë gjithë territorin e Kosovës (mbase përveç trojeve ku i kanë shtëpitë e vilat e tyre zyrtarët e Qeverisë).

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 6 shtator 2008

Humanizmi i shqiptarëve jo vetëm që s’po shpërblehet por ai po dënohet. Anekënd Kosovës ku serbët jetojnë tradicionalisht të pacenuar nga shqiptarët, ata do të fitojnë komuna të reja. Këto komuna do të jenë të lidhura vertikalisht me Beogradin dhe horizontalisht me njëra-tjetrën. Strukturat e Serbisë në njërën anë do të legalizohen e në anën tjetër do të mund ta formojnë federatën e komunave serbe në Kosovë. Duke i sajuar komunat serbe gjithandej ku janë koncentruar serbët pas përfundimit të luftës, Plani i Ahtisaarit u dërgoi shqiptarëve një sinjal shumë të keq. Ai iu tha atyre që është dashur t’i dëbojnë serbët nga Kosova në mënyrë që të mos e kenë Serbinë brenda. Plani i Ahtisaarit është nisur nga realiteti në terren i shikuar me syze etnike. Ai e ka normuar dhe kodifikuar atë realitet, çfarëdo që ka qenë ai dhe ashtu si ka qenë në momentin e kundrimit.

Gjatë këtyre nëntë viteve të pasluftës bashkësia ndërkombëtare me misionet e saj në Kosovë e ka dëshmuar se nuk intervenon seriozisht kundër ekstremistëve të strukturave të Serbisë. Policët e ushtarët ndërkombëtarë më parë se t’i vrasin ektremistët serbë janë të gatshëm që të vriten prej tyre. Më pas, ata nuk janë të gatshëm as ta arrestojë ndonjërin prej vrasësve. Kjo sjellje e forcave ndërkombëtare është dëshmuar në vazhdimësi: në shkurt të vitit 2000 në veri të Kosovës kur u vranë 11 e u dëbuan 11.364 shqiptarë prej andej, mandej në prill të vitit 2002 kur u plagosën 22 policë polakë në veriun e Mitrovcës, e deri te përleshjet e 17 marsit të vitit 2008 kur u vra polici ukrainas. Asnjë serb nuk ishte dhe nuk është në burg për asnjërin prej këtyre rasteve. Veriu i Kosovës mbetet i ndarë si kurrë më parë. Shqiptarët i shesin pronat që ua blen Serbia ose i braktisin ato meqë për çdo natë i dëgjojnë më afër krismat e armëve. As një çështje e vogël si ajo e ujësjellësit në Suhodoll nuk u zgjidh dot – punimet për ujësjellësin mbetën përgjysmë dhe ai nuk u ndërtua. Thjesht, dhuna e Serbisë në Kosovë (ndonëse e lokalizuar) është më efikase se kurdoherë. Me dhunë ajo po krijon realitet të ri në terren, të cilin ndërkombëtarët thonë se nuk do ta pranojnë, ndërkohë që e tolerojnë krijimin e tij.

Në anën tjetër, zëvendëskryeministri i Kosovës, Hajredin Kuçi, deklaroi tash së fundi se autoritetin e saj në veri të Kosovës Qeveria nuk do ta shtrijë me dhunë. Kjo do të thotë se Qeveria atje nuk do ta shtrijë autoritetin fare. Qeveria e Kosovës, duke e vendosur njohjen e pavarësisë së Kosovës si prioritet kategorik dhe jashtëkohor, faktikisht ka hequr dorë nga integrimi i veriut. Çdo gjë vihet në funksion të njohjeve të mëtutjeshme. Madje, nuk thuhet që njohjet e deritanishme duhet të shfrytëzohen për integrimin e veriut, por që mosintegrimi i veriut i ka bllokuar njohjet. Thuajse ne duhet të jetojmë që të njihemi, e jo që njohjet të na ndihmojnë që të jetojmë më mirë. Qeveria e Kosovës nuk e shpall veriun e Kosovës territor të okupuar sepse nuk është e interesuar ta çlirojë atë. Mosidentifikimi i duhur gjithsesi e mirëmban problemin dhe nuk lejon zgjidhjen e tij. Kjo është një çështje tepër e thjeshtë që të mos jetë e bërë me paramendim nga ana e Qeverisë së Kosovës.

Kujt i flet Qeveria kur thotë se nuk e ka ndërmend të ndërhyjë me dhunë në veri? Më e rëndësishme është se çfarë kuptojnë ata që dëgjojnë. Serbia e kupton këtë si një konfirmim se Kosova për dhunën e saj është terren pa rezistencë. UNMIK-u e kupton si shansë që t’ia bëjë vetes vendin në Kosovë duke u dukur i nevojshëm që me një prezencë formale në veri ta mirëmbajë iluzionin se Kosova është një dhe e tërë. Qytetarët naivë besojnë se Qeveria na paska mekanizma të dhunës për të intervenuar, por ja që paska vendosur të mos e bëjë këtë gjë.

Qeveritë normale flasin se janë duke u sjellur në mënyrë paqësore vetëm atëherë kur bëhet fjalë për ndonjë vend a shtet tjetër. Qeveritë nuk flasin për joviolencën e tyre kur është në pyetje shteti i tyre. Çka duhet të bëjë Serbia më shumë në veri që Qeveria ta ndryshojë mendjen për joviolencën e saj? Cili është pragu deri kur Qeveria duron? Apo, a ka aso farë pragu? Edhe sa territor jep Qeveria e Kosovës? Deri ku(r)? Sa territor ajo duron t’i ikën nga Kosova para se të ndryshojë mendje? Sepse, përndryshe i bie që ajo e lë të shkojë gjithë territorin e Kosovës (mbase përveç trojeve ku i kanë shtëpitë e vilat e tyre zyrtarët e Qeverisë).

Qeveria e Kosovës duke reaguar vetëm atëherë kur duhet të tregojë se si nuk do të reagojë po e inkurajon Serbinë për dhunën e saj në Kosovë. Natyrisht, përveç përkrahjes materiale që po ia bën asaj, p.sh. duke ia ruajtur pagat pjesëtarëve të suspenduar serbë të ShPK-së, të cilët ndërkohë punojnë për strukturat paralele të Serbisë. Inspektoriati Policor i Kosovës ka rekomanduar që të përfundojë pagesa për policët serbë. Qeveria e ka kundërshtuar këtë dhe me një vendim të pastër politik ua ruan rrogat atyre. A nuk është ky inkurajim për serbët që duan ta rrënojnë pavarësinë?

Pas veriut të Kosovës, Serbia kaloi te komuna e Shtërpcës – nga Shtërpca për çdo ditë na vijnë lajme se atje po xhirohet filmi “Veriu 2”. Nuk bëhet fjalë këtu për zhvendosje të thjeshtë të vëmendjes nga veriu i Kosovës dhe as vetëm për sedimentim të mëtutjeshëm të gjendjes atje, por për fazën e re të planit të Serbisë: shndërrimin e komunës së Shtërpcës në një tjetër ‘situatë veriore’. Përveç kësaj, Shtërpca është edhe uverturë për Anamoravën. Pas Shtërpcës vjen Anamorava. Mosreagimi në veri e solli Shtërpcën. Mosreagimi në Shtërpcë e sjell Anamoravën. Nuk ekziston status quo-ja. Ose do ta integrojmë veriun e Kosovës në Kosovë ose do të nis dezintegrimi i Anamoravës. Procesi nuk do të ndalet. Atij mund t’i ndryshohet kahja. Natyrisht, pikësëpari nëse ka vullnet politik për këtë gjë (e i cili assesi nuk po gjendet te Qeveria e Kosovës).

Zhvillimet e deritanishme janë dëshmi e supremacisë së realitetit në terren që ndryshon veçse dhunshëm. Jetojmë në epokën fait accompli (nëse ndonjëherë kishim të tjera epoka). Kufijtë e Kosovës dhe integriteti territorial po treten sikurse uji që të ikën ndërmjet gishtave të dorës. Kosova nuk po ndahet përfundimisht jo se këtë gjë nuk do ta pranonte Qeveria e Kosovës (e cila nuk pyetet kur vjen puna te çështjet thelbësore) por për shkak se Serbia do edhe më shumë territor në veriperëndim e në lindje të Kosovës. Në këtë situatë dy alternativa po shfaqen para Kosovës: marrja e kontrollit mbi policinë dhe inicimi i ushtrisë së Kosovës, ose nënshtrimi kolektiv i shqiptarëve të Kosovës para procesit që atyre ua merr territorin.

Kjo politikë aktuale do ta sjellë popullin në buzë të luftës të cilën do të mund ta evitojmë vetëm përmes nënshtrimit. Sepse, kur nuk ke forca të armatosura, atëherë lufta bëhet fatale: ajo është operacioni që nuk e mbijeton pacienti. E di se më pas nuk do të na mungojnë politikanët dhe analistët që do të na ngushëllojnë se si humbëm territor për t’i shpëtuar njerëzit. Ama, neve na nevojiten njerëz që vijnë para ngjarjeve, e jo pas tyre. Nëse nuk do të arrijmë të forcohemi ne vetë, Serbia nuk do të zbrapset. Në një moment të volitshëm politik ajo shumë kollaj mund t’i ndërsejë strukturat e saj për një konflikt disaditor përbrenda Kosovës dhe asisoj ta rivizatojë hartën e Kosovës. Sepse jetojmë në kohën e luftërave të rrufeshme disaditore dhe të faktit të kryer në terren. Jetojmë në kohën e blitzkrieg dhe fait accompli. Në një rast të tillë tragjik për Kosovën (aspak të pamundshëm pikërisht për shkak të letargjisë joviolente të Qeverisë) a thua çka do t’u thoshte gazetarëve Hajredin Kuçi? Zaten, ky është sërish problemi i njëjtë që e trajtova në këtë shkrim: Hajredin Kuçi do të bregosej vetëm për atë se çka do të duhej t’iu thoshte gazetarëve.

Kur përmenden forcat e armatosura e të paarmatosura në Kosovë (përfshirë këtu KFOR-in, policinë, tash edhe FSK-në etj.) gjithmonë bëhet fjalë për sigurinë në Kosovë dhe asnjëherë për mbrojtjen e Kosovës, thuajse Kosovës i vjen rreziku nga vetvetja e jo nga Serbia.

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 29 gusht 2008

Formulari që duhet ta plotësojnë të gjithë ata që duan të inkuadrohen në Forcën e Sigurisë së Kosovës (FSK) është marramendës. Përplot pyetje të pafundme të cilat e lodhin dhe mërzisin edhe njeriun më të durueshëm. Mbi të gjitha, me këtë lloj formulari sigurisht që njerëzit disi skanohen (dhe familjet e të afërmit të tyre për të cilat janë dedikuar një numër i madh i pyetjeve). Kandidatët për FSK duke iu përgjigjur pyetjeve të shumta në fakt krijojnë dosje për vetveten. Mblidhen aq shumë informata për ta saqë pjesëtarët e FSK’së së ardhshme pa dyshim që do të jenë njerëzit për të cilët do të dihet më së shumti. Natyrisht që këto informata nuk do të bëhen publike. Ato do t’i dinë vetëm KFOR-i dhe Ministria për Forcën e Sigurisë së Kosovës të cilët do ta dirigjojnë FSK’në.

Në dokumentet e tyre thuhet që njësia e KFOR-it për verifikim të FSK-së do të sigurojë se “…ata që kanë qasje në informatat mbi forcën janë të besueshëm dhe nuk shkelin konfidencialitetin. Çfarëdo shkelje e të drejtës për të respektuar jetën private dhe familjare, Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut (ECHR) neni 8, dhe diskriminim - ECHR, neni 14, do të bëhet vetëm nëse është e domosdoshme dhe proporcionale. Synimet legjitime të veprimit të tillë do të përfshijnë mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të të tjerëve, duke ruajtur sigurinë publike, parandalimin e krimit dhe prishjes së rendit dhe qetësisë, dhe në disa raste për mbrojtjen e sigurisë kombëtare.”

Pra, nenet 8 dhe 14 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut do të shkelen vetëm atëherë kur është e domosdoshme dhe kjo do të bëhet në mënyrë proporcionale, përfshirë këtu edhe kur është në pyetje mbrojtja e sigurisë kombëtare (sic.)! Se kur do të bëhet shkelja e Konventës dhe në çfarë proporcioni, është tërësisht në duart arbitrare të KFOR-it. Po ashtu, KFOR-i është ai që do të na e përcaktojë se çka është siguri kombëtare, anipse KFOR-i jo vetëm që nuk është ushtri e Kosovës, por për më tepër ka edhe shumë pjesëtarë brenda vetes nga shtetet të cilat janë deklaruar kundër pavarësisë së Kosovës.

Mbase nuk është e rastësishme që Kosovës i bëhet referimi edhe si “ish krahinë serbe”, aty ku përmendet se “përveç rregullave të shtetësisë, duhet të keshë banuar në Kosovë (ose në ish Krahinën serbe të Kosovës) për më së paku 5 vite para kohës kur bën aplikim.” Pra, për Kosovën thuhet se na paska qenë krahinë serbe, gjë që është shumë më keq sesa të thuhej Krahinë e Serbisë. Pikërisht Serbia është ajo e cila thotë se ndonëse Kosova nuk është më tamam Krahinë e Serbisë si dikur, ajo megjithatë është krahinë serbe. Projekti i ‘eksterritorialitetit’ të kishave e manastireve ortodokse e synon mu këtë gjë.

Në një intervistë për radion BBC në gjuhën shqipe, në pyetjen nëse do të ndihmojë KFOR-i në krijimin e Forcës së re të Sigurisë në Kosovë dhe për atë si do të duket ajo, Gjenerali Xavier de Marhnac përgjigjet: “NATO-ja ka marrë vendim që ta ndihmojë këtë proces, që përfshin shuarjen e TMK’së. Forca do të jetë, kryesisht një njësi për mbrojtje civile, që do t’i japë Kosovës kapacitete dhe përgjegjësi për t’u përballur me katastrofat e rënda, siç janë tërmetet, vërshimet ose zjarret. Kjo është vija e fundit dhe ajo që do të ndodhë.” Dhe, më pas në pyetjen vijuese “Pra, kjo do të jetë një forcë emergjente?”, De Marhnac thotë: “Mund ta quani një forcë emergjente, ose një komponentë për mbrojtjen civile.“ Kjo është përgjigje më se e qartë për të gjithë ata që po e gënjejnë popullin e Kosovës se FSK-ja është ushtria e tij.

Së pari, FSK-ja nuk është ushtri.

Në nenin 10.2 të Ligjit për FSK përkufizohet që FSK-ja do të jetë “... e armatosur lehtë dhe nuk do të ketë armë të rënda, siç janë tanket, artileria e rëndë apo kapacitetet sulmuese ajrore” Dhe, së dyti, ajo nuk është e jona.FSK, më parë se nën kontroll të Ministrit për FSK, realisht do të jetë nën kontroll të KFOR-it, komandanti i të cilit në intervistën e lartpërmendur, kur flet për procesin e themelimit të FSK-së e vë theksin te shuarja e TMK-së ngjashëm sikurse që formimi i TMK-së para 9 vjetëve kishte të bënte para së gjithash me shuarjen e UÇK-së.

Kur kemi parasysh që FSK-ja nuk do të jetë ushtri por vetëm organizatë civile me kompetenca shumë të kufizuara, atëherë kushtet e panumërta fizike dhe shëndetësore që duhet t’i plotësojnë ata që aplikojnë në FSK, janë veçse mënyra teknike për kontroll sa më të madh politik mbi FSK-në dhe secilin pjesëtar aty. Shumica e ish pjesëtarëve të UÇK-së do të eliminohen menjëherë përmes kriterit që thotë se nuk mund t’i keshë më shumë se 30 vjet për pranim si oficer ose më shumë se 25 vjet për pranim në rangjet tjera. Aktualisht, pothuajse të gjithë pjesëtarët e TMK-së janë oficerë dhe kanë grada të larta, ndërkohë që shumica dërrmuese e tyre janë mbi 30 vjeç. Prej tyre do të kërkohet që të heqin gradat për të hyrë në FSK dhe, rrjedhimisht, ata ose nuk do të pranojnë të hyjnë në FSK ose do të hyjnë aty të poshtëruar. Mirëpo, inkuadrimi i tyre në FSK (me gradë më të ultë natyrisht) ua siguron pagën e TMK-së nëse ajo ka qenë më e lartë se në FSK deri atëherë kur paga në FSK ta arrijë shumën e asaj në TMK. Kjo përveç që tregon se pjesëtarët e FSK-së do t’i kenë pagat e ulëta, njëkohësisht shpërfaq ofertën për pjesëtarët e TMK-së për t’u shitur. Nëse biznesmenët prodhues bëjnë oferta me mallra për t’i shitur për njerëzit, pushteti bën oferta për njerëzit që të bëhen mallra për t’u shitur.

Struktura e karrierës për FSK-në tregon se FSK-ja nuk është kurrfarë transicioni drejt bërjes ushtri, porse është maksimumi i mundshëm në këtë sistem politik: shërbimi i shkurtër thuhet se zgjat jo më shumë se 12 vjet, shërbimi i plotë edhe 15 vjet të tjera kurse ai i gjatë edhe me 5 vjet shtesë këtyre! Në nenin 10.2 të Ligjit për FSK-në theksohet se rishikimi i kufizimeve për FSK-në do të bëhet jo më herët se 5 vjet nga koha e hyrjes në fuqi të këtij ligji. Gjithsesi bëhet fjalë për projekt shumë afatgjatë, maksimumi aq minimal i të cilit tregohet qysh në fillim.

Kur përmenden forcat e armatosura e të paarmatosura në Kosovë (përfshirë këtu KFOR-in, policinë, tash edhe FSK-në etj.) gjithmonë bëhet fjalë për sigurinë në Kosovë dhe asnjëherë për mbrojtjen e Kosovës, thuajse Kosovës i vjen rreziku nga vetvetja e jo nga Serbia. Nuk është e rastësishme që një ndër detyrat kryesore të FSK-së (sikurse edhe të TMK-së) do të jetë deminimi (ku ashtu?!), dhe jo ta zëmë ajo që do të ishte më se e nevojshme - e kundërta e kësaj: minimi (i kufirit me Serbinë armike).

Madje edhe në tekstin e betimit të pjesëtarit të FSK-së i cili është përmbajtje e nenit 17 të Ligjit për FSK-në, askund nuk figuron fjala ‘mbrojtje’. Atje me të rrallë ku përmendet fjala ‘mbrojtje’, kjo bëhet vetëm kur thuhet ‘mbrojtje civile’. De Marhnac në intervistën e lartpërmendur thotë se FSK-ja do të jetë njësi për mbrojtje civile. Edhe neni 10.2d) i Ligjit për FSKnë thotë që FSK-ja do “…të ndihmojë autoritetet civile përmes operacioneve të mbrojtjes civile”.

Kjo do të thotë që FSK-ja nuk do të ketë të drejtë të përzihet në rast të konfliktit apo luftës në Kosovë. Ajo do të merret vetëm me strehimin dhe përkujdesjen për viktimat civile. Si e tillë, FSK-ja jo vetëm që s’do të jetë ushtri, por ajo do të jetë një formacion thelbësisht antiushtarak: një formacion ku janë mbledhur ata që sipas përkufizimit s’do të kenë të drejtë të luftojnë në rast lufte.

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 10 korrik 2008

Gilles Deleuze shkruante se “Ligji i Shtetit nuk është ligji i “Krejt ose Asgjë” (shoqëritë shtetërore ose shoqëritë kundër-Shtetërore), por i brendësisë dhe jashtësisë. Shteti është sovraniteti. Por sovraniteti mbretëron vetëm mbi atë që është i aftë ta përbrendësojë, ta përvetësojë lokalisht”. Shtetit të Kosovës nuk i dihet se çka është brenda e çka jashtë, dhe sovraniteti i tij nuk është përbrendësuar për shkak se ai realisht nuk ekziston. Serbia ushtron sovranitet në veri dhe në enklavat që i kontrollon me strukturat e saj, dhe ai sovranitet është përbrendësuar atje dhe është përvetësuar lokalisht. Qeveria e Kosovës në pikëpamjen e sovranitetit është kot fare. Shteti i Kosovës është vetëm ajo ndërtesa e Qeverisë në Prishtinë e cila madje ngjan si një ndërtesë joreale, thuajse e zbritur disi nga lart dhe jo e ndërtuar aty. Ndërtesa e këtillë më parë është sikur e një ambasade të ndonjë vendi tjetër sesa e qeverisë së këtij vendi, e ambasadës së një Kosove imagjinare (me flamur e himn të çuditshëm) në territorin e Kosovës reale (ku qeverisin UNMIK-u, KFOR-i, ICO-ja, EULEX-i, por edhe strukturat e Serbisë). Në këtë ambasadë, kryeministri, ministrat dhe këshilltarët e shumtë i presin qeveritarët e vërtetë të vendit, pra politikanët dhe diplomatët ndërkombëtarë, me ç’rast u rrëfejnë atyre për Kosovën imagjinare ku lulëzon gjithçka. Kjo Kosovë e lulëzuar, duke pasur ekzistencë subjektive, njëmend nuk mund të ekzistojë pa Qeverinë e Kosovës. Njëkohësisht, përmes kësaj fantazie për Kosovën e lulëzuar, Qeveria e bën veten të durueshme në realitetin e hidhur të qytetarëve dhe para tyre.

Nuk është aspak e rastësishme që shteti i Kosovës nuk ka portë, mure e as gardh, dhe se të gjitha këto i kanë vetëm ndërtesat e pushtetit në Prishtinë. Deleuze do të thoshte se Kosova është një hapësirë nomadike par excellence: e lokalizuar por jo e përkufizuar, një hapsirë ku ecja vazhdon pambarim meqë procesi subordinon çdo destinim a qëllim, një hapsirë ku njerëzit janë të deterritorializuar pikërisht për shkak se nuk ka riterritorializim sikurse te emigranti. Shteti i këtillë i Kosovës është centrifugal dhe jo centripetal. Është shtet kufijtë e të cilit kuptohen vetëm atëherë kur merret vesh se ata nuk vlejnë. (Këtu nuk e kam fjalën për Kosovën imagjinare të Qeverisë meqë ajo i ka kufijtë shumë solidë në flamur, por për Kosovën reale ku Qeveria është veçse ambasadë.) Dhe tash, me këta kufij të jashtëm që nuk janë, ky shtet pritet të kredhet në aventurën e sajimit të sa më shumë kufijve të brendshëm dhe në përforcimin e tyre përmes decentralizimit. Shteti centrifugal i Kosovës rrezikon të rrudhet derisa të mbetet aq sa është: te porta, muret dhe gardhi i (ndërtesave të) pushtetit të saj.

Shteti nuk krijohet. Shteti nuk është vepër arti. Shteti instalohet dhe ky instalim është i dhunshëm. Më pas, shteti është sërish dhunë: ai e ruan me çdo kusht atë që është dhe atë që ka. Përveç nëse nuk sfidohet fare. Aktualisht shteti i Kosovës është sfiduar në veri të Kosovës ende pa u instaluar. Megjithatë, ndoshta nuk është bash kështu: banorët shqiptarë në veri po përpiqen ta instalojnë shtetin në formën e një ujësjellësi. Ata duan ujë përmes ujësjellësit dhe për këtë gjë e kanë lejen nga shteti i Kosovës. Ndërtimi i ujësjellësit është ndërprerë për shkak se banorët nuk e kanë lejen nga shteti i Serbisë. Çështja e ujësjellësit për tri fshatrat shqiptare në veri është gjithsesi çështje sovraniteti: a bëhet ajo që e ka lejuar Kosova apo s’bëhet meqë nuk e ka lejuar Serbia? Pra, cili është sovrani? Pyetja është se kush pyetet dhe përgjigja në këtë strukturon pothuajse gjithçka mandej.

Qeveria e Kosovës duhet ta tregojë veten në Suhodoll. Ajo duhet që atje t’iu dalë zot banorëve për një gjë aq elementare siç është ujësjellësi. Heshtja dhe mosveprimi i Qeverisë janë presion mbi banorët atje që ta lëshojnë vendin. Pa ujë nuk jetohet.

Rikonfigurimi i UNMIK-ut sipas letrës së Ban Ki-moon-it thuhet se po bëhet për shkak të realitetit të ri të krijuar në terren. Në bazë të kësaj del se në Kosovë është legjitimuar ndërkombëtarisht hapësira politike për të krijuar realitet të ri në terren. Pikërisht këtë po mundohen ta bëjnë banorët shqiptarë në veri. Ata po përpiqen që ta bëjnë Kosovën sovrane. Për dallim nga Qeveria e Kosovës (e cila nuk dëshiron ta kuptojë se nuk ia vlen t’i pëlqesh bashkësisë ndërkombëtare përderisa ajo nuk ka shkop por vetëm karrotë për Serbinë). Edhe këta shqiptarë, si nënshtetasit e tjerë të Republikës së Kosovës, janë burim i sovranitetit porse ata e dinë më mirë se të tjerët që ky fakt s’mjafton për ta realizuar sovranitetin. Ata janë burimi i sovranitetit në vendin ku sovraniteti matet me burim të ujit. Prandaj ata angazhohen. Ata po e bëjnë për shtetin e Kosovës atë që shteti i Kosovës nuk po e bën për ta, por as për vete. Ndërmarrja e tyre është thelbësisht paqësore: ajo shpërfaq mungesën e dhunës, mungesën e mekanizmave të fuqisë shtetërore. Ujësjellësi i mbetur përgjysmë është shenjë e pafuqisë së shtetit të Kosovës. Uji është shteti - uji që s’po bëhet sepse kemi një shtet ujë të qulltë.

Qeveria e shtetit të Kosovës së paku do të duhej t’i lirojë nga tatimi banorët shqiptarë në veri të Kosovës. E para, ky shtet nuk po i mbron ata. Dhe, e dyta, atyre nuk po u jep asgjë si shpagim për tatimpagimin. Mirëqenia dhe lojaliteti janë të lidhura. Qeveria e Kosovës i paguan policët serbë të cilët refuzojnë të punojnë në ShPK, ndërkohë që ata punojnë për Ministrinë e Punëve të Brendshme të Serbisë dhe ua nxijnë jetën shqiptarëve në veri. Shumë më tepër kanë arsye për të qenë lojalë ndaj këtij lloj shteti të Kosovës serbët në veri sesa shqiptarët atje.

Të kota janë vizitat që ua kanë bërë e mund t’ua bëjnë kryeministrat e ministrat e ndryshëm shqiptarëve në veri. Edhe më të kota janë përkrahjet morale dhe brengosja e thellë për gjendjen e krijuar. Ata kanë nevojë për ujësjellës dhe jo për vizita. Ata kanë nevojë për ujësjellës dhe jo për dhembshuri. Nëse Qeveria megjithatë do që t’i vizitojë, atëherë le t’u tregojë se nuk u ndihmon dot, dhe me rastin e vizitës le t’ua dërgojë disa bidona me ujë që kursehen gjatë larjes ca më të kujdesshme të xhipave të saj të shtrenjtë. Nëse Qeveria megjithatë është shumë e shqetësuar dhe e tronditur, atëherë le t’i grumbullojë lotët e saj me një vend, të cilët ashtu pa kripë siç janë, e bëjnë një sasi uji që mund të shfrytëzohet në veri. Ama jo për pije, natyrisht...

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 19 qershor 2008

43 vende nga anë të ndryshme të globit e kanë pranuar Kosovën si vend të pavarur. Problemi nuk qëndron te premtimi i Hashim Thaçit se do të na njohin 100 vende përgjatë garës së tyre se kush do të na pranojë më parë. Natyrisht që premtimin e Hashim Thaçit nuk e kemi marrur seriozisht. Problemi qëndron se shteti i Kosovës edhe pas shpalljes së pavarësisë nuk ka bazë objektive vendore: nuk konsiston as në integritetin territorial e as në disponimin me resurset natyrore dhe kapacitetet zhvillimore. Hyrja në fuqi e Kushtetutës u bë për hir të ceremonisë solemne dhe jo anasjelltas. Kushtetuta hyri në fuqi për ta vazhduar spektaklin e pas shpalljes së pavarësisë përmes të cilit qytetarët shpërqendrohen nga mjerimi social dhe stagnimi ekonomik i vendit. Krerët e institucioneve në secilën pamje televizive janë të rrethuar nga dy gjëra: flamuri i Kosovës dhe diplomatët ndërkombëtar. I pari është aty që të krijojë përshtypjen se Kosova është një dhe e pandarë tamam si harta në flamur. Kurse të dytët janë aty që të krijojnë përshtypjen se politikanët kryesor vendas janë të pandarë nga zyrtarët e lartë ndërkombëtar dhe asisoj populli të mos mundet t’i fajësojë ata veçmas.

Hyrja në fuqi e Kushtetutës nuk e bën më të fuqishme Kosovën. UNMIK-u e ka sqaruar qysh herët se zbatimi i Kushtetutës është proces. Kjo do të thotë që zbatimi i Kushtetutës do të jetë selektiv. Aty ku mund të zbatohet ajo do të zbatohet, aty ku s’mund të zbatohet do të pritet për kohë më të mira. Është lehtë e parashikueshme se ku mendohet se do të mund të zbatohet Kushtetuta: në jug të Ibrit dhe aty ku shqiptarët janë shumicë. Për veriun e Kosovës dhe enklavat serbe vendos Serbia. Për ato tashmë s’vlen as Plani i Ahtisaarit që gjithsesi është shumë i pafavorshëm për Kosovën. Ban Ki-moon përmes letrës së tij dërguar kryetarit të Serbisë, Boris Tadiq, i bëri atij një ofertë që e tejkalon Planin e Ahtisaarit: doganat i mbesin UNMIK-ut, gjykatat bëhen etnikisht të ndara jo vetëm nëpër komunat serbe por edhe në vendbanime më të vogla, policia po ashtu e ndarë etnikisht, selia në Beograd e Kishës Ortodokse Serbe fiton të drejtën ekskluzive të mbrojë e ndërtojë objektet e saj në Kosovë, ndërkohë që sundimi ndërkombëtar do të jetë neutral karshi statusit të Kosovës (i cili kësisoj na del se nuk qenka i përcaktuar ende)! Por, jo vetëm kaq. Zbatimi i Kushtetutës në jug të Ibrit do të jetë për të keq. Decentralizimi që sajon 5+1 komuna të reja me shumicë serbe (përveç atyre pesë që tashmë janë), ‘eksterritorialiteti’ i 45 kishave e manastireve ortodokse (që marrin mijëra hektarë tokë dhe i vënë ato nën kontroll të Beogradit) janë obligime kushtetuese prioritare. Kështu është paraparë në Planin e Ahtisaarit i cili ndodhet brenda Kushtetutës por edhe mbi të – neni 143.1 i saj konfirmon që nëse ekziston ndonjë kundërthënie ndërmjet Kushtetutës dhe Planit të Ahtisaarit, vlen kjo e fundit.

Pas shpalljes së pavarësisë dhe pas hyrjes së Kushtetutës në fuqi, në vend se pavarësia nominale të mbushet me substancën që quhet sovranitet, ajo po mbushet me pengesa të përhershme për atë substancë. Zaten, nëse lexohen me kujdes Plani i Ahtisaarit si dhe letra më e re e Ban Ki-moon-it, të dyja këto shpërfaqen si pengesa e si mungesa, si kodifikim i asaj që nuk do ta kemi e jo i asaj që do ta kemi. Do të ketë pushtet ndërkombëtar me fuqi ekzekutive sepse s’do të kemi sovranitet, do të kemi polici e gjyqësi të ndarë etnikisht sepse s’do të kemi institucione unike, do të kemi decentralizim sepse s’do të kemi integritet territorial, do të kemi FSK sepse nuk do të kemi ushtri etj.

Legalisht, Plani i Ahtisaarit është bërthama e Kushtetutës së Kosovës. Mirëpo, politikisht ai është asgjë më shumë se pragu i rënies së mëtutjeshme. Plani i Ahtisaarit nuk është plan. Plani i Ahtisaarit është pragu të cilin nuk mund ta kalojnë, është tavani mbi të cilin nuk mund të ndodhen institucionet e Kosovës. Ai shenjon zonën ku ndodhet një plan që mungon, një plan tjetër që u mundua ta formësojë në vija të trasha edhe Ban Ki-moon në ofertën e tij për Boris Tadiqin. Mund të shkohet nën Planin e Ahtisaarit, mund të shkohet më keq se ai, por jo mbi të e më mirë se aq. Në fakt, pas pranimit të dokumentit të Ahtisaarit nga ana e institucioneve të Kosovës ai dokument praktikisht ra në ujë. Serbia nuk e pranoi atë dhe negociatat po vazhdojnë në forma tjera: Gerard Gallucci e Yves de Kermabon koketojnë me strukturat e Serbisë në Kosovë, kurse Ban Ki-moon ia propozon Boris Tadiqit planin e Slobodan Samarxhiqit për ndarje funksionale. Dokumenti i Ahtisaarit ka mbetur veçse qëndrimi i institucioneve të Kosovës i cili s’mbahet dot meqë është në kuadër të procesit të negociatave që nuk përfundojnë. Duke i pranuar kërkesat e Serbisë, duke i bërë koncesione asaj, procesi i negociatave me Serbinë nuk u mbyll dhe ai po shkon drejt përjetësimit: Serbia vazhdimisht kërkon gjithnjë e më shumë. Dy gjëra kryesore po e mundësojnë këtë: në njërën anë Qeveria e Kosovës e cila nuk e ka ndërmend ta bëjë Kosovën sovrane – ajo nuk e kupton se shteti është (edhe) forcë; kurse, në anën tjetër nuk ka shkop ndërkombëtar për Serbinë – s’ka më sanksione për të dhe as përjashtim të saj nga organizatat ndërkombëtare si dikur. Në deklaratën e pavarësisë së Kosovës tetë herë përmendet Ahtisaari dhe vetëm tri herë pavarësia, përfshirë këtu edhe titullin e deklaratës. Dokumenti i Ahtisaarit në përpikmërinë e tij realisht ka rënë sepse procesi nuk po mbyllet: institucionet e Kosovës jo vetëm që e kanë filluar procesin e pazarit me Kosovën por ato asnjëherë nuk kanë treguar vendosmëri për ta mbyllur këtë proces. Në rastin më të mirë - e që sërish është i keq - do të na përsëritet situata e fundit të viteve të ’80-ta: institucionet e Kosovës do të insistojë në Planin e Ahtisaarit ashtu siç insistohej dikur në autonominë e ’74-shit. Fare mirë e dimë të gjithë se çfarë pat ndodhur atëherë...

Kosova, shteti më i ri në botë, vazhdon të njihet nga shtete të reja, përsërisin për çdo ditë politikanët. Mirëpo, nuk është saktësisht e njëjta Kosovë ajo që po njihet nga vendet e ndryshme. Jemi gjithnjë e më të rrudhur territorialisht e më të gjymtuar institucionalisht. Atëherë, cila Kosovë është njohur dhe po njihet? Kosova e cila është njohur menjëherë pas 17 shkurtit, ajo pas 11 majit, kjo pas 15 qershorit apo ajo që do të bëhet në vjeshtë? Pra, cila nga këto Kosova është njohur e po njihet nga vendet e tjera? Përgjigja është e thjeshtë: Kosova e tanishme – Kosova në momentin kur unë po e shkruaj këtë tekst e më pas Kosova në momentin kur ju do të jeni duke e lexuar këtë tekst. Kosova po ndryshon (për të keq) dhe kjo Kosovë e ndryshuar është Kosova e njohur. Kurdo e nga kushdo që të jetë njohur Kosova bëhet fjalë për Kosovën e tanishme, për Kosovën e atij momenti kur mendohet për të. Rrjedhimisht, krejt varet prej nesh se çfarë bëjmë me Kosovën dhe çfarë lejojmë që të tjerët të bëjnë me të. Ajo Kosovë do të njihet dhe ajo Kosovë do të jetë Kosova e njohur.

Pavarësia e Kosovës është gjithsesi e kotë nëse qytetarët nuk jetojnë më mirë, më lirë dhe më sigurt pas saj. Pavarësia nuk matet me përmirësimin e jetës së politikanëve por të popullit në shërbim të të cilit duhet të jenë ata politikanë. Qytetarët nuk janë fajtor për gjendjen. Fajtor është pushteti. Ama, qytetarët janë po ashtu përgjegjës. Ata duhet ta pyesin veten se deri kur do të lejojnë që heshtja e tyre t’i normalizojë edhe të këqijat më të jashtëzakonshme. Sa më parë (kjo pyetje për veten tonë), aq më mirë e më kollaj (për neve dhe brezat tjerë) do të jetë.

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 15 qershor 2008

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Ban Ki-moon, u dërgoi nga një letër kryetarit të Serbisë, Boris Tadiq, dhe kryetarit të Kosovës, Fatmir Sejdiu. Këtu nuk fillon, por këtu përfundon e përbashkëta e këtyre letrave: pra, ato janë letra të shkruara dhe të dërguara nga Ban Ki-moon. Mënyra e adresimit dhe përmbajtja e tyre janë të ndryshme. Boris Tadiqit, Ban Ki-moon i drejtohet me "Zt. President", kurse Fatmir Sejdiut me "Shkelqësi". Boris Tadiqit, i bëhet një ofertë politike për rregullimin territorial dhe administrativ të Kosovës, kurse Fatmir Sejdiu as që njoftohet për këtë gjë. Në fakt, krejt çfarë bën Ban Ki-moon në letrën e tij dërguar Fatmir Sejdiut është njoftimi mbi atë që Sejdiu tashmë e ka ditur, por jo edhe për atë që nuk e ka ditur: ofertën më të re politike për Serbinë nga ana e KS të OKB-së. Këtë ofertë Fatmir Sejdiu mund ta lexojë nga bërja publike e letrës dërguar Boris Tadiqit, por jo edhe nga letra që e mori ai vetë. Qëndrimi rreptësisht i paanshëm i Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së karshi statusit të Kosovës (e jo karshi pavarësisë së Kosovës e cila pikërisht në emër të neutralitetit nuk njihet e pranohet), bën që letra Sejdiut të jetë si një letër dërguar mikut. Ban Kimoon i ka dërguar letër Sejdiut për t'ia krijuar atij (dhe institucioneve të Kosovës) përshtypjen se po i respekton, mirëpo çdo gjë tjetër flet për të kundërtën.

Përveçqë Ban Ki-moon ia përkujton Sejdiut për shtetet që nuk e njohën Kosovën, ai i thotë që përpjekjet e KB-ve në Kosovë janë në veçanti për mbrojtjen adekuate të pakicave. Kësisoj, Ban Ki-moon e fyen popullatën shumicë në Kosovë, duke e paragjykuar atë si sulmuese të pakicave që u dashkan të mbrohen. Posaçërisht pas shpalljes së pavarësisë kemi parë që sulme të shumta kanë kryer mu pjesëtarët e minoritetit serb në Kosovë të dirigjuar nga Beogradi.

Ban Ki-moon vetëm sa e njofton Fatmir Sejdiun se roli i rritur operacional i BE-së në Kosovë do të jetë në përputhje me rezolutën 1244 (1999) dhe se prania civile ndërkombëtare do të rikonfigurohet. Asnjë ofertë ose opcion për Sejdiun. Atij veçsa i tregon se çfarë do të ngjajë me praninë ndërkombëtare që sundon me Kosovën, me ç'rast ai mund t'i shikojë si spektator zhvillimet në vijim. Madje, këto zhvillime e aranzhmane të reja, sipas Ban Ki-moonit do të jenë "për një kohëzgjatje të kufizuar pa paragjykuar statusin e Kosovës"! Nëse njeriu nuk e shikon datën 12 qershor 2008 që mban kjo letër, pa dyshim se do të mendonte që bëhet fjalë për ndonjë dokument nga arkiva ose për ndonjë gabim teknik a shtypi. Mirëpo jo: Ban Ki-moon nuk e pranon pavarësinë e Kosovës dhe konsideron që statusi i Kosovës ende nuk është zgjidhur. Madje, ai i jep vetes lirinë që ta rikonfigurojë UNMIK-un në Kosovë (për çfarë do të merret vesh me Boris Tadiqin) për një kohë të pacaktuar, e të cilën do ta caktojë sërish vetë ai. Gjersa Boris Tadiq është partner në projektin e Ban Ki-moonit, Fatmir Sejdiut i thuhet se do të jetë i konsultuar gjatë implementimit (sic.). Kulmi i poshtërsisë së kësaj letre gjithsesi është në fund. Aty Ban Ki-moon shpreh bindjen që autoritetet (pra jo Qeveria apo institucionet e Kosovës së pavarur që ai nuk i njeh) si dhe populli i Kosovës do të vazhdojë të bashkëpunojë me OKB-në në ruajtjen dhe konsolidimin e rezultateve të rëndësishme që janë arritur bashkë si dhe të trashëgimisë së KB-ve në Kosovë! Ban Ki-moon nuk e pyet Kosovën për atë çfarë e ka ndërmend të bëjë në Kosovë, mirëpo ai pa kurrfarë turpi kërkon bashkëpunimin tonë në ndërmarrjen e atij shumë të dëmshme për Kosovën. Duke ditur sjelljen servile tashmë tradicionale të politikanëve të Kosovës, e veçanërisht të Fatmir Sejdiut, ai mbase ia jep vetes komoditetin për një fyerje e ofendim të tillë në fund të letrës, që Kosovën synon ta kthejë shumë vjet prapa.

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 12 qershor 2008

Strukturat e Serbisë në veri të Kosovës i kanë mundësitë por jo edhe të drejtën. Qeveria dhe institucionet e Kosovës e kanë të drejtën por jo edhe mundësinë. Veriu mbetet i ndarë dhe gjithnjë e më i ndarë. Pas shpalljes së pavarësisë më shumë i pavarur u bë veriu i Kosovës (dhe enklavat serbe) nga Kosova sesa Kosova nga Serbia (dhe UNMIK-u). Zyrtarët ndërkombëtar në rastin më të mirë e ruajnë gjendjen ekzistuese: Qeverisë së Kosovës i thonë se nuk mundet andaj nuk duhet të ngutet, kurse strukturave të Serbisë u thonë se nuk duhet pasi që nuk kanë të drejtë. UNMIK-u përfundimisht nuk po shkon nga Kosova sepse Qeveria e Kosovës po e duron atë, kurse strukturat e Serbisë duke mos e duruar ICO/EULEX-in nuk e lejuan atë të zbarkojë.

EULEX-i thuhet se do ta ketë për prioritet sundimin e ligjit. Veriu i Kosovës ka nevojë më së shumti për EULEX-in. Mirëpo, në vend se atje të tërhiqen kriminelët para ligjit ngjau diçka që e anticipon të kundërtën: pas shpalljes së pavarësisë u mbyll zyra e ICO-së ende pa u hapur ajo. Në vendin e paraparë për zyre të ICO-së në veri të Mitrovicës u hodh një bombë – disa dëme materiale mjaftuan që të heqet dorë nga vendosja atje. Minimumi që tash mund të bëjnë institucionet e Kosovës është që përderisa EULEX-i nuk është vendosur mirë e mirë së pari në veri të Kosovës pa i dhënë asgjë Serbisë për kundërvlerë, ai kurrsesi nuk duhet të pranohet në pjesën tjetër të Kosovës. Ndërkaq, ICO-ja assesi nuk duhet lejuar që ta bëjë decentralizimin e Kosovës pa u integruar njëherë veriu i Kosovës në Kosovë. Pa pasur Kosova integritet territorial decentralizmi doemos e copëton pakthyeshëm atë.

Duket që më e keqja tashmë ka nisur të ngjajë. EULEX-i po e merr lejen për t’u vendosur në Kosovë pikërisht pasi që Serbia po e merr garancinë për zbatimin e planit të vet për ndarje funksionale të Kosovës. Dhe, jo vetëm kaq. EULEX-i po përfundon nën sqetullën e UNMIK-ut i cili do të mbetet në Kosovë në bazë të Rezolutës 1244. Kësisoj, shtylla e parë e UNMIK-ut që ngërthen Policinë dhe Departamentin e Drejtësisë po bëhet EULEX. Asgjë tjetër. Doli se gjithë këto ecejake të këtyre muajve të fundit u bënë vetëm dhe vetëm që asgjë thelbësore të mos ndryshojë. Serbia vazhdon të pyetet për Kosovën më shumë se Qeveria e Kosovës kurse burokracia ndërkombëtare (me fuqi ekzekutive që nuk i ka asnjë qeveri në botë) transformohet e rikonfigurohet për hir të efikasitetit të vet asaj. Paralelisht, kreu i ICO-së, Pieter Feith, i shoqëruar nga Ministri i Pushtetit Lokal, Sadri Ferati, bëjnë fushatë për decentralizimin e Kosovës përfundi Ibrit duke i hapur Serbisë shtegun për ta shpier Anamoravën në një situatë që gjithnjë e më shumë do t’i shembëllejë veriut të Kosovës. Sa për kohë paqeje është vështirë njeriu ta imagjinojë se si ka mundur të jetë më keq sesa kjo që tashmë po ngjan (me shpejtësi anipse në dukje disi heshturazi).

Për ta bërë EULEX-in të pranueshëm edhe për strukturat e Serbisë, Bashkimi Evropian po i bën hapur lëshime Serbisë në kurriz të Kosovës. Njohja e Republikës së Kosovës nga ana e Serbisë po zëvendësohet me njohjen që EULEX-i do t’ua bëjë strukturave të Serbisë të dalura nga zgjedhjet e 11 majit. BE-ja ia ofroi Serbisë Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit për t’ia ofruar Serbia asaj Boris Tadiqin si kryeministër. Ndryshe nga kjo, për çështjen e instalimit të EULEX-it në Kosovë, BE-ja po i dhuron Serbisë diçka që është e Kosovës e jo e Bashkimit Evropian. Pra, ende pa ardhur mirë në Kosovë, BE-ja po i jep Serbisë diçka të Kosovës së ardhshme! Qeveria e Kosovës ashtu siç është e reduktuar në pasivitetin e saj absurd nuk bëzanë. Ajo jo vetëm që nuk merret me çështjet e sovranitetit dhe integritetit territorial, jo vetëm që nuk i hap ambasadat në asnjë vend që tashmë e ka njohur Kosovën, por, për më keq, vetë Qeveria e Kosovës i ngjan një ambasade të Kosovës (e cila thuajse ndodhet diku gjetiu!), që pret e përcjell politikanë e diplomatë të ndryshëm. Hashim Thaçi është veçse ambasadori i një Kosove të deterritorializuar në Kosovën e qeverisur nga UNMIK-u, KFOR-i, zyrat e Quintit, strukturat e Serbisë, ICO-ja, edhe pak EULEX-i, e kushedi nga kush tjetër...

Megjithatë, përveç sjelljes së ambasadorit Thaçi, ka edhe një tjetër faktor të rëndësishëm për tatëpjetën e Kosovës së pavarur. Që prej rrëzimit të Milosheviqit, Bashkimi Evropian (por edhe faktorët e tjetër ndërkombëtar) nuk kanë më shkop për Serbinë, por vetëm karrotë. Rolin simbolik të shkopit për Serbinë e luan zbrapsja eventuale e karrotës ama shkop real nuk ka më. Koshtunica për pesë vjet me radhë e ka eksploatuar këtë fakt. Pavarësia e Kosovës vazhdimisht shtyhej deri në pikën kur ajo mbeti pa sovranitet dhe integritet territorial, pra pa substancë. Politikanët e Grupit Negociator në vend se të insistonin që populli i Kosovës duhet të vendos për fatin e Kosovës në referendum, thoshin se janë ata pesë a gjashtë veta që do të vendosin duke negociuar me Serbinë. Në vend se çështjen e Kosovës ta paraqesin si një çështje të së drejtës (për vetëvendosje) ata e hedhën Kosovën në pazarin e negociatave ku Ahtisaarit i duhej të ndërmjetësonte midis tri goditjeve që i merrte nga Qeveria e Serbisë dhe gjashtë buzëqeshjeve që i merrte nga Grupi Negociator i Kosovës.

Duke mos pasur më shkop për Serbinë ‘demokratike’ të pas Milosheviqit, krejt çfarë do të bëjnë faktorët ndërkombëtar është të përpiqen që Serbisë t’ia zvogëlojnë pretekstet e mundshme për obstruksionet e saj në Kosovë. Ndërkaq, Qeveria e Kosovës josovrane do të mbetet veçse vegël e këtyre faktorëve ndërkombëtar në këtë kurs të politikës që e ushqen Serbinë me mishin e trupit të Kosovës.

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 5 qershor 2008

Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, veriu i Kosovës u bë edhe më i pavarur nga Kosova. Megjithëkëtë, ai nuk iu bashkua edhe formalisht Serbisë. Liderët serbë në veri nuk e shpallën pavarësinë dhe as bashkimin me Serbinë pas 17 shkurtit. Të gjithë shqiptarëve dyshues në ndryshimet që do t’i sjell shpallja e pavarësisë, para 17 shkurtit u duhej të përballeshin me dy parashikime të ‘sigurta’. E para, që serbët në jug të Ibrit do të ikin. Dhe, e dyta, që serbët në veri do ta shpallin pavarësinë apo bashkimin me Serbinë (porse atë nuk do t’ua njoh kush). Nuk ndodhi asnjëra prej këtyre dy parashikimeve pikërisht për shkak se nuk kuptohej lidhja në mes tyre. Nëse veriu do ta shpallte bashkimin me Serbinë, vetëm atëherë serbët nga pjesët e tjera të Kosovës do të mund të mendonin për ikjen e tyre nga Kosova. Mirëpo, Serbia ka gjithsesi plane tjera. Serbia nuk do ndarje territoriale (tash për tash) por vetëm ndarje funksionale. Apetitet e saj për territor janë më të mëdha sesa territori që aktualisht e kontrollojnë strukturat e saj. Procesi politik i tanishëm (me UNMIK-un që toleron dhe Qeverinë e Kosovës që përulet) i premton asaj shumë më tepër territor se kaq. Pretendimet territoriale të Serbisë në Kosovë nuk përfundojnë me veriun e Kosovës por vetëm sa fillojnë me të. Përderisa në veri Serbia organizon trazira kriminale të zhurmshme, në pjesët tjera të Kosovës ajo po bën ndërtime kriminale të heshtura. Në Badoc të Ri ka kohë që ka filluar ndërtimi i 70 shtëpive për serbët që nuk kishin qenë kurrë më parë aty. Qeveria e Serbisë në programin e saj për investimet në Kosovë për vitin 2008, i ka ndarë 78.750.000 dinarë për këto shtëpi. Sigurisht që nuk ka pasur arsye që të ndërtohen shtëpi në Badoc të Ri. Beogradi po ndërton shtëpi shtesë, sepse ai do që ta krijojë një zinxhir të fshatrave serbe ndërmjet Graçanicës dhe Artanës (ish Novobërdës). Në këtë mënyrë do të lidheshin fuqishëm territoret në Anamoravë me fshatrat e banuara me serbë në pjesën qendrore të Kosovës. Për vitin 2008 Serbia i ka ndarë edhe 30 milionë dinarë për 18 shtëpi në fshatin Berivojcë të Dardanës (ish Kamenicës), me ç’rast jo vetëm që ndryshohet përbërja demografike e fshatit në favor të serbëve që bëhen shumicë, por edhe rrethohet komplet qyteza e Dardanës me fshatra serbe. (Nuk është e rastësishme që Dardana është e vetmja komunë me shumicë shqiptare në të cilën që prej mbarimin të luftës nuk u lejua asnjëherë të kishte TMK!) 40 milionë dinarë të tjerë janë ndarë nga Qeveria e Serbisë për banesa kolektive në fshatin Budrigë të Gjilanit që sipas planit të Ahtisaarit përfundon në komunën e Parteshit. Serbia parasheh që 6.500 familje serbe të kthehen në mënyrë të organizuar në Kosovë si dhe 2.000 familje të tjera në mënyrë individuale. Gjithsej bëhet fjalë për rreth 35.000 banorë të cilët Serbia ka ndërmend t'i sjellë në vendet ku serbët tashmë janë shumicë, atje ku ata me këtë kthim do të bëheshin shumicë, ose atje ku nëpërmjet kthimit do të sigurohej vazhdimësia territoriale e enklavave. Pra, jo atje ku kishin jetuar më parë (kryesisht nëpër qytete) sepse asisoj ata do të mbeteshin pakicë. Serbia, ashtu siç e kemi njohur gjithmonë, i përdor serbët për hir të territorit dhe jo anasjelltas.

Synimet e Serbisë në Anamoravë nuk bëhen vetëm për më shumë territor serb në Kosovë. Ato konsistojnë në lidhjen e atyre dy parashikimeve të ‘sigurta’. Serbia është e vetëdijshme se nëse veriu i Kosovës do ta zyrtarizonte bashkangjitjen me Serbinë, jo vetëm që serbët nga pjesët tjera do të mund të iknin, por edhe shqiptarët në Luginën e Preshevës do të mund të ngriteshin. Mu për këtë arsye ajo nuk i urdhëron liderët serbë të veriut që t’i bashkohen edhe formalisht Serbisë (gjë që ata edhe mbase do ta bënin sikur të mund të ndërmerrnin vendime kokë më vete). Në muajt dhe vitet në vijim, investimi i Serbisë do të jetë i përqendruar në Anamoravë dhe Graçanicë në përpjekje e sipër për ta rrethuar dhe izoluar Luginën e Preshevës nga Kosova. Enklavat serbe do të përpiqen të lidhen për t’i shndërruar në enklava sa më shumë fshatra shqiptare. E, ata shqiptarë mandej, i kërcënon fati i shqiptarëve të veriut të Kosovës. Para se Serbia ta marrë përfundimisht veriun ajo e do edhe një veri tjetër në lindje të Kosovës. Nëse Serbia tash do ta merrte veriun, ajo do të mbetej vetëm me veriun, duke e rrezikuar madje edhe humbjen e Luginës së Preshevës. Kjo është arsyeja pse plani i Ministrit të Serbisë për Kosovën, Slobodan Samarxhiq, nuk quhet ndarje territoriale por ndarje funksionale. Samarxhiq pretendon se Kosova ishte e bashkuar andaj jofunksionale dhe rrjedhimisht ajo duhet të ndahet përbrenda në mënyrë që të bëhet funksionale. E kundërta është e vërtetë: Kosova ishte e ndarë përgjatë këtyre nëntë viteve të pasluftës dhe kjo gjë e vështirësonte pamasë funksionimin e saj (përveç asaj që nuk ishte e lirë dhe sovrane). Ndarja funksionale e Kosovës e bën ndarjen institucionale dhe administrative në baza etnike, duke i mundësuar Serbisë që vazhdimisht të gllabërojë edhe më shumë territor në Kosovë. Me zbatimin e planit për ndarjen funksionale Serbia po e ndërton Kalin e saj të Trojës brenda Kosovës. Dhe, sikurse te legjenda antike, e gjithë kjo po ngjan para syve tonë! Por, për dallim nga legjenda antike, ne tash po e dimë që nuk bëhet fjalë për dhuratë të pafajshme me formën e një kali.

Tani kur jeni kah fundi i këtij shkrimi mos mendoni se Serbia është e përsosur. Larg asaj. Problemi është se politika jonë institucionale është e përsosur në injorancën, dembelinë dhe poltronizmin e saj. Janë aq shumë gjëra që mund të bëhen. Pjesa thelbësore e zgjidhjes së problemit të Kosovës që quhet Serbi ndodhet pikërisht në Anamoravë. Atje nuk duhet lejuar zbatimin e planit të Ahtisaarit, nuk duhet lejuar sajimin e vazhdimësisë territoriale të enklavave serbe, nuk duhet lejuar kthimin e serbëve gjersa ata nuk e pranojnë Republikën e Kosovës, dhe posaçërisht nuk duhet lejuar serbët të kthehen e ndërtojnë aty ku s’kanë jetuar më parë. Në anën tjetër, nuk duhet të pranohet komuna e veriut të Kosovës dhe nuk duhet të lejohet shitja e Trepçës, meqë funksionimi dhe kontrolli i saj shtetëror janë mundësi e mirë për zhvillim por edhe për integrimin e qytetit të ndarë të Mitrovicës. Shqiptarëve të veriut të Kosovës duhet t’iu përmirësohen kushtet socio-ekonomike duke u siguruar vende pune, arsim dhe përkujdesje shëndetësore falas, si dhe transport tri herë në ditë po ashtu falas për në pjesën jugore të qytetit dhe anasjelltas. Gjithashtu, duhet shikuar mundësinë që secila familje shqiptare në veri nga rreth 600 sosh sa janë atje ta ketë një të punësuar në ShPK. Shqiptarët në Luginë të Preshevës duhet inkurajuar dhe ndihmuar për tubime, greva dhe protesta në kërkesa më të avancuara siç janë ato për universitet në gjuhën shqipe dhe përdorim të lirshëm të flamurit kombëtar. Një politikë e këtillë shpejt do të haste në mirëkuptimin e Shqipërisë. Një politikë e këtillë do t’i kthente mbarë edhe shqiptarët e Maqedonisë të cilët duhet të bashkohen e të shfrytëzojnë edhe rrugë jashtinstitucionale: (jo vetëm) zgjedhjet e fundit në Maqedoni dëshmuan se shqiptarët thjesht s’kanë aq dobi atje nga pluralizmi partiak. Një politikë e këtillë do t’i tregonte faktorëve ndërkombëtar se stabiliteti në Ballkan po mbahet kryesisht në kurriz të shqiptarëve. Një politikë e këtillë do ta ndërprente procesin e rrudhjes së tokave të banuara me shqiptarë, proces ky i cili ka nisur aty kah viti 1830 me ardhjen e Obrenoviqëve në krye të Serbisë, e që nuk ka të ndalur as sot e kësaj dite...

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 10 shkurt 2008

Sundimi ndërkombëtar në Kosovë i ka suspenduar konventat ndërkombëtare. Policët, gjykatësit, dhe zyrtarët e UNMIK-ut nuk i nënshtrohen ligjit që e zbatojnë mbi ne. Pra, qenia e këtij sistemi politik e bën të mundur krimin e pandëshkuar, ndërkaq projekti i tyre politik e bën krimin të domosdoshëm mbi popullin tonë. 2 milion e gjysmë njerëz në Kosovë nuk mund ta shprehin vullnetin e tyre. Atyre iu mohohet vullneti për liri, sovranitet e pavarësi. Kjo do të thotë që 2 milion e gjysmë njerëz në Kosovë janë në burg. Ndërkaq, pushteti e luan rolin e gardianit i cili ka për detyrë të sigurojë që i burgosuri të mbetet në burg. Zgjatja e sundimeve të tilla burokratike ndërkombëtare në Kosovë është e njëjtë me atë mjekun e keq, i cili në rastin më të mirë pacientit ia zgjat jetën pa shëndet. Pra ta zgjat jetën, por pa shëndet. Në vitin 1974 qëllimi për republikën e Kosovës u pat zëvendësuar me autonomi; në vitin 1991 nevoja për luftë çlirimtare u pat zëvendësuar me rezistencë paqësore e pasive; në vitin 1999 çlirimi i Kosovës u pat zëvendësuar me tërheqje të pjesshme të trupave serbe prej Kosovës; dhe tash kemi zëvendësimin e llojit më të ri, ku bërja e pavarësisë po zëvendësohet me shpalljen e pavarësisë, e cila vazhdimisht zbrapset në të ardhmen. Kjo shpallje e pavarësisë është në fakt shpallje e propozimit të Ahtisaarit, që Kuvendi i Kosovës e bëri marrëveshje, gjë që paraqet një çmim tmerrësisht të lartë për një pavarësi të cunguar e të brishtë. Pra nuk po e shpallin pavarësinë, por po e shpallin propozimin e Ahtisaarit. E ka një gjë në këtë jetë e në këtë botë që nuk ka zëvendësim, e kjo është pikërisht liria. Nuk mund t’i thuhet dikujt lëre lirinë e merr diçka tjetër. Ka diçka në këtë botë e në këtë jetë që nuk mund të shtyhet. Kjo është përsëri liria - nuk mund t’i thuash dikujt do të jesh i lirë pak më vonë. E kjo po ngjan pikërisht me mënyrën qysh po na e trajtojnë lirinë, jo vetëm burkoratët ndërkombëtar, por edhe politikanët vendor. Këta po thonë se po e shtyjmë jo këtë datë, por atë datë, aq më tepër që nuk bëhet fjalë për atë që kanë rënë me mijëra e mijëra dëshmorë përgjatë shekullit XX, e deri në ditët e sotme, por për një zgjidhje të cunguar e cila nuk është as gjysma e asaj për të cilën ne jemi sakrifikuar. Por shtrohet pyetja - si bëhët që njerëzit e njëjtë na gënjejnë njëjtë me gënjeshtrën e njëjtë? Dhe ne, njerëzit e njëjtë që jemi poshtë, vazhdojmë njëjtë t’iu besojmë atyre duke e shndërruar mashtrimin e tyre në vetëmashtrim. Pse fatkeqësisht shumica e njerëzve në Kosovë vazhdojnë ta ushqejnë vetën e tyre me iluzione? Në burg aty ka pak vend por shumë kohë, aty mund të mendosh shumë. Dhe asgjë nuk më ka preokupuar më shumë se kjo pyetje, përgjigjen e së cilës e gjeta prap brenda burgut. Nëse shkoni në burgun e Prizrenit aty janë 129 të burgosur. Të gjithë besojnë që do të lirohen në muajin shkurt. Çdonjëri e gënjen veten. Është në natyrën e të burgosurit, në natyrën e njeriut i cili s’beson që ka mundësi tjera dhe nuk beson në fuqinë e vet, që zgjidhja i vjen së shpejti nga jashtë dhe prej lart. Pra, ky është edhe problemi i popullit tonë, që fatkeqësisht vazhdon të besojë me vullnet të shtypur. Por nuk janë të gjithë kështu. Ka disa e që vazhdimisht po rriten, e të cilët dëshirën për vetëvendosje e kanë bërë vullnet për vetëvendosje, e të cilët durimin, pritjen, shpresat, i kanë shndërruar në angazhim, aksion e veprim. Dhe kështu vijnë në demonstrata të Lëvizjes VETËVENDOSJE! të cilat kanë treguar se nuk ia vlenë të pritet e të durohet, por duhet medoemos të angazhohemi. Sovraniteti, liria, pavarësia, nuk janë të dëshira, përmbushjen e të cilave duhet ta meritojmë por janë të drejta që na takojnë dhe të cilat nuk na i jep askush. Të cilat duhet t’i fitojmë dhe do t’i fitojmë nëse i marrim. Janë dy rrugë të mundshme: ose ballafaqim, ose nënshtrim. Arben Xheladini, Mon Balaj e Lëvizja VETËVENDOSJE! (që këta të dy i konsideron si pishtarë të lirisë), konsideron se në fakt ka vetëm një rrugë: ballafaqimi. Përkundruall nesh janë politikanët. Ata janë njerëz të nënshtruar, të cilët përpiqen t’i nënshtrojnë edhe të tjerët. Liria nis pikërisht me refuzimin e këtij nënshtrimi. Këtij nënshtrimi që na vjen si ofertë prej lart. Këta që janë lart e kanë pranuar propozimin e Ahtisaarit, duke e bërë marrëveshje të institucioneve të Kosovës me faktorë të rëndësishëm ndërkombëtar, dhe në këtë mënyrë kanë bërë diçka të pafalshme. Në mënyrë retroaktive kanë justifikuar strukturat e Serbisë, e të cilat Serbia i ka ushqyer për gati 9 vite në Kosovë. Me vetë faktin që e kanë pranuar këtë propozim të Ahtisaarit, ata kanë thënë se strukturat e Serbisë kanë bërë mirë që kanë qëndruar tash nëntë vite. Ne nuk mund të pajtohemi me këtë çfarë po ndodh dhe s’do të pajtohemi kurrë. Mirëpo, mbi bazën në të cilën do të organizohemi e mobilizohemi për ta kundërshtuar do të arrijmë jo vetëm ta ndalim procesin politik por edhe ta drejtojmë në një kurs të duhur. E ky kurs është kursi në të cilin jo kufijtë dhe territoret përcaktojnë fatin e popullit, por populli do ta përcaktojë fatin e territorit dhe kufijve të vet. Mon Balaj dhe Arben Xheladini janë dy dëshmorë të cilët janë shumë të veçantë. Me kalimin e kohës rënia e tyre do të marrë gjithnjë e më shumë kuptim. Kur të fillojnë këto qeveritë e vazhdueshme që zgjedhen me konkurs ta realizojnë në terren Pakon e Ahtisaarit, atëherë secili prej nesh, e dikur të gjithë ne, do ta kuptojmë pse në fakt ranë këta dy dëshmorë. Do ta kuptojmë në mënyrë të plotë rënien heroike të tyre. Për këso vdekje dhe për kësi rënie sigurisht se ia ka vlejtur jeta.

Lavdi Mon Balajt dhe Arben Xheladinit!
Lavdi të gjithë dëshmorëve të kombit!

Nga Albin KURTI
Prishtinë, 21 janar 2008

Letër që iu dërgua organizatave kryesore ndërkombëtare për të drejtat e njeriut

Unë u burgosa më 10 shkurt, 2007, pasi Lëvizja VETËVENDOSJE!, ku unë jam njëri prej udhëheqësve, mbajti një demonstratë të padhunshme. Seanca e katërt e rastit kundër meje do të mbahet më 30 janar. Më ngarkojnë me akuzat se: e kam organizuar turmën, e cila ka kryer vepër penale (si thuhet ‘në tentativë për të shkaktuar rrezik të përgjithshëm dhe/ose të dëmtojë pasurinë në shkallë të gjerë’), duke i penguar personat zyrtarë në kryerjen e detyrave të tyre (si të tilla përkufizohen (përpjekjet) për të formuar kordon policor në rrugë) dhe duke bërë thirrje për rezistencë (që thuhet të ketë qenë nxitja e popullit për ta thyer kordonin policor). Unë përballem me dënimin me burg deri në dhjetë vjet.

Kam treguar edhe tjetërkund se këto akuza janë absurde deri në detajet e tyre më të vogla (shiko te www.freealbinkurti.org) dhe tash po iu shkruaj për të shpjeguar pse mendoj se rasti kundër meje duhet të hidhet poshtë dhe për të treguar për shkeljet e të drejtave të njeriut që po ndodhin gjatë gjithë procesit ligjor. Çdonjëri ka të drejtë për një jetë me dinjitet dhe drejtësi. Konventat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut janë formuluar pikërisht me qëllim të mbrojtjes së kësaj të drejte. Shkeljet e të drejtave të mia të njeriut në rastin kundër meje, para së gjithash, të së drejtës sime për një gjykim të drejtë, e bëjnë të qartë se Kosova nën sundimin e OKB-së është lënë jashtë këtij rregulli ndërkombëtar të të drejtave të njeriut.

Para së gjithash, po e shoh si të domosdoshme të shpjegoj në pika të shkurtëra pse VETËVENDOSJE! demonstroi më 10 shkurt 2007 dhe çka ndodhi atë ditë. VETËVENDOSJE! është një lëvizje politike opozitare, e padhunshme dhe me aktivistë vullnetarë, e cila angazhohet për vetëvendosjen e Kosovës. Më 10 shkurt, VETËVENDOSJE! demonstroi kundër Pakos së Ahtisaarit – e cila, ne besojmë se Kosovës do t’i sjellë luftë dhe mjerim – si dhe kundër regjimit jodemokratik të UNMIK-ut këtu. Gjatë demonstratës dy demonstrues paqësor u qëlluan për vdekje nga ana e policisë së OKB-së, me plumba të gomës me afat të skaduar me të cilat protestuesit u qëlluan në kokë nga afër. Mbi tetëdhjetë protestues të tjerë u lënduan me plumba të gomës, njëri nga të cilët e ka humbur syrin dhe dy të tjerë kanë qenë nën kujdes intensiv me ditë të tëra.

Përkundër raportit të Prokurorit Special të vetë UNMIK-ut, Robert Dean, i cili konfirmoi se reagimi i policisë më 10 shkurt ishte kriminal, UNMK-u refuzoi të zhvillonte hetime mbi krimet gjatë atyre ngjarjeve. Edhe pse është vërtetuar se vrasësit ishin nga Njësiti Special i Policisë së Rumanisë, prokurori i OKB-së argumentoi kundër ndjekjes së tyre penale ngase nuk kishte mundësi të gjindej lidhshmëria në mes të plumbave dhe armëve individuale prej të cilave ishte shtënë. Në raportin e tij të dytë, Dean, e cilësoi shkëputjen në zinxhirin komandues si shkaktar të vrasjeve, por prap refuzoi të niste hetime për t’i identifikuar personat përgjegjës. Policisë rumune iu lejua që fshehtas të ikte nga Kosova dhe askush nga ata që ishin në krye të operacionit kriminal policor nuk është marrë në përgjegjësi. Në kërkim të pashpresë për një viktimë për t’ia ngarkuar fajin për krimin e vet, UNMIK-u më zgjodhi mua për të më nxjerrë në gjykim.

Arrestimi dhe paraburgimi

Kur më arrestuan pas demonstratës së 10 shkurtit, Shërbimi Policor i Kosovës nuk ma tregoi ndonjë fletëarrest as nuk më njohtoi mbi arsyet e arrestit apo mbi ligjin e duhur në zbatim ose faktet lidhur me të. Në vend të kësaj, policia hyri në zyren e VETËVENDOSJE!-s në mënyrë të dhunshme, përdori sprej djegës kundër meje dhe disa aktivistëve të tjerë të VETËVENDOSJE!-s, na shkelmuan dhe na rrahën, mua dhe të tjerët në zyrë, përfshirë këtu edhe një aktiviste, Shkurta Aliun, e cila u rrah deri në alivanosje dhe u dërgua në spital. Asnjëri nga policët nuk u godit dhe as nuk u lëndua gjatë arrestimit tim.

Paraburgimi im nuk kishte ndonjë bazë ligjore deri më 13 shkurt, kur u mbajt një seancë dëgjimore e mbyllur për opinionin. Që atëherë paraburgimi im është zgjatur zakonisht pa praninë time dhe ndonjëherë edhe pa dijen time. Disa nga seancat e mëposhtme të dëgjimit gjatë paraburgimit po ashtu kanë qenë të mbyllura për opinionin.

Federata Ndërkombëtare e Helsinkit (angl. IHF) si dhe Amnesty International (AI) kanë theksuar se paraburgimi im gjithnjë ka pasur bazë të dobët ligjore: atij i ka munguar arsyetimi i mjaftueshëm dhe si i tillë ka rezultuar me privim joligjor të lirisë. Gjithashtu, hapësira aktuale kohore prej dy muajsh në mes të seancës së tretë dhe të katërt të rastit kundër meje – prej 4 dhjetorit 2007 deri më 30 janar 2008 – dëshmon se gjykata e UNMIK-ut nuk e ka për qëllim ta zhvillojë procedurën gjyqësore me përshpejtim të duhur por në vend të kësaj synon ta zgjasë rastin për aq sa është e mundur.

Kur më transferuan për herë të parë në arrest shtëpiak, mua pa kurrfarë arsyetimi ligjor më qe ndaluar kontakti me VETËVENDOSJE!-n dhe me mediat. Gjatë arrestit tim të mëvonshëm shtëpiak këto kufizime u hoqën pa shpjegim, por në vend të kësaj një roje policore 24-orëshe (e përbërë nga dy policë të armatosur) u vendos para derës sime dhe mua nuk më lejohej ta qitja hapin jashtë derës së banesës sime. Kjo gjë ishte e pashembullt në historinë e Kosovës dhe kurrë nuk u arsyetua në mënyrë ligjore. Derisa isha në paraburim në burg, IHF-së nuk iu lejua të më vizitonte derisa vizitorëve ndërkombëtarë, ndër të tjerë diplomatit amerikan William Walker, i cili u përpoq të më bindte që të mos organizoja demonstrata, iu lejua vizita menjëherë.

Gjykimi i drejtë

Supozimi i pafajsisë

Rasti kundër meje dhe në veçanti paraburgimi im që nga fillimi janë bazuar në supozimin e fajsisë, jo atë të pafajsisë. Kjo nuk shihet vetëm nga vendimet dhe veprimet e gjykatësve që janë në krye të rastit tim. Autoritetet lokale dhe ndërkombëtare të Kosovës dhe zyrtarët publik – pëfshirë këtu disa nga politikanët lokal, zëdhënësin e Shërbimit Policor të Kosovës, Veton Elshani, Shefen e Zyres Amerikane në Kosovë, Tina Kaidanow dhe ish-zëvendës-shefin e UNMIK-ut (zëvendësin e PSSP-së), Steven Schook, që nga dita e parë e burgosjes sime publikisht kanë dhënë deklarata degraduese ndaj meje dhe VETËVEDOSJE!-s dhe e kanë shprehur mendimin se unë jam fajtor.

Barazia para ligjit

Që nga fillimi i rastit kundër meje unë jam vënë në disavantazh në krahasim me prokurorinë. Unë jam trajtuar ndryshe, nuk më është lejuar të shprehem dhe madje i jam nënshtruar ofendimit gojor: kur filloi gjykimi më 19 shtator, unë e kundërshtova panelin kryesues të gjykatësve për miratimin e parregullsive në rastin kundër meje, si dhe për mungesën e pavarësisë dhe paanshmërisë së tyre – paneli e përfaqëson UNMIK-un, i cili është njëherit edhe palë e dëmtuar edhe palë akuzuese në rastin tim. Pasi kërkuan që ta shpjegoja kundërshtimin tim ndaj panelit, gjykatësi kryesues, Maurizio Salustro, më ndërpreu duke më bërtitur dy herë që ‘ta mbyllja gojën!’ dhe e përfundoi seancën pa më lejuar të flisja.

Për më tepër, seanca e parë gjyqësore më 19 shtator filloi me leximin e një aktakuze plotësisht të re dhe të pakonfirmuar, pa paralajmërim. Mua nuk më patën informuar për këto akuza të reja kundër meje as mbi ligjin në zbatim apo për faktet në fjalë në të cilat ato akuza bazoheshin. Në seancën e ardhshme gjyqësore më 15 nëntor, gjykatësi Salustro deklaroi pa kurrfarë shpjegimi se kjo aktakuzë e re duhej të injorohej.

Unë kurrë nuk kam pranuar që të kem avokat mbrojtës në këtë rast, meqë ai do të emërohej nga UNMIK-u. Meqë UNMIK-u është pala gjykuese, akuzuese dhe e dëmtuar në rastin tim, e ashtuaquajtura mbrojtja ime përballet me konfikt interesash në mes të shërbimit që më ofron mua dhe autoritetit i cili e ka emëruar në atë detyrë. Përkundër shprehjes së përsëritur të këtij qëndrimi, UNMIK-u ma caktoi një mbrojtës në rastin tim. Gjatë seancës së dytë gjyqësore më 15 nëntor, gjykatësi Salustro e zgjodhi Fazli Balajn si të ashtuquajturin mbrojtësin e katërt në mënyrë tërësisht joprofesionale. Brenda një ore dhe pa kurrfarë procesi parapërgatitor, Balaj u paraqit në gjykatë pa pasur kohë që të njohtohej me rastin dhe ta përgatiste mbrojtjen e tij. Për ta bërë këtë edhe më keq, Balaj ka deklaruar publikisht për Televizionin e Kosovës se unë jam fajtor për më shumë se sa që më akuzojnë aktualisht – shih http://www.youtube.com/watch?v=F7wjbVLglIs. Në gjykatë ai haptas i kundërshtoi argumentet e mia. Në një rast, sjellja e Balajt e shtyri prokurorinë që të kërkonte nga gjykatësi Salustro që ta sqaronte rolin e avokatit të detyrueshëm mbrojtës meqë dukej sikur ai vepronte kundër meje.

Në seancën e tretë gjyqësore më 4 dhjetor, 2007 unë ia dorëzova një DVD gjyqit si dëshmi për akuzimin e sheshtë timin dhe të VETËVENDOSJE!-s nga ana e Balajt për protestën e 10 shkurtit. Kishte probleme teknike, të cilat nuk e lejuan panelin e gjykatësve që ta shikonte DVD-në atë herë, por gjykatësi Salustro vendosi ta vazhdonte dëgjimin duke e injoruar kërkesën për shqyrtim të provave që unë i pata sjellë kundër të së ashtuaquajturës mbrojtjes sime. Gjykata nuk lëshoi fletërefuzim me arsyet për injorimin e provave të DVD-së.

Kur IHF-së nuk iu dha e drejta për të më vizituar gjatë mbajtjes sime në burg para gjykimit, ata mësuan se unë qesh klasifikuar si i burgosur i ‘Kategorisë A’ – kategorizim ky i rezervuar për të burgosurit më të rrezikshëm në Kosovë. As unë as i ashtuquajturi avokati imi mbrojtës nuk ishim informuar lidhur me këtë kategorizim apo me pasojat e tij. Meqë prokuroria ishte e informuar lidhur me këtë kategorizim, kjo e shkeli parimin e barazisë së palëve siç thekson IHF. Ky parim gjithashtu u shkel atëherë kur gjykatësi kryesues gjatë mbajtjes sime në burg para gjykimit iu afrua prokurorisë dhe pyeti ‘çka doni të bëj unë më tej?’.

E drejta për t’u ankuar

Edhe pse rasti gjyqësor kundër meje nuk e përmbush as ‘minimumin’ e asaj që kërkohet me të drejtën për shqyrtim të drejtë, mua më mohohen të gjitha mundësitë për ankesë apo zhdëmtim. Nuk ekzistojnë kurrfarë mekanizmash përmes të cilëve unë do të mund të inicoja një proces ankese kundër UNMIK-ut, gjykatësve ose prokurorisë në rastin tim dhe kurrfarë autoriteti më i lartë të cilit do të mund t’i ankohesha ose prej të cilit do të mund të kërkoja drejtësi. Për shembull, Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut nuk ka jurisdiksion në Kosovë nën sundimin e UNMIK-ut.

Pavarësia dhe paanshmëria

Gjyqësia në Kosovë nuk është as e pavarur as e paanshme, ashtu siç theksojnë edhe Human Rights Watch, IHF dhe AI. Gjithashtu, nuk ekziston ndarja e autoritetit në Kosovë për ta mbrojtur gjyqësinë nga ndërhyrja e palejuar: UNMIK-u dhe shefi i tij, PSSP, e përfaqëson dhe e personifikon gjithë gjyqësinë, autoritetin ekzekutiv dhe legjislativ. PSSP gjithashtu ka autoritet t’i shfuqizojë dhe t’i ndryshojë vendimet gjyqësore. Kjo mungesë e pavarësisë dhe paanshmërisë është kristalizuar veçanërisht gjatë rastit kundër meje: PSSP, Joachim Ruecker, i cili i emëron të gjithë gjykatësit dhe prokurorët në Kosovë – natyrisht përfshirë këtu edhe ata në rastin tim – është i cekur personalisht si palë e dëmtuar në aktakuzën kundër meje.

Është e qartë se motivi për rastin kundër meje është politik, jo ligjor. Sistemi ndërkombëtar i UNMIK-ut, i cili e kryeson rastin tim zakonisht merret vetëm me krime ndëretnike dhe krime të luftës, por shumë shpejt e përvetësoi rastin kundër meje pa shpjeguar përse. Megjithatë, arsyet e tyre për nisjen e rastit janë të qarta. Vetë puna ime si aktivist politik dhe i padhunshëm në VETËVENDOSJE! përqëndrohet në kundërshtimin e sistemit jodemokratik të UNMIK-ut dhe në fitimin e të drejtës për referendum për popullin e Kosovës. Si lëvizje vullnetare, politikisht opozitare dhe e padhunshme, VETËVENDOSJE! punon për ta bërë Kosovën një vend të drejtësisë, lirisë, dinjitetit dhe përparimit, pa sundim ndërkombëtar. Demonstrata e padhunshme më 10 shkurt, e cila është pikëpërqëndrimi i rastit kundër meje, ka qenë vepër e shprehjes së kundërshtimit ndaj UNMIK-ut dhe një thirrje për vetëvendosje për popullin e Kosovës.

Meqë zëri im i kundërshtimit jo të dhunshëm ndaj UNMIK-ut po fiton përkrahje në Kosovë, është qartas në interes të UNMIK-ut që të më mbaj mua të heshtur dhe të më izolojë nga populli i Kosovës i cili do të mund të bashkohej me mua. Fakti se gjatë mëse 10 muajve në paraburgim unë jam marrë në pyetje vetëm një herë – dhe atë vetëm për 30 minuta – e konfirmon se qëllimi i UNMIK-ut për paraburgimin tim gjithnjë ka qenë izolimi, e jo e vërteta ose hetimi. Gjatë procesit kundër meje, prokuroria madje edhe haptas ka provuar ta përdorë rolin tim politik për të argumentuar në favor të paraburgimit të vazhduar duke iu referuar ‘rrezikut’ që unë paraqes për procesin rreth statusit të ardhshëm të Kosovës. Rasti motivohet nga dëshira e flaktë e UNMIK-ut për të më mbajtur të heshtur dhe për të më izoluar mua dhe për ta margjinalizuar kundërshtinë politike të padhunshme të VETËVENDOSJE!-s duke e portretizuar lëvizjen si të dhunshme dhe ekstreme.

Se akuzat kundër meje janë pa bazë ligjore u dëshmua sërish në seancën e tretë të rastit më 5 dhjetor. Në këtë seancë dëshmitari kyç i prokurorisë, oficeri i Policisë së Kosovës, Ismet Hajdini, tha se përkundrazi nga ajo që thuhet në transkriptin e prokurorisë, ai nuk më kishte parë mua të hidhja gurë më 10 shkurt, as nuk më kishte dëgjuar të kisha bërë thirrje për të hedhur gurë. Ai tha se demonstrata atë ditë kishte qenë paqësore derisa ishte thyer kordoni dhe se policia kishte hedhur gaz lotësjellës dhe se ai nuk kishte dëgjuar t’u ishte tërhequr verejtja protestuesve nga ana e policisë atë ditë.

Më 19 dhjetor, 2007, unë u lirova nga arresti shtëpiak për shkak të shtypjes nga jashtë ndaj UNMIK-ut lidhur me mbajtjen time në paraburgim, në veçanti të një deklarate të Amnesty International të datës 10 dhjetor. Në mënyrë paradoksale, arsyeja kryesore për heqjen e arrestit shtëpiak ka qenë që të sigurohet vazhdimi më i lehtë i rastit – heqja e arrestit shtëpiak e ka zvogëluar shtypjen ndaj UNMIK-ut dhe i ka mundësuar atij ta vazhdojë procesin e tij politik dhe të rrejshëm kundër meje.

Shkeljet e të drejtave të njeriut në procesin gjyqësor të rastit kundër meje e kristalizojnë padrejtësinë brutale të cilën e përfaqëson dhe për të cilën angazhohet UNMIK-u në Kosovë. Rasti është shprehje e përbuzjes sistematike të parimeve universale të drejtësisë dhe dinjitetit, përkundër gjithë asaj për çka do të duhej të angazhohej OKB-ja në botë. Meqë unë nuk e njoh UNMIK-un as gjyqësinë e tij unë në këtë rast e kam kufizuar bashkëveprimin me të vetëm në gjërat që kam qenë i detyruar t’i bëj (jam sjellë në gjykatë nga rojet policore) dhe në ato që i kam parë të domosdoshme për ta përfaqësuar veten dhe VETËVENDOSJE!-n. Gjithashtu kam theksuar se si UNMIK-u i shkel madje edhe ligjet e veta dhe, ashtu si në këtë letër, kam treguar për disa nga shkeljet e të drejtave të njeriut që kanë ndodhur. Unë nuk kam kurrfarë synimesh të tjera lidhur me procedurën gjyqësore kundër meje, madje nuk synoj as ta pengoj atë.

Përveçse nuk kam ndjerë obligim që të marrë pjesë në mënyrë aktive në këto procedura kriminale (siç ka konfirmuar Gjyqi Evropian për të Drejtat e Njeriut , p.sh. në rastin Yagci dhe Saragin kundër Turqisë, 8 qershor, 1995), unë kam paraqitur në gjyq pse aktakuza kundër meje është tërësisht absurde, pse unë e kundërshtoj rastin dhe sistemin e UNMIK-ut, si dhe e kam shprehur dyshimin për paraqitjen e vetëm një dëshmitari në gjyq deri tash. Komunikimi im tejet i kufizuar me gjyqin gjithnjë ka pasur për qëllim ta çojë përpara e jo ta pengojë drejtësinë: duke mos bashkëpunuar me gjyqësinë e padrejtë të UNMIK-ut, unë vazhdoj të punoj për një Kosovë të drejtë. Duke mos bashkëvepruar me një gjyq të padinjitetshëm, të padrejtë, në një rast absurd politik, unë punoj me popullin e Kosovës për një vend të dinjitetit dhe të drejtësisë.

Shkruan: Albin KURTI
Prishtinë, 30 dhjetor 2007

Pikërisht pse nuk e bëjnë dot pavarësinë, ata do ta shpallin atë. Nuk do ta shpallin për ta bërë pavarësinë por për shkak se nuk mund ta bëjnë dhe nuk do ta bëjnë. Nuk kanë mundur asnjëherë ta bëjnë pavarësinë. As që lejoheshin ta bëjnë pavarësinë në bazë të kornizës kushtetuese brenda së cilës ndodhe(shi)n. Dhe, sërish për shkak të kornizës kushtetuese, as që lejoheshin ta shpallin atë. Gjatë tërë këtyre viteve të pasluftës politikanët ishin shumë të vetëdijshëm për këtë. Ata nuk e shpallën pavarësinë sepse nuk dëshironin të diskreditoheshin para qytetarëve sikurse për ato 2.500 hektarët në Debëlldeh. Kryeadministratori i atëhershëm, Michael Steiner, me gjysëm faqe tekst ua pat shpallur të pavlefshme rezolutën që i kundërvihej marrëveshjes Beograd-Shkup. Hektarët i shkuan Maqedonisë ndërsa deputetët e Kosovës nuk e sfiduan më kryeadministratorin. Cilido që kishte shtysa të brendshme për të bërë diçka thelbësore për Kosovën ndalej porsa i kujtohej veprimi i Steinerit. Diktatura e normuar pasi që ishte ushtruar praktikisht kishte përfunduar e përbrendësuar nga deputetët e ministrat.

Megjithatë, ka gjasa ta shpallin pavarësinë kësaj radhe. Natyrisht, pasi që ta kenë shtyer mirë e mirë atë moment të shpalljes. Do ta shpallin atëherë kur nuk do të mund ta shtyejnë më momentin e shpalljes. E dimë se kanë premtuar diçka tjetër, se e kanë premtuar bërjen e jo shpalljen e pavarësisë. Disa na kanë thënë tash tetë vjet e të tjerët tash tetëmbëdhjetë vjet se ata do ta bëjnë pavarësinë. Po, pra, kanë thënë. Vetëm kaq – kanë thënë, pra. Nuk e kanë bërë. A do të thotë kjo se tash na e paskan degraduar qëllimin e politikës së tyre nga bërja në (këtë) shpallje (të paralajmëruar)? Jo, kurrsesi. Shpallja (e pavarësisë) është kulmi i deklaratave (për pavarësinë). E këta eventualisht vetëm deklarata mund të bëjnë. Jo edhe të bëjnë atë që e thotë deklarata. Këta thonë deklarata që nuk bëhen dhe që nuk janë të kota vetëm atëherë kur janë kundërproduktive.

Negociatorët kosovar duket se besojnë që populli i Kosovës është i fiksuar mentalisht pas fjalës ‘pavarësi’ dhe tash ata duhet të bëjnë diçka ku do të dëgjohet kjo fjalë. Prandaj, në fakt, nuk do ta shpallin pavarësinë por do ta shpallin fjalën ‘pavarësi’. Të gjitha mediat vendore e ndërkombëtare do t’i mbushin gazetat dhe eterin me fjalën ‘pavarësi’. Efekti kryesor i deklaratës së pavarësisë do ta jetë veçse psikologjik. Elita politike do të buzëqesh kolektivisht e stërkënaqur me kohën e re që e ka blerë për veten e saj. Në fjalitë që do t’i thonë për hir të përdorimit të fjalës ‘pavarësi’ nuk do të harrojnë ta fusin edhe fjalën ‘histori(ke)’. Jo shumë njerëz do ta lexojnë tekstin e plotë të deklaratës së pavarësisë dhe pakkush do ta bëjë këtë me vëmendje të shtuar. Nuk do të vërehet se ajo deklarata e pavarësisë i siguron vetëm 30 sekonda shpallje të pavarësisë. Ose, ndonjë sekondë më shumë apo më pak varësisht nga shpejtësia me të cilën është lexuar paragrafi i parë. Qysh në paragrafin e dytë do të ftohet misioni i BE-së të sundojë me neve dhe menjëherë më pas (apo edhe para kësaj) do të jetë zotimi për implementimin e Pakos së Ahtisaarit. Jo vetëm që Kuvendi i ardhshëm i Kosovës nuk e bën dot pavarësinë por edhe në shpalljen e pavarësisë do të ketë vetëm 30 sekonda pavarësi. Pakoja e Ahtisaarit me decentralizim etnik (vetëm për serbët) dhe ‘eksterritorialitet’ fetar (vetëm për ortodoksët që i quan serbë) do ta ndajë e përçajë Kosovën si mos më keq. Kapaku do t’i vendoset me misionin e BE-së, kreu i së cilës do ta ketë fjalën e fundit të autoritetit suprem për gjithçka dhe në çdo kohë ngjashëm si në Bosnje. Modeli autoritar i sundimbërjes e ka përherë qëllim stabilitetin dhe jo progresin. Andaj, na flasin për 1.800 policë e gjykatës nga BE-ja, na flasin për sundimin e ligjit, por jo edhe për ekspertët e ekonomisë, profesorët e universiteteve evropiane dhe kompanitë e njohura perëndimore që me ardhjen e tyre do të ndihmonin në zhvillimin e Kosovës. Burokratët ndërkombëtar dhe sejmenët e tyre vendor me siguri se do ta përmendin ekonominë e tregut ndërkohë që në Kosovë do të vazhdojë avazi i vjetër i tregut pa ekonomi. Nëpër billboard-at e shumtë, në vend të reklamave të prodhimeve, do të kemi si zakonisht fytyrat e politikanëve vendor dhe kërkesat ndërkombëtare për tolerancë. Në anën tjetër, Serbia do të vazhdojë (së paku) me rritjen aktuale ekonomike dhe do t’i shtojë investimet nëpër enklava. Kosova do të fundoset në implementimin e Pakos së Ahtisaarit ndonëse përmbajtja e Pakos së Ahtisaarit vazhdimisht është argumentuar si çmim për rekomandimin për ‘pavarësi të mbikëqyrur’. Mirëpo, edhe Qeveria e deritanishme në krye me Agim Çekun miratonte ligje nga ajo përmbajtje, pra, e implementonte vetëm çmimin e ‘pavarësisë së mbikëqyrur’ që nuk u bë asnjëherë! E gjithë kjo, me ose pa vetëdije, në mënyrë të drejtpërdrejtë ose përmes UNMIK-ut, bëhet e do të bëhet për ta zbutur Serbinë duke e marrur atë me të mirë. Askush nuk e di më mirë se populli shqiptar që duke e marrur Serbinë me të mirë ajo veçsa bëhet më e keqe: Serbia e do atë me të cilën s’ngopet dot – territorin. Në diskursin e mosiritimit të Serbisë gjithsesi ndodhet edhe Hashim Thaçi. Njerëzit duan që të tjerët t’i marrin seriozisht dhe brengosen se mos ata nuk do t’i marrin seriozisht. Jo edhe Hashim Thaçi për të cilin vlen e kundërta. Hashim Thaçi frikësohet se mos do ta marrin seriozisht (Serbia e Rusia shpalljen e pavarësisë së Kosovës). Do që ta shpallë pavarësinë (e Kosovës) duke e menduar në fakt pavarësinë e Serbisë (prej Kosovës) - evitimin e intervenimit të saj në Kosovë. Mirëpo, rezultati i shpalljes së paralajmëruar do të jetë i kundërt me qëllimin e proklamuar. Ajo shpallje e ‘pavarësisë’ pa e bërë TMK-në ushtri dhe pa e futur SHPK-në nën kontrollin tonë nuk e bën Serbinë të hezitojë por përkundrazi e inkurajon intervenimin e saj edhe ushtarak (tashmë të paralajmëruar). Strukturat e Serbisë në Kosovë me lehtësi të njëjtë do të mund t’i shënojnë kufijtë territorial brenda Kosovës ku përfundon ajo ‘pavarësi’ e asaj shpalljeje të pavarësisë. Përfundimisht, në vend se të kemi pavarësi që s’e njeh Serbia e Rusia, në të vërtetë, do të kemi mision të BE-së që nuk e njohin këto të dyja.

Shpallja unilaterale e pavarësisë ka kohë që është zëvendësuar me shpallje të koordinuar. Pavarësia e kësaj shpalljeje të varur nuk do të zgjasë shumë as për vetë Kuvendin e ardhshëm të Kosovës i cili e miratoi atë. Disa muaj pas shpalljes së pavarësisë dhe pas barrikadimit të enklavave nga strukturat e Serbisë në Kosovë fare kollaj këta ‘përfaqësues’ të popullit futen në (kon)federatë (asimetrike) me Serbinë. Sepse, pak a shumë janë po ata deputetë që e pranuan Pakon e Ahtisaarit me vetëm një votë kundër – atë të Numan Baliqit.

Dihet që për çfarëdo marrëdhënie federale apo konfederale duhet të jeshë (subjekt) së pari. Kosova nuk është (subjekt). Andaj, UNMIK-u dhe qarqe të caktuara ndërkombëtare edhe mund ta tolerojnë shpalljen e pavarësisë pikërisht për hir të marrëveshjes së mëpastajme me Serbinë. Mu ashtu siç ka ngjarë në Bosnje. Këtu konsiston arsyeja pse nuk e lejojnë referendumin që do t’i paraprinte shpalljes së pavarësisë. Në atë rast, çfarëdo kompromisi të ardhshëm të Kosovës me Serbinë do të detyroheshin ta kthenin për verifikim te populli në një referendum të ri.

Mirëpo, politikanët e Kosovës nuk thonë se duhet populli të vendos për Kosovën por (në rastin më të mirë) besojnë se janë duke vendosur ata. Populli dhe vendimi i tij është harruar prej tyre sepse ata po kalërojnë mbi kurrizin e popullit. Çështjen e Kosovës e kanë futur në rrugën e gabuar e cila për pasojë po na largon nga pavarësia. Po këta politikanë që dikur thoshin se pavarësia është e pashmangshme tash po thonë se ajo është edhe e paevitueshme. Mbase, gjithnjë duke i pasur parasysh evituesit gjithnjë e më të fuqishëm të saj (sic.). Njerëzit nuk thonë që lindja e diellit është e paevitueshme jo vetëm për shkak se një gjë e tillë nuk do të ishte e dëshirueshme por edhe për shkak se ajo njëmend është e paevitueshme.

Në Kosovë, edhe për këtë vit të ri, nuk ke pse ia uron dikujt vitin e ri kur qysh tash shihet e dihet se sa i vjetër do të jetë ai. Zaten, e vërteta te ne është në gazetat e vjetra (aty ku janë premtimet e dalura boje të politikanëve). E vërteta edhe e vetë atyre gazetave (që në mënyrë aq jokritike i transmetuan ato premtime).

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 23 dhjetor 2007

Lëvizja VETËVENDOSJE! nuk ka arritur ta ndal krimin e UNMIK-ut. Nuk e kam fjalën këtu (vetëm) për krimin me 10 shkurt të këtij viti në demonstratën e VETËVENDOSJE!-s por (edhe) për krimin e mohimit të vetëvendosjes së popullit për këto tetë vjet e gjysmë. Qytetarët e Kosovës nuk u lejuan asnjëherë ta shprehin vullnetin e tyre në referendum (jo vetëm për çështjen e statusit por për asnjë çështje). Ky krim ndaj dy milionë e gjysmë njerëzve është një krim i vazhdueshëm: qytetarëve të Kosovës as sot e kësaj dite nuk u lejohet referendumi (për asgjë). UNMIK-u nuk e lufton Lëvizjen VETËVENDOSJE! vetëm për shkak se ajo një ditë mund ta ndal këtë krim të UNMIK-ut. Çështja është më urgjente se kaq. UNMIK-u do që krimi i tij të jetë i përsosur, që të gjithë qytetarët në Kosovë të heshtin. Dhe, më pas, që këtë heshtje të popullit ta interpretojë si pëlqim të popullit me krimin ndaj tij. Nëse viktima nuk e denoncon kriminelin atëherë s’ka kriminel (për publikun) dhe viktima s’është e tillë (për publikun). Këtë gjë e don UNMIK-u dhe mu për këtë gjë e ka pengesë VETËVENDOSJE!-n. Pra, Lëvizja VETËVENDOSJE! njëmend nuk ka arritur ta ndal krimin e UNMIK-ut por ama ka arritur që këtë krim të tij ta bëjë të papërsosur. UNMIK-u kurrë nuk do t’ia fal VETËVENDOSJE!-s këtë gjë – ai kurrë nuk do të mund të pajtohet me ata që nuk e lejuan të kryejë krim të përsosur. Askush në Kosovë nuk ishte më i vetëdijshëm se vetë UNMIK-u që pikërisht ekzistenca e Lëvizjes VETËVENDOSJE! e bën UNMIK-un kriminel. Me 10 shkurt, UNMIK-u ndërmorri një operacion kriminal të paparë në përpjekje e sipër për ta shuar Lëvizjen VETËVENDOSJE!. Kjo Lëvizje duke qenë opozitë autentike dhe parimore e shpërfaq UNMIK-un në krimin e tij sistemik ndaj një populli të tërë. Mbase Jean Baudrillard kishte të drejtë kur thoshte që nuk ka krim të përsosur porse përsosuria është kriminale. VETËVENDOSJE! është bërë pamundësia e përsosurisë së krimit të UNMIK-ut. UNMIK-un e bën kriminel krimi mirëpo e zbulon si të tillë papërssosuria e krimit të tij – Lëvizja VETËVENDOSJE!.

Luftimi i VETËVENDOSJE!-s është i pakompromis meqë antagonizmi është total. UNMIK-u e lufton qëllimin e VETËVENDOSJE!-s, mënyrën e VETËVENDOSJE!-s dhe konceptin e VETËVENDOSJE!-s.

Së pari, qëllimi. Qëllimi i Lëvizjes VETËVENDOSJE! është ajo mënyra tjetër, ajo mënyra e drejtë, për zgjidhjen e çështjes së Kosovës – vetëvendosja e popullit që do të ushtrohej në refrendum. E kurrsesi negociatat me Serbinë meqenëse Serbia është problem i Kosovës e jo partner i Kosovës në zgjidhjen e problemeve.

Së dyti, mënyra. Mënyra e VETËVENDOSJE!-s janë protestat e demonstratat në rrugë, në sferën publike, ku(r) publiku i pakënaqur bëhet bashkë për ta shprehur pakënaqësinë. UNMIK-u nuk i do demonstratat por kampanjat. Ai nuk do që të pakënaqurit të bëhen bashkë në demonstratë por që atyre t’iu mpihet qafa duke shikuar individualisht billboard-at dhe t’iu merren sytë duke shikuar familjarisht videospotet.

Së treti, koncepti. Koncepti i VETËVENDOSJE!-s është koncept i së drejtës që konsideron se liria na takon dhe nuk duhet ta meritojmë. UNMIK-u do që në vend të kërkesave për të drejtat e tyre, banorët vendas të avokojmë e lobojmë – pra, të tentojnë që nëpër dreka, darka e kokteje me burokratë ndërkombëtar t’i lusin ata që në agjendën e tyre gjithsesi të ngjeshur të inkorporojnë edhe ndonjë nevojë të vendasve.

Pra, UNMIK-u e lufton Lëvizjen VETËVENDOSJE! për shkak të qëllimit të Lëvizjes, mënyrës së Lëvizjes dhe konceptit të Lëvizjes. UNMIK-u e lufton VETËVENDOSJE!-n, e lufton ekzistencën e saj. Fakti se UNMIK-u e lufton Lëvizjen VETËVENDOSJE! totalisht dhe pa mëdyshje do të thotë se UNMIK-u do ta luftojë VETËVENDOSJE!-n deri sa VETËVENDOSJE!-a ta mund UNMIK-un. Është pikërisht UNMIK-u ai që nuk i lejon alternativë tjetër VETËVENDOSJE!-s përveç fitores.

Shkruar nga Albin Kurti
16 dhjetor 2007

Raporti i Treshes BE/SHBA/Rusi për Kosovën, i bërë publik ditë më parë, e përfundoi fazën e negociatave shtesë që zgjatën 120 ditë. Ky raport realisht nuk i ka as tri faqe të plota. E gjithë pjesa tjetër e tij janë dokumente të mëhershme: Rezoluta 1244, 'Parimet udhëheqëse' të Grupit të Kontaktit nga nëntori i vitit 2005, Deklarata e Sekretarit të Përgjithshëm të KB-ve bërë më 1 gusht 2007 etj. Edhe me këtë rast, historia e dokumenteve ndërkombëtare zë vend pakrahasimisht më shumë se çfarëdo dokumenti i ri ndërkombëtar. Madje, më shumë është në spikamë kjo histori sesa ajo e problemit që trajtohet. Historia përmendet (p.sh. në paragrafin 7) atëherë kur flitet për "mosbesimin e ndërsjelltë dhe ndjenjën e ankesës historike për konfliktet e '90-tave" të ketë qenë një vështirësi në këtë proces negociator. Pra, barazohen përvojat e palëve dhe në mënyrë elegante suspendohet historia e çështjes që trajtohet. E kuptueshme: qëllimi i Treshes është marrëveshja e kompromisit e jo drejtësia. Mbase kjo është pika kryesore të cilën aq shumë njerëz në Kosovë nuk arrijnë, ose nuk duan, ta kuptojnë.

Qysh në paragrafin e parë të këtij raporti thuhet se në negociata është diskutuar një rreze e gjerë opcionesh, siç janë: pavarësia e plotë, pavarësia e mbikëqyrur, ndarja territoriale, autonomia substanciale, aranzhmanet konfederale e madje edhe heshtja e statusit në 'marrëveshje për mosmarrëveshje'. Sigurisht që të gjitha këto i kanë diskutuar. Por, edhe më e sigurt është që opcioni i parë (pavarësia e plotë) në fakt ka qenë i përjashtuar - mu në po këtë paragrafin e parë i bëhet referencë eksplicite Rezolutës 1244 si kornizë e negociatave. E, dihet që kjo rezolutë riafirmon sovranitetin dhe integritetin territorial të RFJ-së (tash Serbisë), kurse për Kosovën parasheh vetëm autonomi substanciale. Rrjedhimisht, nuk është aspak e rastësishme që në këtë raport me shumicë Kosovës i referohen si Prishtinë kurse Serbisë si Beograd meqë të dy palët trajtohen përbrenda të njëjtit entitet dhe subjekt ndërkombëtar.

Më tutje, në paragrafin e tretë të raportit thuhet se "...Presidenti Ahtisaari ka përgatitur një Propozim Gjithpërfshirës për Përcaktimin e Statusit të Kosovës, i cili përfshin masa për mbrojtjen e komuniteteve joshqiptare të Kosovës...". Së pari, pakicat në Kosovë quhen joshqiptarë. Ata nuk cilësohen as si të tjerë prej shqiptarëve por si joshqiptarë! Ideja e qëndrimit përkundruall të shqiptarëve dhe joshqiptarëve në Kosovë nuk është e drejtë dhe as që duhet të realizohet asnjëherë. Ky afirmim kategorik përmes mohimit nuk paraqet realitetin e Kosovës. Në çështjen thelbësore të pavarësisë së Kosovës pesë pakicat e tjera (pra përveç serbëve - boshnjakët, turqit, romët, ashkalinjtë dhe egjiptasit) janë bashkë me shqiptarët. Së dyti, nuk është aspak e vërtetë që ato janë të rrezikuara (prej shqiptarëve siç aludohet) dhe aq më pak en bloc. Pas përfundimit të luftës ka martesa të përziera ndërmjet shqiptarëve, turqëve, boshnjakëve, ashkalinjëve etj. Mirëpo, jo edhe ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve. Mbase, po të thoshte Turqia e sotme se Kosova është djep i Turqisë dhe se ajo do të kthehet për të sunduar me Kosovën, gjithsesi do të rrezikoheshin ato martesa aktualisht të lumtura ndërmjet shqiptarëve dhe turqve. 'Komunitetet joshqiptare që duhet të mbrohen' janë një tezë kryekëput e Serbisë që është përvetësuar nga Ahtisaari dhe së cilit i referohet ky raport kur përshkruan të kaluarën e këtyre negociatave.

Megjithëse në paragrafin numër 9 thuhet se "asnjëra palë nuk ka arritur ta bind tjetrën për ta pranuar përfundimin e preferuar", paragrafi paraprak i këtij e bën të qartë se nuk bëhej fjalë për dy palë të barabarta në këto negociata shtesë. Në paragrafin 8 thuhet: "Prishtina përsëri ka deklaruar preferencën për pavarësinë e mbikëqyrur të Kosovës dhe ka rikonfirmuar pranimin e propozimit të Ahtisaarit. Beogradi e ka refuzuar propozimin e Ahtisaarit dhe ka përsëritur preferencën e tij që Kosova të jetë autonomi brenda Serbisë. Si rezultat, nuk pati diskutime për propozimin e Ahtisaarit dhe as ndonjë diskutim që ai duhet të modifikohet"! S'ka dilema se ajo që refuzon Beogradi jo vetëm që s'bëhet dot por as që diskutohet. Ky proces negociator qartazi varet nga pëlqimi eventual i Beogradit dhe assesi ai i Prishtinës. Zaten, i tillë ka qenë prej fillimit. Përfundimi i tij mund të jetë veçse fillimi i tij, ardhmëria e tij mund të jetë veçse e tashmja e tij - autonomia substanciale për Kosovën. Kuptimi i 'përpjekjeve' të Treshes ishte lehtësimi i hapjes së derës për padronin e ri ('EUMIK') me tapi të vjetër (Rezoluta 1244). Misioni i misionit të ardhshëm të BE-së është (edhe një) ndërrim për mosndryshim, është veçse zëvendësim burokratik i UNMIK-ut. Thjesht, po e bëjnë gati shkuarjen e UNMIK-ut si administratë për ta përjetësuar UNMIK-un si koncept. Fatkeqësisht? Aspak. S'është punë fati kjo. Konsistenca e dokumenteve ndërkombëtare për Kosovën, sidomos që nga Rambujeja e këtej, është marramendëse.

Shkruar nga Albin Kurti
25 nëntor 2007

Do ta shpallin apo nuk do ta shpallin? Kështu pyesnin njerëzit njëri-tjetrin para zgjedhjeve të 17 nëntorit. Shpalljen e pavarësisë menjëherë pas 10 dhjetorit e besonin posaçërisht ata që u besonin premtimeve të politikanëve në fushatë. Mirëpo, lehtas e qetas, e ashtuquajtura ‘shpallje e njëanshme e pavarësisë’ u shndërrua në ‘shpallje të koordinuar të pavarësisë’. Brukseli ia tërhoqi veshin Thaçit ende pa u bërë kryeministër. Mund të merret me mend se çka do t’i bëjnë kur të bëhet kryeministër! I thanë se tash duhet të jetë i kujdesshëm meqë nuk është më në opozitë. Pra, Thaçit i treguan se ngjitja lart në pushtet nuk është edhe liri më e madhe për pushtet. Sistemi politik në Kosovë – në të cilin UNMIK-u iu ka dhënë pushtet ca vendasve për të sunduar më lehtë dhe jo për të sunduar më pak – e imponon një gjë të tillë. Mirëpo, UNMIK-u, thjesht, nuk do opozitë as përfundi vetes. Për shkak se koalicioni LDK-AAK ishte i dobët, UNMIK-u e krijoi Grupin Negociator (e jo aq pse duhej negociuar me Serbinë). Për të njëjtën arsye, që të mos ketë opozitë, tash UNMIK-u do që ta sajojë koalicionin PDK-LDK. Ky koalicion nuk është pasojë e rezultatit të zgjedhjeve por vetë arsyeja e mbajtjes së zgjedhjeve. Agim Çeku ishte kryeministër i dobët në një qeveri të dobët. Hashim Thaçin duan ta bëjnë kryeministër të fuqishëm në një qeveri të fuqishme. Përderisa Ibrahim Rugova ishte i gatshëm të jepte gjithçka vetëm që të mbetej president, Hashim Thaçi jep gjithçka vetëm që të bëhet kryeministër. Në Kosovë nuk është me rëndësi që të bëhesh kryeministër. Me rëndësi është që të keshë dëshirë të bëhesh kryeministër. Pastaj, UNMIK-u dhe ca zyra ndërkombëtare ta menaxhojnë dëshirën, duke e vonuar plotësimin e saj. Ndërkohë, ti ua plotëson atyre dëshirat. Hashim Thaçin e shfrytëzuan mu kështu ende pa e bërë kryeministër. Ama, ky shfrytëzim gjithsesi do të harrohet. Sa të jetë Thaçi kryeministër, ai shfrytëzimin e vërtetë gjithmonë do ta ketë përpara, deri në ditën kur do të bëhet i pashfrytëzueshëm. Tani, më këto zgjedhjet e 17 nëntorit, Thaçi ka fituar relativisht që të humbasë absolutisht më vonë (e që sërish është shumë më herët sesa që ai mendon).

Mirëpo, për çka do ta shfrytëzojnë? Pse i duhet Hashim Thaçi UNMIK-ut? Pse i nevojitet atij mu në këtë kohë? Që të gjithë tashmë e kanë të qartë se nuk ka trysni ndërkombëtare mbi Serbinë që ajo ta pranojë pavarësinë e Kosovës. Presioni është mbi Prishtinën. Politikanët e Prishtinës do të cyten e shtrydhen që të pranojnë marrëveshje kompromisi me Serbinë. Aq shumë koncesione i janë bërë Serbisë nga ana e Grupit Negociator saqë tash besohet se mund të bëhet edhe kompromisi përfundimtar. Siç dihet, Kuvendi i Kosovës e pranoi Pakon e Ahtisaarit, ndërkaq Serbia s’ka lëvizur asnjëherë për asgjë nga pozicionet fillestare. E, qëllimi i Pakos së Ahtisaarit ishte vendosja e themeleve për ndarjen e brendshme të Kosovës, kurse efekti kryesor i kësaj Pakoje ishte shkatërrimi i pavarësisë së plotë si kërkesë e shqiptarëve të Kosovës. Tash, Hashim Thaçi duhet të jetë garantuesi i kurorëzimit të punës dyvjeçare të Grupit Negociator, garantuesi i zyrtarizimit të varësisë më të re të Kosovës nga Serbia. Në vijim të këtyre negociatave, Serbia jo vetëm që s’do të lëshojë pe, por ajo as që ka pse të lëshojë pe. Ajo po fiton duke mos lëshuar pe (siç edhe ngjan zakonisht në politikë). Faktorët e rëndësishëm ndërkombëtar, Serbinë e konsiderojnë një vend demokratik andaj nuk duan të lejojnë shkëputjen e Kosovës prej saj. Në fakt, Serbinë e bën demokratike pikërisht pëlqimi për shkëputjen dhe pavarësimin e Kosovës. Mirëpo, Koshtunica dhe zyrtarët e tjerë të lartë të Serbisë nuk e bëjnë një gjë të tillë. Në të vërtetë, ka vetëm një mënyrë paqësore se si Koshtunica do të pajtohej me pavarësimin e Kosovës (dhe kjo pa veriun dhe pa Luginën e Preshevës). Vetëm dhe vetëm nëse në shkëmbim për shkëputjen e Kosovës Koshtunica e fiton Republikën Serbe në Bosnje. Në korrik të vitit 2007, Koshtunica pat theksuar disa herë radhazi që nuk mund të lejojë pavarësimin e Kosovës meqë kjo do të thoshte humbje e 15% të territorit të Serbisë. Me këtë deklaratë Koshtunica ka treguar se ai e sheh Kosovën vetëm si territor dhe se ky territor është i Serbisë. Edhe më e rëndësishme se kjo, ai ka nënkuptuar se, në fund të fundit, për humbjen e Kosovës, Serbia do të duhej të kompensohet territorialisht, e jo me anëtarësime të përshpejtuara në BE e NATO. Koshtunica nuk pranon kurrfarë kompensimi joterritorial për Kosovën. Territori vazhdon të jetë kategoria kryesore e politikës së Serbisë dhe Koshtunica e ka ndërmend Republikën Serbe në Bosnje kur flet në këtë mënyrë për Kosovën. E gjithë kjo mundësohet e ndërlidhet edhe me paradigmën e bashkësisë ndërkombëtare për stabilitet rajonal: Bosnja dhe Kosova konsiderohet se i përkasin të njëjtit rajon.

Megjithëkëtë, le të kthehemi në Kosovë dhe te pyetja që akoma nuk është zhvlerësuar tërësisht: do ta shpallin apo nuk do ta shpallin pavarësinë? Nuk do ta shpallin, sidomos jo menjëherë pas 10 dhjetorit. Sepse tanimë thanë që pas 10 dhjetorit (në vend të shpalljes) do ta caktojnë datën kur do ta shpallin. Dhe, për shkak se vetëm nga perspektiva e sotme ky 10 dhjetori mund të duket interesant dhe joshës: sa më afër tij, aq më i largët ai. UNMIK-u dhe faktorë ndërkombëtar që e kundërshtojnë pavarësinë e Kosovës, nuk do të lejojnë që t’i skadojë afati një premtimi pa e shpikur paraprakisht një premtim të ri. Me 11 dhjetor njerëzit nuk do të merren me mospërmbushjen e premtimit të vjetër, por me shpresat për premtimin e ri. Do të flitet për shuma marramendëse në konferencën e donatorëve (që do të mbahet në mars 2008), për mision të ‘vogël’ të BE-së në vend të UNMIK-ut (në prill 2008), për konferencë ndërkombëtare për Kosovën (në qershor 2008) etj.etj. Por, edhe nëse krijohet një trysni e madhe që të shpallet pavarësia e Kosovës nga Kuvendi i ardhshëm i Kosovës, kjo s’do t’i sjellë gjë të mirë Kosovës. Shpallja e pavarësisë pa referendum dhe ushtri thjesht është kundërproduktive. Një kuvend që e ka pranuar Pakon e Ahtisaarit, edhe nëse e shpall pavarësinë diku në vitin e ardhshëm, pas një kohe do ta mund ta pranojë federatën apo konfederatën asimetrike me Serbinë. Pikërisht referendumi si ushtrim i së drejtës për vetëvendosje e sjell popullin në proces politik, por, mbi të gjitha, ai e kushtëzon çfarëdo vendimi të Kuvendit me verifikim te populli, pra me referendum të sërishëm. Në anën tjetër, pavarësia pa ushtri e mundëson skenarin e Bosnjes nga viti 1992.

Është e kotë edhe nëse SHBA-të e njohin pavarësinë e Kosovës po qe se shqiptarëve të Kosovës (apo TMK-së në veçanti) nuk i lejohet që të armatoset nga Shqipëria dhe ShBA-të për të mbrojtur veten prej sulmeve nga jashtë dhe brenda. SHBA-të, më 7 prill të vitit 1992, e patën njohur Bosnje e Hercegovinën si shtet të pavarur e sovran, por asaj iu vendos embargoja e armëve nga viti 1992 e deri në vitin 1995. Milosheviqi i ndërseu serbët e Bosnjës duke ua vënë në shërbim ushtrinë jugosllave dhe paramilitarët nga Serbia. E dimë mirë se çfarë ngjau atëbotë: pas humbjeve, vuajtjeve dhe dëmeve të papara në Evropën e pas Luftës së Dytë Botërore, boshnjakët u detyruan ta pranojnë edhe ndarjen e brendshme të vendit të tyre e që rezultoi me Republikën Serbe, një krijesë kjo gjenocidale.

Është naive, e gabueshme dhe jashtëzakonisht e dëmshme të mendohet se KFOR-i na mbron nga Serbia apo nga rebelimi i strukturave të Serbisë në Kosovë. Dëshmi kundër besimit në mbrojtjen që na e bën KFOR-i është tolerimi tetëvjeçar i strukturave të Serbisë në Kosovë, përfshirë këtu edhe veriun e ndarë. Dëshmi tjetër është edhe soditja që KFOR-i i bëri spastrimit të veriut të Kosovës nga shqiptarët në shkurt të vitit 2000. Shpalljet, e madje edhe njohjet, pa referendumin që e fuqizon popullin dhe përderisa nuk na lejojnë të kemi ushtrinë tonë veçsa do ta keqësojnë gjendjen në Kosovë. As Pakoja e Ahtisaarit nuk lejon referendum dhe as ushtri për Kosovën. Kosova parashihet të ketë vetëm FSK-në, pra njëlloj xhandarmërie me 2.500 pjesëtarë (me armatim të lehtë dhe nën kontroll të NATO-s) e cila asisoj do të jetë së paku katërfish më e vogël se policia. Çfarë shteti i pavarur do të jetë ajo Kosovë në të cilën do të ketë shumë më tepër policë sesa ushtarë?! Kosova e atillë do të jetë e varur dhe pa sovranitet, me vullnet të shkelur dhe pa kontroll mbi veten e saj: policët e shumtë do të jenë këtu për ta shtypur popullin kurse ‘ushtarët’ e paktë të FSK-së do të jenë te kufijtë që s’do të mund t’i ruajnë. Shpallja eventuale e pavarësisë së Kosovës pa organizuar referendum që e bën popullin sovran dhe pa ushtri që e mbron vendimin e popullit, e shndërron Kosovën në një Bosnje të re. Atë lloj shpallje, jo vetëm që e shfuqizon menjëherë PSSP-ja të cilit i nënshtrohet Kuvendi i Kosovës, por ajo vetëm sa do t’i shërbejë strukturave të Serbisë që t’i formalizojnë enklavat anekënd Kosovës si pjesë të Serbisë. Shpallja e Thaçit nuk do ta bënte Kosovën të pavarur nga Serbia por do t’i bënte enklavat të pavarura nga Kosova.

Mbase realiteti në Kosovë po bëhet gjithnjë e më cinik. Në vitet e ‘90-ta, Hashim Thaçi u pat angazhuar në UÇK meqë besonte se pavarësia e shpallur e Ibrahim Rugovës ishte e kotë pa ushtri. Tash, Hashim Thaçi flet për shpalljen e pavarësisë së Kosovës pa e pasur ushtrinë tonë, çarmatosjen e së cilës e nënshkroi ai vetë!

Shkruar nga Albin KURTI
15 nëntor 2007

Ky trup i gjyqtarëve nuk ka të drejtë që të marrë vendime as për mua e as për dikë tjetër. Përveç arsyeve të ravijëzuara në deklaratën time të 19 shtatorit, unë e kundërshtoj këtë trup për shkak të sjelljes së tij gjatë seancës gjyqësore të asaj dite dhe që nga atëherë. Siç e kanë theksuar Ombudspersoni dhe KMDLNJ, seanca e 19 shtatorit ka përfshirë një varg të parregullsive të papranueshme.

Para së gjithash, unë nuk isha i njoftuar për padinë e re me të cilën gjyqtari Salustro e hapi seancën e 19 shtatorit. Kjo padi e re nuk është konfirmuar, dhe unë nuk e kam pranuar një kopje të saj. Unë kam të drejtë që të informohem për akuzat kundër meje dhe të mbrohem kundër tyre. Leximi i padisë së re e shkel të drejtën time për gjykim të paanshëm. Pasi që as i ashtuquajturi avokat mbrojtës imi nuk është informuar për padinë e re, leximi i saj me 19 shtator po ashtu ishte shkelje e parimit të barazisë së palëve.

Në mesin e këtyre gjyqtarëve, kundërshtimin tim të fuqishëm posaçërisht ia drejtoj gjyqtarit Salustro. Ndërprerja që ai ia bëri deklaratës sime me 19 shtator – pasi që kërkoi nga unë që ta lexoj atë – ka shkelur të drejtën që të dëgjohem dhe që të mos ndërprehem gjatë fjalimit. Mënyra se si gjyqtari Salustro më ka ndërprerë, një mënyrë kjo e padinjitetshme dhe joprofesionale duke bërtitur “mbylle”, gjithashtu paraqet sjellje të pahijshme dhe shkelje të etikës gjyqësore: gjyqtarët duhet të interpretojnë ligjin dhe jo të veprojnë sipër tij. Unë kam të drejtë për gjykim të paanshëm. Unë kam të drejtë që të konsiderohem i pafajshëm. Unë kam të drejtë që të trajtohem me respekt. Sjellja e gjyqtarit Salustro është edhe më problematike pasi që unë jam i privuar nga kërkesa për zhdëmtim – në Kosovën e sunduar nga UNMIK-u nuk ka mekanizëm përmes së cilit unë mund të inicoj procedurë kundër gjyqtarit Salustro.

Gjatë sesionit të djeshëm, gjyqtari Salustro sërish më ndërpreu pasi që kërkoi nga unë të flas. E kundërshtoj këtë model të veprimeve, sikurse që e kundërshtoj këtë gjyqtar që të kryesojë me seancën dhe siç e kundërshtoj panelin e tij.

Po ashtu e kundërshtoj këtë trup gjyqësor për moslejim të të ashtuquajturit avokat t’imin për tërheqje të menjëhershme nga rasti. Unë asnjëherë nuk e kam pranuar avokatin, dhe kur ai më në fund e kuptoi se është koha të jap dorëheqje, ky trup është dashur që ta lejojë atë të veprojë ashtu. Për më tepër, unë asnjëherë nuk jam njoftuar si duhet për këtë seancë gjyqësore – kam mësuar për të vetëm kur është përmendur në vendimin për ta zgjatur arrestin tim shtëpiak, gjashtë ditë para seancës, jo tetë ditë paraprakisht dhe jo në një dokument të veçantë, siç parashihet me ligjin tuaj. Për më shumë se kaq, vendimi për të ma zgjatur arrestin shtëpiak është marrur nga gjyqtari Salustro pa më informuar mua se ai vazhdon të jetë gjyqtari kryesues në rastin tim.

Njëkohësisht, po e përsëris se ju kundërshtoj juve për shkak të mungesës së pavarësisë dhe të paanësisë. Ju jeni emëruar nga UNMIK-u dhe e përfaqësoni UNMIK-un, i cili gjithashtu është i renditur në këtë rast si një palë e dëmtuar dhe akuzuese. Sundimi jodemokratik dhe neokolonial i UNMIK-ut dhe negociatat për statusin e Kosovës me Serbinë nuk do t’i sjellin Kosovës gjë tjetër përveçse mjerimit dhe gjakderdhjes. Unë e shikoj si detyrë timen që ta ndaloj këtë që të ngjajë duke iu kundërvënë padhunshëm pushtetit të UNMIK-ut në Kosovë. Gjithnjë e më shumë njerëz po e kuptojnë se unë kam të drejtë në këtë, dhe se referendumi për pavarësi është e vetmja mënyrë se si Kosova mund ta fitojë lirinë e vërtetë, dinjitetin dhe zhvillimin e shëndetshëm politik dhe ekonomik. Vetëm vetëvendosja mund të mundësojë drejtësi të drejtë.

Pasi që UNMIK-u është caku i kundërshtimit tim të padhunshëm, është e qartë se është në interesin e UNMIK-ut që të më pengojë mua për të vazhduar punën, duke më izoluar dhe duke u përpjekur që ta hesht zërin tim mospajtues. Rrallë kjo është kristalizuar më qartazi sesa kur gjyqtari i UNMIK-ut Salustro më bërtiste “mbylle” në seancën e 19 shtatorit.

E kundërshtoj këtë trup të gjyqtarëve, e kundërshtoj këtë gjyq dhe e kundërshtoj këtë rast. Procesi i padenjë i këtij rasti dhe ky trup në vazhdimësi kanë dhunuar të drejtat e mia fundamentale. Ky rast do të duhej të shfuqizohej dhe unë të lirohesha menjëherë.

Shkruar nga Albin KURTI
21 tetor 2007

I ashtuquajturi Ekip i Unitetit në çdo takim që zhvillon me përfaqësuesit e Serbisë në kuadër të këtyre 'negociatave shtesë' e paraqet njëfarë traktati si platformë. Sa i përket statusit të Kosovës gjithsesi më i avansuar është rekomandimi i Ahtisaarit për 'pavarësi të mbikëqyrur' sesa ky Traktati i miqësisë dhe bashkëpunimit në mes të Kosovës dhe Serbisë. Ndonëse 'Ekipi i Unitetit' thotë se nuk do të bëjë koncesione të reja, ky Traktat është dëshmi se ato tashmë janë bërë dhe mbase që do të bëhen edhe më tutje. Pasi që e copëtuan dhe stërkeqën Kosovën me Pakon e Ahtisaarit, tash nëpërmjet këtij Traktati, ashtu siç e ka vlerësuar me saktësi Ramush Tahiri, i vendosën bazat për konfederatë me Serbinë. Vetëm se kjo konfederatë sigurisht se nuk do të jetë simetrike por asimetrike, diçka ngjashëm propozimit të ish kryetarit të parë të Tribunalit të Hagës dhe ekspertit të së drejtës ndërkombëtare – Antonio Cassese. Ai thoshte se trupi i përbashkët vendimmarrës duhet të ketë katër përfaqësues të Serbisë, dy të Kosovës dhe tre të Bashkimit Evropian. Themelimin e organeve të përbashkëta, partneritetin e thellë insitucional, mënyrat e zmadhimit dhe të institucionalizimit të këtij bashkëpunimi, grupe punuese për çështje specifike, ndërmjetësime të palës së tretë në çështjet veçanërisht të ndjeshme me interes të përbashkët, Këshillin e përhershëm të bashkëpunimit Kosovë-Serbi, që të gjitha këto në vazhdimësi i përmend edhe Traktati i 'Ekipit të Unitetit'. Pra, tërësisht në frymën e shkrimit të Casseses të botuar në The Guardian më 28 shtator 2007 me dallimin që këta propozojnë që ky Këshilli i përbashkët të jetë me dhjetë anëtarë, pesë nga të cilët emërohen nga Serbia dhe pesë nga Kosova. Mirëpo, këta që kanë lëshuar pe aq shpesh dhe aq shumë natyrisht se do ta bëjnë edhe këtë 'sakrificë' të fundit duke pranuar që kjo konfederatë të jetë asimetrike. Zaten, konfederata e Kosovës me Serbinë as që mund të jetë simetrike: përderisa 'Ekipi i Unitetit' përmes Pakos së Ahtisaarit ka pranuar që Serbia të pyetet për Kosovën (kujto lidhjet vertikale në decentralizim, rolin që do ta ketë Kisha Pravosllave Serbe te 'eksterritorialiteti', pjesëmarrjen e Kosovës në borxhin e jashtëm të Serbisë dhe modelin e shumicës së dyfishtë (gjithsesi bllokues) në Kuvendin e ardhshëm të Kosovës), është e paimagjinueshme që Serbia të lejojë që Kosova të pyetet për territorin e Serbisë. Dallimi tjetër është se Traktati i 'Ekipit të Unitetit' në vend të BE-së e sheh Grupin e Kontaktit si ndërmjetësues. E kuptueshme: tash kur çështja e Kosovës u dëbua nga KS i OKB-së dhe nuk ka nevojë për rezolutë të re – ajo 1244 vetëm sa u përforcua – Grupi i Kontaktit që nuk është detyrues ndaj Serbisë por është më shumë se detyrues ndaj Kosovës mbetet adresa jonë (ndërkombëtare).

Në nenet 11 dhe 12 të Kapitullit V të Shtojcës I (me gjasë ka edhe shtojca tjera ende jopublike!) të këtij Traktati flitet për një sekretariat që do të lehtësonte bashkëpunimin dhe dialogun në mes të Kosovës dhe Serbisë si dhe dialogun në mes të deputetëve të Kuvendit të Serbisë dhe atyre të Kuvendit të Kosovës, përfshirë krijimin e grupeve punuese ndër-parlamentare për avancimin e bashkëpunimit legjislativ. Këso ndërmarrjesh Kosova nuk po bën me Shqipërinë por me Serbinë. Gjepurat e politikanëve për Serbinë si shtet fqinj asgjë nuk i demanton sikurse ky Traktat i vetë atyre. Ama, a është njëmend i vetë atyre?! Nëse lexohet me kujdes menjëherë kuptohet se ai është i përkthyer nga anglishtja. Ai gëlon nga shprehjet e llojit: 'mësimet e mësuara', 'të ndërtojmë në sukseset e njëri-tjetrit' etj. Aspak e rastësishme. Anëtarët e 'Ekipit të Unitetit' nuk e artikulojnë qëndrimin e Kosovës por zgjidhjen më të mirë sipas tyre. Ata nuk thonë se çka përfaqësojnë ose çfarë interesash mbrojnë por thonë se zgjidhja më e mirë për Kosovën do të ishte Pakoja e Ahtisaarit! Anëtarët e 'Ekipit të Unitetit' propozojnë - ata nuk kanë qëndrim (sikur përfaqësuesit e Serbisë). Dhe, propozojnë e flasin sikur të ishin zyrtarë ndërkombëtar. Fundja edhe janë të tillë. Korniza Kushtetuese, apo më saktë rregullorja e UNMIK-ut që mban numrin 2001/9, i bën të atillë: zyrtarë ndërkombëtar që flasin në gjuhën e vendasve duke përfaqësuar UNMIK-un kundrejt popullit e jo anasjelltas. Fjalët e tyre janë të huaja anipse janë në shqip. Ato janë veçse të përkthyera në shqip.

E gjithë kjo mynxyrë e ka burimin në keqinterpretimin proserb që i bëhet historisë më të re të Kosovës. Në Traktat shprehet keqardhje ndaj periudhave të konfliktit dhe luftës që, siç thuhet aty, 'na kanë ndarë, në veçanti ngjarjet që kanë të bëjnë me kolapsin e dhunshëm të Jugosllavisë në vitet e nëntëdhjeta'! Nuk thuhet që Jugosllavinë e shkatërroi Serbia në krye me Milosheviqin për shkak të aspiratave ekspanzioniste dhe hegjemoniste tw saj dhe, pwr mw keq, 'Ekipit të Unitetit' i vie keq që kolapsoi Jugosllavia e cila me të drejtë është cilësuar të ketë qenë burg i popujve. Përmendja disa herë e kthimit të refugjatëve para të të pagjeturve, flirtet për pajtim e falje, zgjatja e dorës së sinqertë të miqësisë, koncepti i ndarjes (jo shpërbëjes (sic.)) së Jugosllavisë gjatë të 90-tave, termi tipik serb për 'komunitetet joshqiptare' etj. etj. që qarkullojnë dhe e mbushin këtë Traktat janë vetëm pasoja të ndryshme të të njëjtit krim: harresës së krimeve të Serbisë në Kosovë.

Ky Traktat i 'Ekipit të Unitetit' është i padrejtë, i pavërtetë dhe i turpshëm. Ky Traktat i bashkëpunimit me Serbinë e kthen Kosovën nën Serbi. Ky Traktat i miqësisë me armikun, 'Ekipin e Unitetit' e bën veçse aleat të armikut. Ai nuk përfaqëson vullnetin dhe interesat e popullit të Kosovës. Ai nuk duhet pranuar dhe duhet luftuar në mënyrë të pakompromis. Mu ashtu siç është 'Ekipi i Unitetit' unik për Traktatin e tij ashtu duhet të jemi edhe ne unik kundër tij. Deri në fitoren tonë. Fitorja jonë është fitore mbi ta dhe mbi konceptet e projektet e importuara të tyre.

Shkruar nga Albin KURTI
14 tetor 2007

Pavarësia e Kosovës është e panegociueshme. Kështu vazhdojnë të (na) thonë negociatorët kosovar. Sepse, ata vazhdojnë të negociojnë. Më së shpeshti këtë e thonë në aeroportin e Prishtinës. Atëherë kur fluturojnë që të negociojnë ose kur aterojnë pas negocimit. Negocimit me Serbinë, natyrisht. Jo me bashkësinë ndërkombëtare. Bashkësinë ndërkombëtare e kanë në shtëpi. Atje ku ajo i sundon, sigurisht.

Sa më gjatë që negociojnë aq më shpesh thonë se si nuk po negociojnë. Ata po e dinë që ne po e dimë. Ose, së paku, që do të duhej ta dinim tashmë. Fjalët e tyre janë e kundërta e veprave të tyre. Fjalët e tyre rriten sikurse veprat e tyre. Veçse në anën e kundërt. Ato janë e kundërta e realitetit. Dhe, tentativë për perceptim të kundërt tonin. Meqë interpretim të kundërt të tyre.

Ndoshta po negociojnë për çështje teknike?! Oh, jo, kjo nuk pi ujë më. Askund dhe për askë. Ne e dimë që edhe ata po e dinë. Transporti, dokumentet, energjia, të pagjeturit. Jo vetëm që këto nuk janë çështje teknike. As që bëheshin negociata për këto gjëra. Atëbotë përgatiteshin negociatat. Që do të pasojnë e që pasuan. Krijohej ambienti për to. Çdo gjë po bëhej e negociueshme. Fshihej historia (edhe ashtu e suspenduar). Harrohej drejtësia (edhe ashtu e mohuar).

Decentralizmi, trashëgimia kulturore, ekonomia, forcat e sigurisë. Po. Për këto u negociua. Nëse nuk e kemi parasysh rezultatin! Sepse, më parë mund të thuhet që u modifikua 'lehtas' plani i Serbisë. Ajo i kërkonte 21 zona të veçanta rreth manastireve ortodokse. I fitoi 45 sosh. I kërkonte 19 komuna serbe. I mori 11 të tilla. Ama, vetëm deri më tani këto. Decentralizimi është proces i vazhdueshëm. 5000 banorë me 75% minoritarë sajojnë menjëherë komuna të reja.

Nuk pati asnjë fjalë për dëmet e luftës. Në vend të kësaj tash kemi borxhet. Jo borxhet e Serbisë ndaj Kosovës. Borxhet e Kosovës ndaj Serbisë. Kurse TMK-ja do të shpërbëhet. Jo, në fakt, do të shuhet. E patën korrigjuar këtë mandej (sic.). Mirëpo (do të thoshin ata). Parashihet njëfarë FSK-je. Edhe një kinse ushtri tjetër. Si bar qetësues për të pakënaqurit. Me 2.500 pjesëtarë të armatosur lehtë. Sërish më e dobët se policia. Se çfarëdo policie.

Në fund, megjithatë u patën ekzaltuar politikanët 'tonë'. Rekomandimi shtesë i Ahtisaarit fliste për 'pavarësi të mbikëqyrur'. Një letër kjo e cila i ngjante aq shumë atij referendumit pas tri vjetëve. Të premtuar para më shumë se tetë vjetëve (nga Albright në Rambouillet). Si e dëgjuan fjalën pavarësi nuk dëgjuan më. E neve na shurdhuan. Aq u bënte që 'pavarësia e mbikëqyrur' është pavarësi e mbikëqyrësit. Pavarësi e misionit të BE-së që zëvendëson e trashëgon UNMIK-un. Madje kjo në variantin më të mirë të mundshëm. Në variantin teorik. Realisht, nga pavarësia e mbikëqyrur duket se do ta kemi vetëm mbikëqyrësin. Pa pavarësi. Po, pra, mbikëqyrës mbi ne pa pavarësi për ne. Pavarësia e mbikëqyrur u bë mbikëqyrje pa pavarësi. Zaten, na u bë ajo që kishte qenë. Asgjë(ja e re).

Përkundër krejt kësaj negociatorët kosovar kanë të drejtë. Pavarësia e Kosovës njëmend është e panegociueshme. Ajo as që është në tavolinën e negociatave ku ndodhen ata. Ajo as që ishte aty ndonjëherë. Po e negociojnë veçse (kon)federatën e ardhshme (asimetrike) me Serbinë. Po e negociojnë autonominë nën Serbi. Përshtatjen në robëri të re, nënshtrimin e ardhshëm. Fundja, Kosova me Serbinë veçse nën Serbi përfundon. Këta politikanë nuk duhet ndjekur. Rruga e tyre është tatëpjetë e faqes së humnerës. Le të rrokullisen atje pa neve.

Shkruar nga Albin KURTI
7 tetor 2007

Në takimin e Nju Jorkut të mbajtur më 28 shtator 2007, doli një deklaratë e përbashkët dhe një qëndrim i Treshes pas takimit me delegacionet e Prishtinës dhe Beogradit. Paragrafi i dytë i deklaratës së pranuar nga të dy delegacionet tregon se ato janë informuar me qëndrimin e Grupit të Kontaktit (GK) nga mbledhja e një dite më parë të mbajtur në nivelin e Ministrave. Fakti që thuhet se 'delegacionet janë informuar me qëndrimet e GK-së' tregon se ata nuk mund t'i obligojnë delegacionet për ndonjë gjë meqë GK-ja është një trup joformal, anipse në përbërje i ka pothuajse të gjitha shtetet më të fuqishme të botës. Mirëpo, a është njëmend kështu? Përvoja e deritanishme, gjithmonë në përputhje me aktet legalet dhe juridike ndërkombëtare e vendore që janë në fuqi, na ka treguar se kjo vlen vetëm për delegacionin e Serbisë. Ata shpeshherë nuk i kanë përfillur qëndrimet e GK-së jo vetëm për shkak se GK-ja i ka përfillur qëndrimet e Serbisë. Dhe, kanë kaluar pa u ndëshkuar, përderisa politikanët kosovar përveçse duronin, në rastin më të mirë, edhe çuditeshin.

Serbia, para së gjithash si shtet sovran, i pavarur dhe i njohur ndërkombëtarisht që është, e ka komoditetin e tillë të refuzimit edhe të paarsyeshëm. Qëndrimet e GK-së për Serbinë janë vetëm në nivelin e sugjerimeve. Ndërkaq, qëndrimet e (njëjta të) GK-së për Kosovën janë më shumë se vendime. Nëpërmjet zyrave të Quintit (si një miniaturë e GK-së dhe aureolë e PSSP-së), qëndrimet e Grupit të Kontaktit kanë qenë dhe mbeten themeli dhe projekti i çdo politike te ne. Madje, kur ka dilema për interpretimet zakonisht dominojnë variantet konservative për shkak të trysnisë që vjen nga Serbia e cila për më tepër mbetet e pabaraspeshuar. Serbia duke qenë shtet arrin t'i bëjë ballë imperializmave të ndryshëm që i vijnë nga jashtë dhe bile zhvillon një imperializëm të 'vockël' të saj karshi Kosovës. Në anën tjetër, Kosova duke mos qenë shtet s'i reziston dot asnjërit prej këtyre imperializmave, që jo rrallë, të gërshetuar i përplasen në fytyrë. Qëndrimet ndërkombëtare që i dedikohen krerëve politik të Serbisë dhe Kosovës nuk vlejnë njësoj për të dyja palët. Thjesht, njëra prej tyre (pala kosovare), realisht nuk është fare palë. Që të gjithë e kemi parë se si PSSP-ja dhe zyrat e Quintit arrijnë t'i dirigjojë këta politikanët shqiptar në Kosovë, por jo edhe ata serbë që janë nëpër enklavat serbe. Politikanët shqiptar jo vetëm që s'janë të pavarur, por ata s'janë të varur as nga Tirana, ndërkohë që ata serbë dirigjohen si gjithmonë nga Beogradi dhe vetëm nga ai.

Edhe në leximin e mëtutjeshëm të kësaj deklarate të përbashkët askund nuk mund të gjesh prehje. Në vijim aty thuhet që Ministrat e kanë përsëritur se 'një zgjidhje e hershme për statusin e Kosovës është vendimtare për stabilitetin dhe sigurinë e Ballkanit Perëndimor dhe të Evropës në tërësi'. Shteteve të Grupit të Kontaktit sigurisht që po u ngutet me përcaktimin e statusit të ardhshëm të Kosovës. Mirëpo, këtë qartazi nuk po e bëjnë për hir të Kosovës por, siç e thanë dhe vetë ata, për hir të rajonit dhe të Evropës. Pra, po nxitojnë për hir të vetes së tyre dhe kjo nuk do të duhej të ishte e çuditshme. Në politikë secili i mbron interesat e popullit të vet, të atij që e përfaqëson e pjesëtar i të cilit është. Përveç Grupit Negociator (GN) të Kosovës, natyrisht. Ata e kanë pranuar këtë deklaratë e cila thelbësisht nuk e pranon Kosovën. Ose, më saktë, e pranon për të mos e pranuar. Sepse, e pranon vetëm për nga efektet e jashtme që mund t'i shkaktojë ajo. Ose, disi dhe më saktë se kaq, e pranon Kosovën por jo edhe popullin e saj, jo edhe ata që do ta jetojnë statusin e Kosovës e të cilët në të vërtetë do të duhej të vendosnin për atë status.

Ngjashëm, kur përmenden dhuna, provokimi dhe kërcënimi në atë deklaratë thuhet se ato e rrezikojnë (në radhë të parë) procesin e Treshes, dhe (së dyti) stabilitetin dhe sigurinë në regjion. Sërish asnjë fjalë për qytetarët e Kosovës që do të ishin viktima të drejtpërdrejta në ato raste të dhunës, provokimit dhe kërcënimit.

Se e gjithë kjo është vetëm një interfazë e shpalos edhe fjalia tjetër ku flitet për 'vendosmërinë në kërkimin e një marrëveshje të negociuar e të miratuar në KS të OKB-së'. D.m.th. marrëveshja eventuale që do të bëhet do të jetë e vlefshme vetëm pasi që të kalojë edhe në KS të OKB-së, vetëm pasi të kalojë edhe atje prej nga u dëbuan edhe modalitetet e zbutura të një projekti të zvetënuar siç ishte ai i Pakos së Ahtisaarit. Në nivelin e parë, atë të negociatave aktuale, është Serbia, ndërsa në nivelin e dytë, atë të KS të OKB-së, është (përsëri) Serbia (nëpërmjet Rusisë).

Megjithëse nuk është hera e parë që GN e pranon Rezolutën 1244, pranimi i radhës i kësaj rezolute në Nju Jork ka një kuptim disi vulosës: nuk ka nevojë për rezolutë të re për Kosovën. Pesë draft-rezolutat evro-amerikane, secila më e zbehtë se tjetra, u përpoqën ta sillnin një rezolutë të re gjatë pranverës e verës që shkoi. Nuk arritën. Tash (dhe rrjedhimisht) Rezoluta 1244 veçsa u bë edhe më e fortë. Ndërmarrja e pasuksesshme për rezolutë të re doli të ishte kundërproduktive. Prandaj, duke e ditur që do të mbetet Rezoluta 1244, madje e fuqishme si asnjëherë më parë, disa diplomatë evropianë kohëve të fundit nisën ta vazhdojnë avazin e oksimoronëve, duke propozuar pavarësi për Kosovën në bazë të Rezolutës 1244! Pasi që mendësia e politikanëve shqiptar në të kaluarën e afërt i kishte pranuar të ashtuquajturat 'diskriminim pozitiv' dhe 'pavarësi e kushtëzuar', pse të mos provohet edhe një formulim absurd, apo jo?!

Me këtë mënyrë të adresimit të çështjes së Kosovës dhe në rrugën se si po kërkohet zgjidhja për të, mosmarrëveshja është pakrahasimisht më e mirë se marrëveshja, më e mirë se secila marrëveshje kurdoherë përgjatë këtij procesi. Qëndrimi i Treshes pas takimeve të ndara me Beogradin dhe Prishtinën e sqaron deri në banalitet këtë. Aty thuhet se Treshja 'inkurajon palët që t'i paraqesin propozimet e tyre në mënyrën që do ta joshte anën tjetër'. Propozimi i Serbisë atje ishte ai i vjetri: autonomi substanciale për Kosovën brenda kufijve të Serbisë. Propozimi i GN të Kosovës ishte ky i riu: Pakoja e Ahtisaarit dhe disa gjepura për njëfarë fqinjësie të mirë që askush nuk i mori seriozisht. Treshja me këmbëngultësi synon marrëveshje brenda këtyre dy pozicioneve. Dhe, negociatat bëhen për marrëveshje, e jo për mosmarrëveshje.

Deri te Pakoja e Ahtisaarit analistët e politikanët e ndryshëm shqiptar çirreshin se si medoemos duhej arritur marrëveshja, duke besuar se Serbia do të lëshojë pe. 'Nuk do të ketë marrëveshje pas këtyre 120 ditëve!', sërish çirren përsëri të njëjtit analistë e politikanë shqiptar (sic.). Ama, pse, të mos ketë marrëveshje? Ndoshta Serbia mund të lëshojë pe, apo jo? Le të shpresojmë se Serbia lëshon pe?! Mirëpo, jo. Këta analistë e politikanë e dinë mirë se nëse dikush lëshon pe për marrëveshje ky do të jetë vetëm GN i Kosovës, e assesi Serbia. Ata pasi që e copëtuan Kosovën në Vjenë, tash edhe po e lënë atë nën Serbi. Pozita e Kosovës ka rënë në nivelin e Pakos së Ahtisaarit me qëllim që të bie edhe më poshtë se aq. Para negociatave të Vjenës pozita vërtet nuk ishte e mirë, por megjithatë nuk ishte kaq e dobët. Mu për këtë ngjau Vjena. Sikur të mos ishin koncesionet në Vjenë, nuk do të kishim një ofertë të turpshme miqësie për armikun tonë, Serbinë, në Nju Jork. Zaten, kërkohen (më shumë) koncesione nga ai që (tashmë) ka bërë shumë koncesione.

Mbulesa e vetme për GN-në edhe në këtë udhëtim për në Nju Jork ishte se kinse po shkojnë atje që ta argumentojnë pavarësinë e Kosovës. Përveçqë nuk kanë se si e argumentojnë pavarësinë kur dihet që kanë zbritur te Pakoja e Ahtisaarit, a nuk e kanë argumentuar ata tanimë pavarësinë? Deri kur duhet ta argumentojnë atë pavarësi kur nuk mbet qytet në botë pa ia argumentuar atë? Dhe, çfarë është ky lloj argumentimi pa kurrfarë fuqie politike? Ç'është ky ligjërim politik pa forcë, ky lum i njëjtë fjalësh që asnjëherë s'bëhen vepra dhe kurrë nuk prodhojnë ndryshime? Është thjesht një hiçgjë, fundja, ashtu siç janë edhe ata vetë.

Që të mos merret vesh kjo dhe për t'ua njomur ca zemrat qytetarëve ende të pashëruar nga mosinformimi e iluzionet, në deklarata të GK-së herë pas here shtohet se zgjidhja për Kosovën duhet të jetë e pranueshme (edhe) për popullin e Kosovës. Mirëpo, siç e dimë të gjithë ne, anjëherë nuk na e lejojnë referendumin gjë që do të paraqiste pikërisht (mos)pranimin e popullit. Atëherë, janë vetëm dy mundësi këtu: ose po presin që t'ia ndryshojnë rrënjësisht vullnetin popullit para referendumit, ose konsiderojnë se populli ynë është i reduktueshëm në këta negociatorët kosovar. Sido që të jetë, asnjëri version s'është i drejtë. Kot flitet e përmendet vullneti i popullit përderisa e vonojnë atë, e keqinterpretojnë atë, ose duan ta shtrembërojnë atë. Vonimi, keqinterpretimi ose shtrebërimi i vullnetit të popullit, në instancë të fundit, janë veçse e përbashkëta e këtyre: mohimi i popullit.

me rastin e dorëheqjes së 'avokatit' tim

E diel, 30 shtator 2007

Dje, fare rastësisht, u njoftova se pas seancës së parë gjyqësore kundër meje, të mbajtur me 19 shtator 2007, i ashtuquajturi avokat imi, Ahmet Hasolli, ka dhënë dorëheqje.

Përgjatë këtyre gati tetë muajve sa më mbajnë të izoluar, për arsye kryekëput parimore dhe asnjëherë për shkaqe personale, nuk e kam pranuar z.Ahmet Hasolli për avokat timin. Pra, jo për atë se ai ishte Ahmet Hasolli por për shkak se unë nuk kam dashur avokat, kurrfarë avokati. Ahmet Hasollin e ka caktuar gjykata të cilën nuk e njoh. Ai për mua gjithherë ishte vetëm një vendim i gjykatës të cilën nuk e pranoj.

Megjithëkëtë, disa shokë të mi juristë më kanë thënë se, përkundër të gjithave, në rastin tim Ahmet Hasolli ka punuar me një cilësi që është mbi mesataren e avokatëve te ne. Fatkeqësisht, unë nuk mund ta falenderoj për këtë gjë.
Por, i falenderohem dhe i jam mirënjohës Ahmet Hasollit për këtë dorëheqje ndonëse të vonuar.

Me këtë rast u bëj thirrje avokatëve shqiptarë që të mos më bëhen avokatë. Pra, u bëj thirrje që të mos më mbrojnë dhe kësisoj të më bashkohen në sulmimin e gjykatës. U bëj thirrje avokatëve që të mos e pranojnë emërimin që gjykatat e UNMIK-ut mund t'ua bëjnë në këtë proces kundër meje. Avokati për mua i gjykatës kundër meje është mëshira e gjykatës. Unë s'dua mëshirë. Le të duken të pamëshirshëm. Zaten, ashtu siç në thelb janë. Unë dua drejtësi. Por, rruga e drejtësisë kalon duke i luftuar ata, duke e luftuar padrejtësinë e tyre në të cilën ata janë të reduktueshëm.

Duam të bëhemi të pavarur, apo jo? E, pra, le të bëhemi atëherë, duke mos iu bindur atyre që na sundojnë pa na dhënë llogari, atyre që me ligj s'mbahen përgjegjës, atyre që nuk nuk janë mbi ligjin vetëm sepse janë vetë ligji. Arbitrariteti i gjyqësorit që është i gërshetuar me ekzekutivin ndërkombëtar në Kosovë nuk ka legjitimitet dhe s'mund të funksionojë pa bindjen dhe dëgjueshmërinë tonë. Atëherë, le të mos u bindemi, le të mos iu nënshtrohemi. Po, pra, le të bëhemi (të pavarur).

Albin KURTI

Shkruar nga Albin KURTI
Prishtinë, 19 shtator 2007

Unë s’e pranoj këtë trup gjyqtarësh sepse:

   1.  Ju nuk jeni të paanashëm – siç do ta shpjegoj, procedimi i rastit tregon që ju e favorizoni prokurorinë dhe tashmë presupozoni që jam fajtor.
   2.  Ju po e mbështetni diskriminimin dhe parregullsitë procedurale të cilat m’i shkelin të drejtat dhe liritë e mia fundamentale.
   3.  Ju nuk jeni të pavarur – ju jeni caktuar dhe ia keni dhënë betimin PSSP-së dhe UNMIK-ut, të dy këta të konsideruar të jenë edhe palët e dëmtuara, e edhe ndjekësit në rastin tim.

Më konkretisht, refuzimi im bazohet në faktet e mëposhtme:
Para së gjithash, unë nuk e pranoj këtë panel duke iu referuar parimit të paanshmërisë të përcaktuar në Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut, neni 6.1; të drejtës për gjykim të paanshëm neni 6 i së njëjtës, dhe neni 10 i Deklaratës Universale të të Drejtave dhe Lirive të Njeriut (Dhjetor 1948); si dhe parimi i mbrojtjes së pafajësisë përderisa nuk provohet e kundërta, e përcaktuar sipas nenit 11 të së njëjtës deklaratë.

Federata Ndërkombëtare e Helsinkit (FNH) ka deklaruar se procedurat ligjore në këtë rast duket ta favorizojnë prokurorinë. Animi i gjyqit u bë evident menjëherë në fazën fillestare të kur gjykatësi iu afrua prokurorit pa prezencën time dhe e pyeti: “ÇKA DËSHIRON QË UNË TË BËJ NË VIJIM”. Amnesty International (AI) ka ripohuar që gjykatësit ndërkombëtar në Kosovë kanë prirje të favorizojnë prokurorinë dhe se paanësia dhe se paanshmëria as që tentohet.

Duke qenë këtu, secili prej juve gjykatësve ka shfaqur pëlqimin për padinë dhe aprovimin e një numri premisash dhe deklaratash false, duke treguar se tashmë e ka ndarë mendjen për mua. Duket se gjykimi tashmë ka ngjarë dhe se ju tashmë e keni marrur vendimin – fajtor është:

Për shembull, përderisa padia thotë qartë që “Z. Kurti nuk është penalisht përgjegjës për vdekjet e shkaktuara nga veprimet e policisë” më 10 shkurt, prokuroria ashtu edhe gjykatësit në këtë rast, në mënyrë konsistente dhe që prej fillimit kanë lënë të nënkuptohet që unë jam përgjegjës për këto. Më 17 prill, raporti i përkohshëm i Prokurorit të Veçantë, Robert Deanit, ka qartësuar se përgjegjës për vrasjet e 10 shkurtit kanë qenë policët rumun. Raporti përfundimtar i Deanit i datës 2 korrik, ka identifikuar një shkëputje në zinxhirin komandues, si dhe përgjegjësitë e paqarta operacionale si shkaktarë shtesë. Përkundër kësaj, më 13 shkurt, prokuroria i referohet rrezikut që paraqes unë për “organizimin e një tjetër demonstrate të dhunshme e cila do të çonte në humbjen e jetërave të njerëzve”. Çuditërisht, katër muaj pas, më 13 qershor – dy muaj pas raportit të përkohshëm të Deanit dhe nëntë ditë pasi që padia thotë se unë nuk jam përgjegjës për vdekjet gjykatësi Peralta vazhdon t’i ndërlidhë kinse krimet e mia me vdekjet.

Më 13 shkurt prokuroria ma mvesh, dhe gjykatësi e pranon se përfaqësoj një “model aktivitetesh” që do të “shkaktojnë rrezikim dhe dëmtim të pronës dhe jetës”, dhe se ky model është duke u “përkeqësuar”. Ky përfundim ofendues bëhet pa e shpjeguar se në çka konsistoka ky “model” i shpikur – kurrë në jetën time nuk kam lënduar njëri e as që jam akuzuar për lëndimin e ndokujt. Ashtu siç kurrë në jetën time nuk kam shkaktuar rrezik të përgjithshëm apo dëmtuar pronën në masë të madhe. Duke i bërë këto supozime qesharake, prokuroria po i portretizon mashtrueshëm aktivitetet e mia të mëparshme dhe po përdor këtë përfytyrim të pavërtetë për të paragjykuar karakterin tim dhe për të parashikuar veprimet e mia të ardhshme.

Një premisë kryekëput e pavërtetë e padisë është parashikimi i veprimeve të mia, madje edhe faji, bazuar në fajin tim të presupozuar nga demonstrata e 28 Nëntorit 2006. Kjo lidhje nga prokuroria ndonjëherë është bërë drejtpërdrejt, e ndonjëherë tërthorazi. Nuk jam gjykuar, sigurisht as dënuar apo shpallur i fajshëm për ndonjë gjë që ka të bëjë me demonstratën e Nëntorit. Edhe sipas standardeve të sistemit tuaj, kjo ngjarje nuk mund të shfrytëzohet si “provë” në këtë rast.

Arsyeja e dytë e refuzimit të këtij paneli gjyqtarësh është që, duke qenë këtu, ju keni aprovuar diskriminimin dhe një numër parregullsish në procedimet e rastit kundër meje. Procedimet kanë shkelur të drejtën e barazisë para ligjit, të përcaktuar në nenin 7 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut; liria prej arrestit dhe burgosjes arbitrare, neni 9 i po të njëjtës deklaratë; parimi i ruajtjes së pafajësisë përderisa të provohet fajësia, neni 11; dhe nenet 9 e 14 të Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike, lidhur me të drejtën e burgosjes së drejtë dhe gjyqit të paanshëm.

Unë nuk përfaqësohem këtu nga askush përveç vetes sime. Avokati Ahmet Hasolli, i ashtuquajturi avokati im mbrojtës, është emëruar nga ju, dhe unë nuk e njoh atë. Materialet për rastin sugjerojnë se kjo mosnjohje është reciproke, dhe se përkushtimi i Hasollit ndaj meje dhe rastit tim është i dobët: ai kishte munguar gjatë marrjes në pyetje të një numri dëshmitarësh, në rastet tjera të marrjes në pyetje ai kishte ikur në gjysmë të procesit, dhe në ato pak raste që kishte qenë i pranishëm, kishte shtruar pyetje të pakëta dhe të brishta. Kjo edhe më tepër e shkel parimin e barazisë së palëve.

Që më 15 shkurt, Amnesty International (AI) vazhdimisht ka shfaqur shqetësimin pse dëgjimet e rastit tim nuk kanë qenë të hapura për publikun, kanë filluar para se të deklarohen akuzat kundër meje, dhe për faktin se nuk jam lejuar të marrë pjesë në to. Gjatë kohës sa isha në paraburgim, FNH-së iu ndalua qasja për të më vizituar në burg, kurse KMDLNJ-së iu lejua që të më vizitonte por vetëm një herë në muaj. Njerëz tjerë, sikur William Walker menjëherë u lejuan të më vizitojnë vetëm për të bërë trysni që të mos organizojmë demonstrata tjera.

FNH ka shprehur shqetësimin edhe për bazën ligjore të paraburgimit tim para gjykimit. Për më tepër, nuk ka kurrfarë justifikimi për kufizimet rigoroze gjatë arrestit shtëpiak. Unë jam personi i parë gjatë tetë viteve të fundit i cili është duke u mbajtur në arrest shtëpiak me roje 24 orëshe policore te dera. Gjatë arrestit të parë shtëpiak, jo vetëm që nuk më është lejuar dalja nga shtëpia, por edhe kontakti me mediat, aktivistët e VETËVENDOSJE!-s dhe me të gjithë personat tjerë përveç tre prej katër anëtarëve të familjes sime. Këto kufizime ma kanë shkelur të drejtën në paraburgim të drejtë (Neni 9.3. KNDCP), si dhe lirinë e të shprehurit dhe shoqërimit. Siç ka theksuar AI, paraburgimi nën kushte të tilla rigoroze, posaçërisht para ngritjes së akuzës, është privim flagrant nga liria.

Siç është cekur nga FNH, nuk është e qartë pse jam kategorizuar si i burgosur “A”. Edhe më serioz është fakti se as unë (as i ashtuquajturi avokat imi) nuk jemi informuar për këtë kategorizim dhe implikimet që ai ka. Kjo e shkel parimin e palëve të barabarta. Nuk më është lejuar të apeloj kundër këtij vendimi, siç nuk më lejohet të apeloj kundër vendimit final në këtë rast, madje as në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Çka është më e rëndësishmja, do të duhej të isha gjykuar prej vendasve të mi. Ju jeni gjyqtarë ndërkombëtar me pak ose aspak njohuri për politikën dhe kulturën e Kosovës, historinë e demonstratave këtu dhe efekteve të tyre politike, apo shoqërinë tonë të pasluftës. Njëkohësisht nuk keni fare njohuri për luftën time të padhunshme dhjetëvjeçare për çlirim nga Serbia dhe me platformën time koherente politike. Ju jeni të huaj edhe ndaj historisë sime dhe historisë së popullit tim – pushteti juaj ju mundëson suspendimin e asaj historie.

Arsyeja e tretë dhe më e rëndësishmja pse ju refuzoj, trup i gjyqtarëve, është se ju nuk jeni të pavarur. Ky rast është njollosur prej konflikteve serioze të interesit dhe shkel shumë prej të drejtave të mia fundamentale: të drejtën e barazisë para ligjit, të përcaktuar me nenin 7 të Deklaratës Universale të të Drejtave dhe Lirive të Njeriut; të drejtën për gjykim të paanshëm dhe parimin e ruajtjes së pafajësisë deri në shpalljen i fajshëm, nenet 9 dhe 14 të Paktit Ndërkombëtar të të Drejtave Civile dhe Politike lidhur me arrestimin, burgimin dhe gjykimin e paanshëm. Gjyqi vazhdimisht është ankuar për qëndrimin tim shpërfillës ndaj UNMIK-ut dhe gjyqeve. Por në të vërtetë, janë zyrtarët e “drejtësisë” në këtë rast që kanë treguar përbuzje ndaj meje duke m’i shkelur të drejtat fundamentale.

Secili prej jush si gjyqtar ndërkombëtar ia ka bërë betimin PSSP-së i cili po ashtu renditet si palë e dëmtuar në këtë rast. PSSP është ai që ju emëroi, ashtu siç i emëroi të gjithë gjyqtarët ndërkombëtar në Kosovë. Prandaj ky rast është njollosur nga anime të pështira dhe konflikte interesi, përderisa UNMIK-u gjendet si palë e dëmtuar, palë akuzuese dhe gjykuese. Sistemi gjyqësor në Kosovë është pjesë e Shtyllës së Parë të UNMIK-ut prandaj është i gërshetuar me ekzekutivin. Nuk ka ndarje të pushtetit, gjë që paraqet një prej parimeve themelore demokratike. Siç është bërë e ditur prej FNH-së dhe Human Rights Watch, gjyqësori në Kosovë nuk është mjaft i pavarur, i përgjegjshëm dhe transparent. Asnjëri prej jush, gjyqtarë (as ju prokurorë) nuk jeni të përgjegjshëm ndaj popullit tim. Të gjithë jeni imun ndaj ligjit të cilin po e zbatoni mbi mua. S’ka kurrfarë mekanizmi llogaridhënieje që të mbikëqyrë veprimet tuaja. Një pushtet i tillë arbitrar s’mund të jetë legjitim.

Përqendrimi i punës time ka të bëjë me kundërshtimin e UNMIK-ut dhe PSSP-së si shprehja më e e lartë e rendit antidemokratik. Unë e konsideroj përgjegjësi timen ta sfidoj sistemin e imponuar nga UNMIK-u, të tregoj mospajtueshmëri ndaj tij, ta kundërshtoj paqësisht dhe t’i konfrontoj organet e tij shtypëse dhe autoritetet jopërfaqësuese. Kjo e bën paanshmërinë në gjykimin tim përbrenda këtij sistemi absolutisht të pamundshme.

Që prej demonstratës së 10 shkurtit, një numër përfaqësuesish të autoriteteve vendore dhe ndërkombëtare kanë dhënë deklarata publike diskredituese për mua dhe VETËVENDOSJE!-n, duke i portretizuar aksionet tona si të dëmshme për procesin e statusit të Kosovës. Në deklaratën e parë të Ekipit të Unitetit pas demonstratës së 10 shkurtit thuhet se “protestat e dhunshme të nxitura nga Albin Kurti dhe Lëvizja VETËVENDOSJE!, me ç'rast humbën jetën dy persona dhe u plagosën dhjetëra të tjerë (…) krijuan tensione të veçanta, të cilat shkojnë kundër stabilitetit dhe interesave të përgjithshme të Kosovës. Shefi i Zyres Britanike në Prishtinë, David Blunt, u deklaroi mediave se Grupi i Kontaktit ishte i shqetësuar që protesta e VETËVENDOSJE!-s e ka rrezikuar sigurinë personale të policisë dhe ndërtesës së Kuvendit, gjersa Naim Maloku nga Komisioni i Kuvendit për Siguri ka gënjyer në TV dhe ka thënë se demonstruesit kanë përdorur koktel Molotovi. Në muajin gusht, pra shumë më vonë, zëdhënësi i SHPK-së Veton Elshani ka thënë se unë e “kam udhëhequr një protestë të dhunshme” dhe ka nënkuptuar se unë isha përgjegjës për dy vdekjet. Ajo çka mendojnë këta zyrtarë është që veprimet e mia të kundërshtimit të padhunshëm demokratik po i dëmtojnë vetë ata, autoritetet që po lëshojnë deklarata të tilla. Gjatë kësaj periudhe të negociatave për statusin, të cilat i kundërshtoj fuqishëm, është në interes të këtyre autoriteteve, duke përfshirë këtu UNMIK-un, që ta heshtin zërin tim dhe të më izolojnë prej popullatës e cila potencialisht mund të më bashkohet për t’i kundërshtuar ata. Siç ka vlerësuar Instituti Gjerman i Politikave Evropiane, UNMIK-u ka krijuar një “kulturë të shtypjes sistematike” të kriticizmit në mënyrë që ta paraqesë Kosovën si tregim të suksesshëm.

Ju, gjyqtarë dhe prokurori jeni pjesë e UNMIK-ut. Ju, jo vetëm që keni pranuar shpifjet e bëra në shtyp, por ju edhe i keni përfshirë ato në qasjen tuaj për rastin tim. Për shembull, më 7 maj 2007, prokuroria në mënyrë eksplicite përdori angazhimin tim politik si një argument për vazhdimin e paraburgimit. Gjatë qëndrimit tim pesëmujor në burg, prokurori më mori në pyetje vetëm një herë (më 1 mars 2007) për gjysëm ore, që tregon se izolimi ka qenë prioritet më i madh sesa hetimi. Raporti i Deanit për ngjarjen e 10 shkurtit, i cili e përkufizoi reagimin e policisë si joproporcional, të evitueshëm dhe të panevojshëm, dmth. ilegal, nuk është konsideruar në rastin tim. Përkundër përfundimeve të raportit të Deanit për reagimin e pakontrolluar policor dhe dhunën policore, jam unë dhe jo policët ata që akuzohen për shkaktimin e rrezikut të përgjithshëm dhe thirrjes për dhunë. Krejt kjo e ndriçon njëanëshmërinë dhe mungesën e pavarësisë së gjyqit.

Mungesa e pavarësisë në anën e gjyqtarëve dhe prokurorëve është po ashtu evidente në portretizimin e VETËVENDOSJE!-s në këtë rast. Sistematikisht dhe që nga fillimi VETËVENDOSJE!-n e kanë paraqitur si kriminale, vandale dhe të rrezikshme, e cila nuk synoka asgjë tjetër përveç shkatërrimit dhe destabilizimit. Ky keqpasqyrim ka për intencë të më kriminalizojë mua dhe ta margjinalizojë lëvizjen duke e paraqitur atë si të skajshme. Në të vërtetë, Lëvizja VETËVENDOSJE! është lëvizje politike e padhunshme dhe vullnetare. Askush nuk paguhet ose detyrohet që të jetë në VETËVENDOSJE!. Qëllimi ynë konkret është mbajtja e referendumit për popullin e Kosovës, duke e bërë statusin e Kosovës vendim të popullit, dhe jo vendim të burokratëve të papërgjegjshëm. Fokusi ynë është që të problematizojmë sistemin politik (duke kundërshtuar UNMIK-un si administratë neokoloniale) dhe jo dallimet etnike. Posaçërisht gjatë kësaj kohe politikisht të ndjeshme, ne besojmë që është me rëndësi orientimi demokratik i pakënaqësisë politike e shoqërore të popullit kundër regjimit dhe jo kundër grupeve etnike.

Qëllimi i demonstratës sonë të 10 shkurtit ishte veçanërisht shprehja e pakënaqësisë sonë politike ndaj negociatave për statusin me Serbinë dhe kundër rezultatit të tyre (pakos së Ahtisaarit), e cila besojmë që Kosovës nuk do t’i sjellë asgjë përveç konflikteve të përtërira dhe krimeve të gjera. Deri para 10 shkurtit, askush bile nuk u lëndua në demonstratat e VETËVENDOSJE!-s, kurse atë ditë ishte policia që shkaktoi rrezik të përgjithshëm, dëmtim, lëndime dhe vdekje, e jo ne. Të gjithë pjesëmarrësit në aksionet tona kanë respektuar parimet e lëvizjes sonë, përfshirë këtu edhe thirrjen për sjellje të padhunshme. Këto parime janë përfshirë edhe në materialet e prokurorit për rastin tim.

E drejta e tubimit, liria e shprehjes dhe ajo e lëvizjes na janë akorduar sipas Deklaratës Universale të të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, në nenin 20 dhe në Paktin Ndërkombëtar të të Drejtave Politike dhe Civile, neni 21. Shkelja e këtyre, dhe etë drejtave tjera, për hatër të interesave apo levërdisë politike është e papranueshme. Në demonstratën e 10 shkurtit këto të drejta na janë mohuar kolektivisht. Kurse në rastin tim më janë mohuar individualisht të drejta universale njerëzore.

Unë nuk ju pranoj juve, gjyqtarë të këtij trupi. Nuk e pranoj prokurorinë dhe avokatin që ma keni caktuar. Unë nuk e pranoj këtë gjyq. Ju nuk jeni të paanshëm dhe as të pavarur. Duke e pranuar rastin tim, ju jeni bashkëpjesëmarrës të këtij procesi diskriminues kundër meje, duke m’i shkelur të drejtat dhe liritë e mia fundamentale. Mbi këtë arsye, kërkoj që ky rast të shfuqizohet.

Nga Albin KURTI
Prishtinë, 2 shtator 2007

Sigurisht se u vlerësua që ka potencial popullor për të shpërthyer në vjeshtën e këtij viti. Andaj, Joakim Ryker, bëri publik vendimin e tij për mbajtjen e zgjedhjeve më 17 nëntor. Fushata parazgjedhore përfundimisht u pa si mundësi për absorbimin e pakënaqësisë së qytetarëve. Dhe, jo vetëm kaq. Në vend se kjo pakënaqësi të bëhet aktive për liri e pavarësi, ajo shmanget e zbutet duke u bërë pasive në votime për parti. Natyrisht se që të gjithë e dimë se cilido vendim i Joakim Rykerit vlen deri në vendimin e ardhshëm të Joakim Rykerit. Ai mund të shfuqizojë gjithçka dhe secilin. Madje edhe veten e tij (paraprake). Joakim Ryker në çdo moment do të mund t'i shtyjë zgjedhjet. Sidoqoftë, ai e pa të udhës që të na e përkujtojë këtë. Mbase, që të mos befasohen pastaj ata që mund ta kenë harruar fuqinë e tij: nënshtrimi i gjatë gjithsesi e bën të padukshme fuqinë e dominuesit. Që ta zbus ca këtë thirrje të vrazhdë që ia bëri kujtesës së qytetarëve, Joakim Ryker tha se, sa i përket mbajtjes së zgjedhjeve, ai vetëm sa po e përfill qëndrimin e Grupit Negociator të Kosovës. Linte përshtypjen se i kishte dëgjuar vartësit e tij ashtu që ata të mos duken si vartës të tij. Dhe, i gjithë ky gjest ishte sikurse ai i një prindi që krenohet me fëmijën e tij të sjellshëm para të tjerëve që mendojnë se 'i ka ngjarë aq shumë babait të vet'. Në anën tjetër, versioni militarist i Joakim Rykerit, komandanti i KFOR-it, Roland Kater, para se të shkonte nga detyra e tij, vazhdimisht përsëriste se si nuk ka shenja që mund të ketë dhunë në Kosovë. Kjo do të thotë se ka shenja që mund të ketë dhunë në Kosovë. Mirëpo, ai deklaronte asisoj në mënyrë që të mos fajësohet KFOR-i për mungesë përgatitjesh në rast të shpërthimit të dhunës dhe të sigurohen qysh tash se pas dhunës do të mund të thonë se edhe ata u befasuan me dhunën.

Megjithëkëtë, zgjedhjet në Kosovë nuk po organizohen duke pasur për objekt vetëm pakënaqësinë e tanishme të popullit por edhe pakënaqësinë e ardhshme. Gjatë këtyre 120 ditëve të negociatave shtesë po gatuhet ndarja e brendshme e Kosovës. Ndarjen klasike dhe përfundimtare të Kosovës nuk e dëshiron askush. As negociatorët serb, as ata kosovar e madje as ndërmjetësit ndërkombëtar: Serbia nuk e dëshiron për shkak se e aspiron tërë Kosovën, por kësaj radhe disi më ngadalë dhe qetas; politikanët nga Kosova nuk e duan ndarjen për shkak se nuk kanë kurrfarë force që nga ndarja të dalin ndopak fitues apo të kompensuar; ndërkaq, ndërmjetësit ndërkombëtar gjithashtu nuk e duan një ndarje përfundimtare dhe të plotë për shkak të pasojave të paparashikueshme (së paku) për rajonin. Mirëpo, për dallim nga ndarja e tërësishme, ndarjen e brendshme të Kosovës me marrëveshje e dëshiron edhe Serbia, edhe ndërmjetësit ndërkombëtar e, rrjedhimisht, edhe negociatorët kosovar. Serbia e do ndarjen e brendshme të Kosovës në mënyrë që ta përforcojë dhe zgjerojë veten brenda Kosovës. Serbia e do këtë lloj ndarje në marrëveshje me negociatorët kosovar në mënyrë që të mos ketë kokëçarje gjatë implementimit të marrëveshjes në terren. Faktorët ndërkombëtar po ashtu e duan këtë ndarje të brendshme sepse ajo pak a shumë e formalizon gjendjen ekzistuese në terren dhe ia zgjat jetën burokracisë ndërkombëtare që sundon me Kosovën. Faktorët ndërkombëtar do ta pranojnë pa hezitim atë ndarje të brendshme me marrëveshje sepse kësisoj - pra, përderisa ajo është bërë me marrëveshje ndërmjet Prishtinës e Beogradit - nuk do të ishte presedent që do të mund të shfrytëzohej për Luginën e Preshevës dhe Maqedoninë perëndimore. Edhe Rusia patjetër që do të ishte e kënaqur pasi që ajo gjithnjë ka deklaruar se pranon çfarëdo përcaktimi për statusin e Kosovën me të cilin pajtohen palët. Po, pra, palët (sic!): me hyrjen në negociata me Serbinë për Kosovën, Grupi Negociator i Kosovës e ka shfajësuar Serbinë duke mos e konsideruar atë më problem të Kosovës por partner dhe palë në zgjidhjen e problemit të quajtur Kosovë! E, atëherë kur Serbia dhe faktorët ndërkombëtar (tash përfshirë këtu në të njëjtin vend edhe Rusinë) janë dakord për ndarjen e brendshme të Kosovës me marrëveshje të dyanshme e cila del nga një konferencë e ardhshme ndërkombëtare drejt së cilës mësyejnë këto 120 ditë, atëherë vërtetë është e paimagjinueshme çfarëdo rezistence (të cilën edhe ashtu nuk e pamë asnjëherë) e negociatorëve nga Kosova. Për më tepër, edhe vetë këta negociatorët kosovar e duan ndarjen e brendshme të Kosovës për të thënë mandej se Kosova megjithatë nuk është e ndarë ndërkohë që, si gjithnjë, u bë 'edhe një tjetër hap drejt pavarësisë'. Mbase nuk ka nevojë të elaborohet më gjatë këtu edhe gatishmëria e GN-së që të ekzistojë përgjithmonë jo vetëm ai vetë por edhe tutela ndërmbëtare, qoftë ajo si UNMIK apo 'EUMIK', e cila ua mbron vjedhjet dhe privilegjet politikanëve të lartë me kusht që kjo t'i shpaguhet me dëgjueshmëri politike.

Që të ketë marrëveshje për ndarjen e brendshme të Kosovës lypset një legjitimitet më i madh i qeverisë së Kosovës. Kjo është arsyeja tjetër që këto zgjedhje po organizohen – qëllimi i tyre është ashiqare koalicioni LDKPDK. Ky koalicion i ardhshëm qeverisës konsiderohet si mjaft i fuqishëm që të merret me pakënaqësinë e ardhshme qytetare e cila do të shpërthejë me rastin e marrëveshjes fatale për ndarjen e brendshme të Kosovës. Paralelisht me këtë, këto zgjedhje do të diciplinojnë edhe më shumë Kuvendin e Kosovës meqë krerët e partive kryesore nuk do t'i fusin nëpër lista për zgjedhje ata që gjatë këtyre dy vjetëve kanë kundërshtuar Grupin Negociator dhe politikat partiake të mpleksura me shpërdorimet e ndryshme. Madje, do të ketë një prirje për heshtje dhe servilitet te politikanët e rangjeve të mesme e më të ulta me shpresë se kjo do t'iu ndihmojë që të kuotohen sa më lart nëpër listat partiake për zgjedhje. Në anën tjetër, si pasojë e pragut të lartë zgjedhor, partitë e vogla – që nganjëherë i kundërshtonin negociatat anipse këtë e bënin zakonisht për shkak se ishin të përjashtuar nga procesi, e jo për atë çfarë ishte karakteri dhe qëllimi i procesit – do të mbesin jashtë Kuvendit të ardhshëm të Kosovës. Vendime të rënda për Kosovën po priten andaj edhe hegjemonia e pushtetit po bëhet më e egër dhe më absolute. Ndarja e brendshme e Kosovës po afrohet me shpejtësi.

Ndarja e brendshme e Kosovës është projekt i Serbisë që ka mirëkuptimin e shumë qarqeve ndërkombëtare dhe, në rastin më të mirë, moskokëçarjen e negociatorëve kosovar. Serbia nuk mund ta sundojë Kosovën pa e ndarë atë njëherë përbrenda. Kosova si e tërë është e paqeverisshme për Serbinë. Andaj plani për ndarje të brendshme, andaj këto 120 ditë negociata shtesë, andaj përmbajtja e atillë e Pakos së Ahtisaarit që e ndan Kosovën në baza etnike dhe fetare. Regjimi i Milosheviqit u mundua që ta gllabërojë Kosovën të tërën. Ky synim rezultoi me diskriminim, represion, vrasje dhe deportim masiv, me gjenocid. Nuk arriti ta gllabërojë Kosovën të tërën dhe përnjëherë. Tash, Serbia sërish mëton ta rimarrë Kosovën por pasi ta ketë copëtuar atë njëherë.

Zgjedhjet po organizohen për heshtjen e popullit para ndarjes së brendshme të Kosovës në udhëtimin e saj drejt Serbisë. Kosova është kafshatë e vështirë për Serbinë. Zgjedhjet po organizohen që Kosova të pranojë të shndërrohet në disa kafshata më të vogla, lehtë të kapërdishme për Serbinë. Koalicioni i ardhshëm qeverisës LDK-PDK është veçse edhe një mjet më shumë për këtë.

Albin KURTI
12 korrik 2007

Që të mos dihet më nëse jam në burg ose jashtë tij sërish ma zëvendësuan paraburgimin me arrest shtëpiak. U arrestua. U lirua. U arrestua. U lirua… Lajmi i vjetër është lajm i ri. Lajmi i ri është lajm i vjetër. Deri atëherë kur nuk ka më lajm. Deri atëherë kur të vlerësohet se është arritur indiferenca (e imponuar) e pranuesve të lajmeve. Ndërkohë, unë s’jam liruar. Jam tërë kohën nën arrest. I izoluar dhe nën mbikëqyrje të rreptë. Që të mos veproj dhe jo aq për atë që kam vepruar. Madje, as për veprimet e ardhshme sa për qëndrimet e tashme dhe konsistencën e tyre. Në aktvendimin e Gjykatës së Qarkut të Prishtinës që mban datën e ditës së djeshme, duke iu referuar fjalimit tim ‘Arbitrariteti i Drejtësisë Policore’ në seancën e konfirmimit të aktakuzës, pikëpamjet e mia politike cilësohen si tepër radikale. Ja se me çfarë merret gjykata! Sido që të jetë, duke qenë se nuk e pranoj atë, sepse e kuptoj karakterin e saj politik dhe funksionimin policor, për vendimet e saj nuk kam respekt, para së gjithash, për shkak se, si gjithnjë, nuk më bëjnë përshtypje.

Mirëpo, situata ime është veçse shprehje e situatës së përgjithshme në të cilën ndodhet populli i Kosovës. I gjithë populli ynë është nën arrest. I izoluar dhe i mbikëqyrur. I privuar nga liria dhe të drejtat. Arresti i vazhdohet pak nga pak dhe pandërprerë. Me premtime që mbulojnë zhgënjimet nga premtimet paraprake. S’ka dyshim se është lojaliteti i pakusht dhe serviliteti i pafund i negociatorëve kosovar ai që e mundëson dhe, sidomos, e lehtëson këtë arrest. Ata fillimisht besuan ose gënjyen që bashkësinë ndërkombëtare e kanë në anën e tyre. Se bashkësia ndërkombëtare do të ndjek qëndrimin kosovar për pavarësi dhe mandej Serbia do të detyrohet disi (sic!) ta ndjek pas bashkësinë ndërkombëtare. Mirëpo, bashkësia ndërkombëtare propozoi kompromisin e pakos së Ahtisaarit dhe ishin negociatorët kosovar ata që e ndoqën bashkësinë ndërkombëtare e jo anasjelltas siç premtohej dikur. As pjesa e dytë e skemës së imagjinuar nuk doli e saktë. Serbia nuk e ndoqi bashkësinë ndërkombëtare dhe e refuzoi edhe pakon e Ahtisaarit mjaft të favorshme për të. Ajo donte më shumë se aq edhe për shkak se e dinte mirë se mundet edhe më shumë. Gjithashtu u mësua se bashkësia ndërkombëtare nuk është bashkësi ndërkombëtare. Se aty është Rusia e nënvlerësuar. Se ajo na qenka faktor aq i rëndësishëm saqë vendimtar për ndryshimin e Rezolutës 1244. Se nuk paska qenë e rastësishme që Rusia atëbotë, para më shumë se tetë vjetësh, e pranoi këtë rezolutë të cilën politikanët kosovar përherë e fusnin nën qilim. Megjithatë, drejtimi i sugjeruar prej skemës iniciale të negociatorëve kosovar është po ai. Kahja doli se është e kundërt. Bashkësia (e riformuluar) ndërkombëtare po e ndjek Serbinë (dhe Rusinë) në qëndrimin e palëkundur të saj ndërsa prej Grupit Negociator të Kosovës po kërkohet që ta ndjek këtë ndjekje ndërkombëtare. Prandaj po kemi negociata të reja. Është më keq sesa varianti jooptimist: kur nuk ka marrëveshje ndërmjet palëve që i kënaq të dyja palët atëherë ka marrëveshje jashtë palëve që i lë të pakënaqura të dyja palët. Përkundrazi, insistohet me çdo kusht në marrëveshje ndërmjet palëve. Kjo do të thotë se kahja e ndjekjes së qëndrimeve e cila medoemos shpie në përqafim me Serbinë është betonuar.

Koha është armiku i aktualitetit të veçantë. Jo edhe për parullën tonë të parë: JO NEGOCIATA – VETËVENDOSJE!. Aktualiteti e me këtë edhe kuptimi i saj sa vie e rritet. Në këtë parullë jemi ne. Ajo është vetë qenia e popullit. Qenia si liri.

Të gjithë ju që jeni të interesuar në ditët në vijim do të mund të më vizitoni, takoni e intervistoni. Banoj në lagjen Dardania me adresë: Kroi i Bardhë, Hyrja 3, Kati 4, Nr.11. Dy policë janë te dera. Ata rrinë 24 orë në ditë dhe për çdo ditë aty. Kujdesen për sigurinë… tonë? Jo. Kujdesen për sigurinë e urdhërave të regjimit.

ALBIN KURTI

(fjalimi i mbajtur në seancën gjyqësore të mbajtur me 6 korrik 2007)

Në komunikatën për media të publikuar dhe transmetuar me 5 qershor 2007, në të cilën është theksuar se Prokurori Ndërkombëtar ka ngritur një aktakuzë kundër meje, është përdorur shprehja “protesta e dhunshme e Vetëvendosjes”. Kjo është tërësisht absurde. Së pari, është paturpësisht e njëanshme. Së dyti, është e rrejshme dhe dashakeqe. Duke e sulmuar protestën me këtë komunikatë për shtyp, u konfirmua motivi politik i atyre që e përpiluan.

Protesta nuk ishte e dhunshme. Ne, aktivistët e Lëvizjes VETËVENDOSJE! dhe disa mijëra qytetarë që na u bashkuan, ishim duke marshuar paqësisht në rrugën “Nëna Tereze” me 10 shkurt 2007, ashtu siç e kishim planifikuar dhe paralajmëruar dy javë më herët. Forcat policore ishin të dhunshme. Ato e ndaluan marshin tonë duke e bllokuar rrugën. Për më tepër se kaq, forcat policore përdorën dhunë vdekjeprurëse. Nga distanca e afërt ata gjuajtën direkt në ne me plumba gome me afat të skaduar. Njësia e Formuar Policore (NjFP) e Rumanisë shkrepi gjithsej 144 breshëri plumbash gome gjersa NjFP e Polonisë shkrepi 89 breshëri të mbushjeve me plumba gome. Dy demonstrues u vranë, 82 u plagosën, disa prej tyre shumë rëndë.

Në Raportin e Parë të Task Force “10.02.2007” dorëzuar te Prokurori Publik me 16 prill 2007, në faqen 28, nga deklarata e pjesëtarit të NjFP të Rumanisë, DENES Lorand Levente, data e lindjes 29.03.1972, mësojmë me sa vijon: “Aprovimi për ta përdorur gazin lotsjellës dhe plumbat e gomës erdhi nga komandanti i NjFP të Rumanisë, OLARU, i cili e kishte marrur aprovimin nga UNMIK-u”. Në faqen 24 të raportit të njëjtë, në deklaratën përmbledhëse të MOCANU Mugurel-Florin, data e lindjes 5.03.1976, thuhet edhe kjo: “Ai dëgjoi se zëvendëskomandanti i NjFP, FILIPAS, i ka thënë komandantit të togut se përdorimi i gazit lotsjellës dhe plumbave të gomës ishte i autorizuar … ai nuk ka dëgjuar kurrfarë paralajmërimesh dhënë demonstruesve”. Pra, kishte një hierarki me kokën e saj politike në UNMIK, kishte armatim vdekjeprurës, qartazi jo për ta ekspozuar por për ta përdorur atë, si dhe qëllimi për t’i lënë demonstruesit të papërgatitur duke mos i paralajmëruar ata për përdorimin e plumbave të gomës.

Në raportin e tij të përkohshëm, Prokurori Ndërkombëtar Robert L. Dean, duke iu referuar vdekjes së Mon Balajt dhe Arben Xheladini si dhe plagosjes së Zenel Zenelit, thotë “Krimet në fjalë për të cilat ekziston dyshim i bazuar janë Vrasje, Vrasje nga Pakujdesia, Vrasje në Tentativë, dhe Lëndime të Rënda Trupore”. Po ashtu fjalia e parë nga “Përfundimi” i raportit të tij është: “Dëshmitë e deritanishme shpijnë në konkluzionin se vdekjet e Mon Balajt dhe Arben Xheladini ishin të panevojshme dhe të shmangshme”. Robert L. Dean nuk e përmend ASKUND në raportin e tij të gjatë shprehjen “protestë e dhunshme” ashtu siç bëri Departamenti i Drejtësisë.

Më 10 shkurt 2007, mua më kanë goditur disa herë me shkopinj policia e UNMIK-ut pasi që dështuan të më vrasin. Një aktivist i Lëvizjes më shpëtoi duke larguar tytën e çiftes së policit të UNMIK-ut, i cili ishte pak metra tutje, me armën e tij drejtuar kah unë. Ata kriminelë të policisë së UNMIK-ut ikën nga vendi i krimit, u kthyen në Rumani të lirë nga ligji, dhe atje u lavdëruan e dekoruan. Lejes për të vrarë dhe urdhërit për të vrarë iu bashkangjit edhe leja për të ikur nga vendi i krimit. Në vend të saj sistemi gjyqësor më ndjek (ligjërisht) mua, një prej viktimave të dhunës policore. Sistemi gjyqësor po e vazhdon planin e policisë dhe aksionin e policisë. Sistemi gjyqësor është drejtësi policore. Prokurorët dhe gjykatësit ndërkombëtar që merren me mua, sikurse kolegët e tyre policë, kanë imunitet nga ligji me të cilin më akuzojnë dhe mbajnë në burg. Pushteti i tyre është arbitrar prandaj ai s’mund të jetë kurrsesi legjitim.

Më 10 shkurt 2007 masa nuk ka bërë veprën penale. Policia ka kryer shkelje të rënda kriminale. Me 10 shkurt nuk isha unë që po i pengoja personat zyrtar në kryerjen e detyrave zyrtare, por ata e penguan marshin tonë paqësor. Për më tepër, e pamë se cilat ishin detyrat zyrtare të atyre policëve: të gjuajnë mbi demonstruesit. Intervenimi policor ishte i dhunshëm me pasoja tragjike. Mosintervenimi gjyqësor lidhur me krimin policor është një suplement kriminal i kësaj. Ky gjykim politik kundër meje është zëvendësim kriminal që tenton ta maskojë krimin dhe shmang vëmendjen e publikut.

Meqenëse raporti i Prokurorit Ndërkombëtar, Robert L. Dean, ia ka pamundësuar gjykatës që të më mbajë përgjegjës për krimet e kryera nga policia e UNMIK-ut, gjykata tash ka konstruktuar argumente të reja të bazuara në atë që do të mund të ndodhte poqese demonstrata e 10 Shkurtit do të vazhdonte pa intervenimin e policisë. Nëse merren parasysh të gjitha demonstratat tjera të organizuara nga Lëvizja VETËVENDOSJE! shihet qartë se të gjitha kanë përfunduar pa asnjë lëndim të vetëm, pa asnjë vdekje të vetme, në mënyrë të organizuar dhe diciplinuar, dhe sipas planit tonë. Këto demonstrata kurrë nuk kanë qenë të dhunshme. &Eum;shtë e vërtetë se ne kemi hedhur shishe me ngjyrë në ndërtesat e IPVQ-ve dhe UNMIK-ut. Ne kemi përdorur forcë kundër këtyre objekteve, por jo dhunë, duke qenë se nuk mund të jesh i dhunshëm ndaj objekteve. Mund të ketë dhunë vetëm atëherë kur ushtrohet kundrejt një agjenti i cili, të paktën, e ka mundësinë për ta rezistuar atë. Ndërtesat nuk e kanë këtë mundësi. Aksionet tona nuk janë akte vandalizmi. Vandalizmi është shkatërrim i vullnetshëm, i paprovokuar dhe i pamotivuar, qëllimkeq i pronës. Aksionet tona janë të motivuara dhe të provokuara. Procesi politik në Kosovë është vetë motivimi dhe provokimi. Motivuese është mundësia dhe energjia që populli i Kosovës e ka për ta ndryshuar drejtimin aktual të procesit politik drejt vullnetit dhe interesave të tij. Procesi është provokues për shkak se është një proces politik i cili seriozisht po e dëmton të tashmen dhe të ardhmen e Kosovës, dhe mirëqenien e popullit të saj. Hera e vetme kur rreziku i përgjithshëm ka qenë i pranishëm në demonstratën tonë, ai ka qenë rezultat i akteve kriminale të policisë më 10 Shkurt.

Planifikuesit dhe urdhërdhënësit politik dhe policor të krimit të 10 shkurtit ose nuk lanë dokumente zyrtare pas vetes ose nuk lejojnë publikimin e tyre. Mirëpo, edhe dokumentet e prodhuara nga gjykata dhe prokuroria janë ose politike ose policore. Në vendimin që e ndërronte paraburgimin me arrest shtëpiak, bazuar në urdhëresën e 10 majit 2007, nënshkruar nga Vinod Bolell, përveç tjerash shkruan edhe kjo: “Në pyetjen nga Gjyqi se është e drejtë e qytetarëve në vendet demokratike të angazhohen në një demonstratë paqësore pa paragjykuar mirëqenien e qytetarëve të tjerë, Prokurori Publik u orvat të lidh rrezikun që i pandehuri paraqet për statusin e ardhshëm të Kosovës”. Kjo është edhe një dëshmi më shumë që ky proces kundër meje është i udhëhequr politikisht. Nuk duhet pritur gjatë për dëshmi të reja. Vetëm një ditë më vonë, kur me 11 maj arresti shtëpiak u shfuqizua dhe përsëri më dërguan në burg, po ai gjykatës i procedurës paraprake në vendimin e tij ka shkruar: “… i pandehuri nuk e arsyetoj besimin që Prokurori Publik e ka vënë tek ai që ai të ketë më shumë respekt për judikaturën.” Pra, do të më lironin nga paraburgimi me kusht që t’i nënshtrohem gjykatës. Gjykatës po i mungonte respekti im për të. Ndjehej disi mangut pa respektin tim që kurrë s’do ta ketë. Ngjajshëm, me 13 qershor 2007, arresti i ri shtëpiak kësaj radhe pesëditor, sërish mu zëvendësua me burg. Përveç arsyetimeve për qëndrimin tim ndaj regjimit në vendimin formalisht të ri por esencialisht të vjetër shkruante: “… ai është gjithashtu i përzier në fushatën e tanishme ilegale që po zhvillohet nga e njëjta organizatë me çrast të gjithë konteinerët publik të mbeturinave në Kosovë janë etiketuar me fjalët “Pakoja e Ahtisaarit” duke shfaqur sërish përçmimin dhe përbuzjen e tij dhe organizatës së tij për çdo gjë që paraqet autoritetin legjitim në Kosovë duke dëmtuar sërish pronën publike dhe duke manifestuar mosrespektin për administratën e UNMIK-ut”. Gjyqi juaj ndodhet këtu për ta mbrojtur regjimin nga qytetarët. Drejtësia është e kundërt me këtë: sigurimi i të drejtave të qytetarëve që i mbrojnë ata nga pushteti.

Vazhdimet e paraburgimit tregonin se gjyqi mbi të gjitha është i interesuar për izolimin tim në të tashmen dhe të ardhmen. E kaluara përherë ishte veçse pretekst. Duke qenë se regjimi nuk po mundet të ndikojë në mua ai përdor gjykatat që unë të mos ndikoj në Kosovë. Është e qartë se unë nuk po gjykohem. Unë po paragjykohem sepse po gjykohet karakteri im. Gjyqtarët dhe prokurorët kryesisht janë shërbyer me tri gjoja arsyetime për zgjatjen e paraburgimit. E para, thoshin që nuk bën të më lirojnë meqë unë do të mund të ikja nga Kosova. Sikur ata të ishin të bindur që do të ikja nga Kosova me siguri do të më lironin. Problemi i tyre është pikërisht fakti se unë do të qëndroja në Kosovë për të vepruar. E dyta, thoshin se unë do të mund ta përsërisja veprën. Unë jo vetëm që s’jam fajtor për atë që kam bërë por do ta konsideroja veten shumë fajtor sikur të mos organizoja demonstrata kundër pakos së Ahtisaarit e cila përmes decentralizimit etnik na e copton territorin ndërsa përmes ‘eksterritorialitetit’ fetar na e tjetërson kulturën e historinë. Dhe, e treta, spekulonin se do të mund t’i frikësoja dëshmitarët. Prokurorja Cecilia Tillada me 13 shkurt 2007 pat deklaruar: “… ka dyshim të bazuar se z. Kurti për shkak të ndikimit të tij mund të pengojë procesin e ndjekjes penale duke kërcënuar dëshmitarët”. Dëshmitarët e vërtetë të krimit me 10 shkurt janë policët kolegë të vrasësve të Monit e Arbenit. Që të gjithë ata ikën. Ata janë të frikshëm si bashkëpjesëmarrës në krim që ishin. Jo vetëm që unë s’kam kërcënuar e frikësuar askë kurrë në jetë por vazhdimisht, e posaçërisht tash me këtë proces të montuar, unë jam i kërcënuar e i rrezikuar nga policia politike dhe politika policore dorë e zgjatur e së cilës është kjo gjykatë.

Në këtë proces askush nuk më përfaqëson përveç vetes sime. Avokati është caktuar nga ju. Ai është zgjedhje e juaja dhe jo e imja. Sistemi gjyqësor në Kosovë institucionalisht është brenda UNMIK-ut. Nuk është as i pavarur e as i paanshëm. UNMIK-u është regjim antidemokratik dhe administratë neokolonialiste. UNMIK-u duhet të shkojë nga Kosova. Sa më parë, aq më mirë. Për të gjithë neve. Ikja e UNMIK-ut nga Kosova duhet të përputhet me referendumin për popullin e Kosovës, me ushtrimin e së drejtës për vetëvendosje. Kjo është ajo për çka Lëvizja jonë, dhe unë si anëtar i saj, qëndron dhe vepron.

Përkundër faktit që nuk e njoh dhe as nuk e pranoj këtë gjyq, dhe as aktakuzën të cilën edhe ashtu nuk ma kanë dorëzuar, përfundimisht do të doja që ta falenderoj prokuroren që më ka akuzuar për “Thirrje për Rezistencë”. Rezistenca është fjala e dytë më e dashur e imja. Nëse ka diçka që e ka lëvizur përpara llojin njerëzor dhe shoqërinë përgjatë historisë, atëherë kjo është pikërisht rezistenca dhe thirrja për të.

Shkruar nga Albin KURTI
27 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, Krahu A, Qelia nr. 3

Përgjatë viteve të ’90-ta është menduar (dhe sidomos propaganduar) se zgjidhja e çështjes së Kosovës bëhet përmes ndërkombëtarizimit të saj. Kjo vinte si reaksion dhe reagim i politikanëve kosovar ndaj qëndrimit të Milosheviqit se Kosova është një çështje e brendshme e Serbisë. Qytetarët e pranuan me lehtësi objektivin e ndërkombëtarizimit si mënyrë e duhur drejt zgjidhjes. Janë disa arsye pse ngjau kjo. Së pari, elita politike kosovare e organizuar atëbotë në LDK realisht nuk kishte dhe nuk lejonte opozitë brenda ambientit shqiptar. Ajo dispononte me ato pak media që kishim dhe në emër të unitetit kishte qëndrime dhe sjellje totalitare. Së dyti, po ai lidership i atëhershëm e frikësonte pupullin me atë që po ndodhte në Bosnje dhe Kroaci: “Të rrimë të qetë, të mos biem në provokime, sepse na e bëjnë si në Bosnje e Kroaci!” Së treti, sërish po ata politikanë, shtireshin si të mençur që po kontaktojnë me bashkësinë ndërkombëtare dhe se evituan luftën me Serbinë në Kosovë anipse ne mbeteshim të okupuar. Vetëm pasi që kroatët çliruan vendin e tyre kurse ne u harruam në Konferencën e Daytonit më 1995 u kuptua se lufta nuk ishte evituar por veçse ishte spostuar për ca kohë. Së katërti, e mbase jo së fundi, objektivi i ndërkombëtarizimit u pranua pa vështirësi prej qytetarëve për shkak të shtypjes së egër të Serbisë. Të izoluar dhe të terrorizuar prej forcave dhe aparatit shtetëror serb, njerëzit në Kosovë besonin se çdo gjë jashtë kësaj gjendjeje, dhe çdokush që ishte jashtë apo vinte nga jashtë, është vetvetiu shumë i mirë. Bashkësi ndërkombëtare konsiderohej e tërë bota zyrtare dhe jo zyrtare. Dhe, bota ishte jashtë Kosovës dhe Serbisë. Një fenomen i ngjashëm ky me mbivlerësimin që i burgosuri ia bën jetës e botës jashtë burgut.

Sot, e njëjta logjikë e fillimit të ’90-tave, për ndërkombëtarizimin e vetes disi pa vetveten, dominon në Grupin Negociator të Kosovës, i cili siç duket qartë ka më shumë besim në bashkësinë ndërkombëtare sesa që ajo ka vetëbesim. Dhe njëmend, qëllimi (i tyre) është arritur. Jemi ndërkombëtarizuar pothuajse si asnjëherë më parë dhe gati si asnjë vend tjetër në botë. Mirëpo, problemi nuk është zgjidhur. Ndërkombëtarizimi pa kombëtarizim paraprak është ngrirje e konflikteve jo përfundim i tyre, transformim i problemeve e jo zgjidhje e tyre. Për më keq se kaq, vetë çështja e Kosovës është keqinterpretuar fatalisht në suazat ku është vendosur. Negociatorët kosovar premtojnë se ‘statusi do të zgjidhet’. Jo vetëm që premtimet s’po përmbushen por ato as që mund të përmbushen. Sepse, sipas tyre, statusi na qenka problemi dhe jo Serbia. Kjo është metamorfoza që prodhoi koncepti i negociatave të tyre: problem është statusi i Kosovës e jo Serbia. Problem është Kosova e jo Serbia. Madje, kësisoj, Serbia që ishte agresore është bërë partnere në zgjidhjen e problemit të quajtur Kosovë, gjithë kjo duke iu falënderuar këtij Grupi Negociator.

Gjatë këtyre 17 vjetëve, politikisht vetëm dy vjet ishin ndryshe: 1997-1999. atëherë kur rinia studentore dhe mbi të gjitha luftëtarët e UÇK-së treguan se zgjidhja bëhet përmes kombëtarizimit e jo ndërkombëtarizimit të çështjes së Kosovës. Për më tepër, mu atëherë erdhëm në fokus të vëmendjes botërore. Atëherë kur iu kthyem vetes, kur e kombëtarizuam çështjen tonë, ndërkombëtarizimi erdhi si pasojë e natyrshme. Duke e pasur ndërkombëtarizimin si qëllim gjatë viteve të ’90-ta, përderisa sugjeroheshim të prisnim e duronim, atë assesi nuk po e realizonim dot. Përkundrazi, po ngjante shkombëtarizimi fizik (ikja e rreth 300.000 të rinjve nga Kosova) dhe shkombëtarizimi shpirtëror (letargjia kolektive).

Kosovës vazhdon t’i mungojë liria ndonëse në dukje i është zvogëluar robëria. Vazhdojnë edhe orvatjet e gabuara dhe të dëmshme për ta nxjerrur rrugën e lirisë së Kosovës jashtë Kosovës. Liria e Kosovës nis nga Kosova dhe bëhet në Kosovë. S’ka (as) ndërkombëtarizim pa kombëtarizim. Nëse ne i mbajmë sytë kah bota, atëherë bota nuk do t’i mbajë sytë kah ne. Nëse ne i kthejmë sytë kah njëri-tjetri dhe vetja jonë atëherë edhe bota do t’i kthejë sytë kah ne. Do të na shikojë me sy të tillë çfarë nuk i kemi parë deri më tash, sy në të cilët s’ka përçmim dhe as dhembshuri por respekt.

Albin KURTI
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Aq shumë data historike na dolën këta muajve të fundit saqë jeta jonë kolektive disi është shndërruar në një moment të stërzgjatur historik. Shumë data historike u shpallën në këta fare pak muaj, jo rastësisht, mu atëherë kur janë inkurajuar pritjet për pavarësinë, dhe mu atëherë kur ‘pavarësia’ që shtyhej gjithnjë po shtyhet sërish. Takim historik, vizitë historike, deklaratë historike, mbledhje historike, hap historik. Cilësori ‘historik(e)’, si asnjëherë më parë ka kolonizuar retorikën e politikanëve negociator nga Kosova. Këta politikanë vazhdimisht e konstatojnë historinë në të sotmen. Ata nuk e presin ardhmërinë që e bën të sotmen të kaluar dhe eventualisht e vendos atë mandej në histori. Ata e identifikojnë historinë dhe historiken, sot dhe këtu. Dhe, këtë identifikim e bëjnë sot për sot. Një ngjarje historike është gjithherë më pak historike pas ngjarjes së ardhshme historike. Meqë ato janë aq të shpeshta te ne sipas këtyre politikanëve, ata detyrohen ta mbajnë aktuale historinë që shpallin. Mbase këta politikanë dyshojnë që vështrimi i historisë nga e ardhmja mund të jetë shpërfillës ndaj këtyre ‘bëmave’ të tanishme të tyre dhe andaj bëhen vetë historianë. Duke qenë mosbesues ndaj vlerësimit të historisë që s’do ta kontrollojnë, ata aktrojnë historianët. Ose, frikësohen që historia megjithatë do t’i regjistrojë, ama për të keq, dhe nguten t’u japin ngjyrime pozitive gjërave thelbësisht negative. Duke qenë të trazuar nga mendimi për mëshirën e historisë që mund të mungojë, orvaten t’i paraprijnë vlerësimit të saj.

Kjo mënyrë e tyre, që gjithsesi prodhon historira të denja vetëm për tabloide, nuk mbaron me kaq. Negociatorët kosovar jo vetëm që konstatojnë aty për aty data historike por edhe i paralajmërojnë ato për të ardhmen e afërt. Na flasin për raste e shanse historike që e presin Kosovën në ditët, javët e muajt në vijim. Pompoziteti i paralajmërimeve rregullisht pasohet nga shija e hidhur e zhgënjimit e cila mbetet të zbutet nga paralajmërimi tjetër i rradhës, edhe më pompoz se ai paraprak. Me gjasë, kur thonë rast historik, negociatorët mendojnë të mos thonë rast i rëndësishëm. Nëse do të thoshin vetëm ‘i rëndësishëm’ besojnë se kjo nuk do të konsiderohej si ‘mjaftueshëm i rëndësishëm’. Pra, nuk është se kemi të bëjmë me raste të rëndësishme që do të na bënin t’i quajmë edhe historike por më parë ato emërtohen ‘historike’ që t’i konsiderojmë të rëndësishme. Rrjedhimisht, nuk bëhet fjalë për raste të rëndësishme dhe aq më pak për raste historike. Bëhet fjalë veçse për gjahun që ka për shënjestër vëmendjen tonë, manipulimi i së cilës bëhet mbijetesë për ta. Sigurisht që momente e ngjarje të ndryshme quhen historike që të mund të flitet për personalitete historike. Duke u frikësuar se mos porta e historisë është mbyllur, negociatorët kosovar përpiqen të sajojnë deriçka të historisë për veten e tyre. Megjithëkëtë, nuk mendoj se ky është shpjegimi shterrues i këtij fenomeni që dominon politikën ditore kosovare (pasi që tjetër politikë edhe ashtu nuk ka). Përveçse projekt i vetëdijshëm i politikanëve për të hyrë në histori, sjellja e tyre ngjan edhe me një rebelim të pavetëdijshëm kundër suprimimit të historisë. Që prej tetë viteve, prejse UNMIK-u është instaluar në Kosovë, mbi dy milionë njerëz janë mbërthyer në një përkohësi të paafatizuar që ushqen veten. Ata kësisoj s’kanë të ardhme. Por, që të mos kenë të ardhme s’duhet të kenë të kaluar. UNMIK-u i ndau epokat në para dhe pas ardhjes së tij duke e shpërfillur totalisht të parën. E fshiu përvojën e Kosovës në mënyrë që ta konsiderojnë atë të papërvojë dhe ta sundojnë pa u lodhur shumë. Nuk i mori në konsideratë sakrificat dhe humbjet e popullit që të mos ndihej borxhi dhe, sërish e njëjta, të sundojë pa u lodhur shumë. E suprimoi historinë për ta keqbërë atë dhe për ta përligjur veten. Në këtë të tashme kalimtare që nuk përfundon asnjëherë, ndonëse përherë ik shpejt në pakthim, politikanët kosovar ndjehen të kërcënuar. Regjimi i cili zyrtarisht e fshiu historinë e një populli nuk i kursen disa individë të tij. Shtypjen e historisë të së kaluarës ata tash duan ta zëvendësojnë me një të sotme historike. Por, e pavetëdijshmja e tyre nuk rri urtë si ata: e tashmja është ‘historike’ mu atëherë kur e kaluara përpiqet të restaurohet si e tillë.

Shkruar nga Albin KURTI
25 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Arsyetimi më i shpeshtë që është përdorur në mbrojtje të pakos së Ahtisaarit është se ai s’ka alternativë. Ky arsyetim nuk është argument. Më parë është mungesë e argumentit. Ai e shpërfaq të vërtetën e përmbysur. Thoshin që pakoja e Ahtisaarit s’ka alternativë meqë pikërisht ajo ishte alternativë e asaj që ne duam: vetëvendosje, liri, pavarësi, barazi e drejtësi. Jo vetëm kaq. Ndonëse trumbetohej se si pakoja e Ahtisaarit nuk paska alternativë vazhdonin pazaret për koncesione e kompromise të mëtutjeshme. Ajo që s’kishte alternativë po ndryshonte! Negociohej nëse kjo pako do të përfshihej, mbështetej, përkrahej apo vetëm vlerësohej në rezolutën e re të KS të OKB-së. Negociohej nëse kjo pako duhej marrë në tërësi apo mund të ndahej nga rekomandimi për statusin. Negociohej për kohën e fillimit dhe jetëgjatësinë e saj. Natyrisht duke inkorporuar edhe interesa të llojllojshme të fuqive të mëdha e jo të mëdha botërore. Pakoja që gjoja s’kishte alternativë, para së gjithash, ishte alternativë e vetvetes. Atëherë kur ndokush ankohej për diskutimet që konsideronin ndryshimet në pakon e Ahtisaarit, rëndom pasonte përgjigja se çfarëdo ndryshimesh nuk do të jenë kurrsesi esenciale. Prandaj, deklarimet se pakoja e Ahtisaarit nuk ka alternativë vetëm sa ishin shprehje për të kundërtën e kësaj dhe madje krijonin bazën objektive për të kundërtën. Të vetëdijshëm për këtë, deklaruesit shtonin edhe një tjetër deklaratë. Ata thonin se kurrsesi nuk bën të ketë veprime të njëanshme nga ana e Kosovës. Që Serbia kah fundi i vitit të kaluar kishte miratuar Kushtetutën e saj të re krejtësisht njëanshëm me Kosovën si pjesë të saj kjo s’paraqiste problem për ta. Me rëndësi ishte që Kosova të mos veprojë njëanshëm, që ajo të mos e shpallte njëanshëm pavarësinë e saj! Po si t’ia bëjë Kosova atëherë? Ta shpall pavarësinë vetëm nëse shpallja është e dyanshme?! Që do të thotë se vetëm nëse edhe Serbia njëkohësisht e shpall pavarësinë e Kosovës?! Në fakt, prej se nisën negociatat është ditur kjo: për pavarësinë e Kosovës duhet të pajtohet Serbia. Tolerimi i veprimeve të njëanshme të Serbisë dhe thirrja që diçka të ngjashme të mos ndërmarrë Kosova vetëm sa dëshmon pabarazinë drastike të palëve. Madje, duke na thënë se shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës është shumë e rrezikshme, ata na thonë që sulmi i Serbisë, agresioni i saj ushtarak i mëpastajmë mbi Kosovën, do të ishte disi legjitim dhe që me atë rast bashkësia ndërkombëtare ose nuk do të arrinte ose nuk do të donte ta mbronte popullatën e Kosovës. Kërcënimet me Serbinë tashmë i është shtuar edhe ai me Rusinë. Këtë e dëshmon edhe Grupi Ndërkombëtar i Krizave i cili në një raport të tijin të muajit maj të këtij viti, përmbledhja ekzekutive dhe rekomandimet e të cilit u botuan në Kosova Sot me 16 maj 2007, thotë se ajo që ka më së shumti rëndësi është të evitohet vetoja ruse! Kjo tregon më së miri se çfarë rezolute për Kosovën do të kemi atëherë kur do ta kemi.

Negociatat nënkuptojnë që s’do të ketë zgjidhje të njëanshme. Negociatat me Serbinë për Kosovën e afirmojnë Serbinë (në Kosovë). Vetëvendosja është mënyra e cila e përjashton Serbinë. Vetëvendosja është zgjidhje e njëanshme. Zgjidhja është e njëanshme.

Shkruar nga Albin KURTI
25 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Tashmë nuk është çështja nëse do të ketë pavarësi ose jo por nëse do të ketë rezolutë të re në KS të OKB-së ose jo. Tashmë nuk është çështja se kur do të vie pavarësia por kur do të vie rezoluta. Vite më parë, kur u patën shpikur “Standardet para Statusit”, fjala ‘status’ u bë zëvendësim për fjalën pavarësi. Tash, fjala ‘rezolutë’ u bë zëvendësim për fjalën ‘pavarësi’. Mënyra e njejtë ka prodhuar efekte të njëjta psikologjike. Duke e absorbuar dhe asimiluar këtë zëvendësim njerëzit bëhen indiferent karshi përmbajtjes së statusit, përkatësisht karshi përmbajtjes së rezolutës. Ata bëhen të gatshëm që çfarëdo statusi e çfarëdo rezolute ta quajnë pavarësi. Sepse, pavarësinë e prisnin në formë të statusit të përcaktuar e të rezolutës së miratuar. Ata shpërfillin përmbajtjen që tregon ndryshe. Dhe, mbase pavetëdijshëm, pikërisht për shkak se ajo tregon ndryshe.

‘Pavarësi e kushtëzuar’ ishte koncepti që u përforcua nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave për t’i mbështetur ‘standardet para statusit’. Standardet ngjanin si kushtëzimi ndërsa statusi si pavarësia diku në ardhmëri. ‘Pavarësia e mbikëqyrur’ është koncepti i Ahtisaarit për ta vazhduar llojin e UNMIK-ut. Mbikëqyrja është sundimi ndërkombëtar autoritar që do të na e mbajë pavarësinë si premtim ndërkohë që decentralizimi dhe ‘eksterritorialiteti’ do të jenë gangrena e infektuar. Mosparandalimi i saj do të bëjë që ne vetë të kërkojmë gjymtimin tonë në përpjekje e sipër për të shpëtuar atë që ende mund të shpëtohet.

As ‘statusi’ dje nuk ishte pavarësi dhe as ‘rezoluta’ sot apo nesër nuk është dhe s’do të jetë pavarësi. Që të dyja janë eufemizma për modalitete të varësisë së Kosovës nga Serbia (nominalisht) dhe nga regjime neokolonialiste ndërkombëtare (praktikisht). Varësi që po shtyhen në kohë meqë Serbia (dhe Rusia) nuk po janë të kënaqura. Ato po duan varësi edhe më të rënda, gjithnjë e më të rënda.

Negociatorët kosovar që gjithnjë kanë kërkesë maksimale (e tilla e fundit është pakoja e Ahtisaarit) dhe asnjëherë s’kishin kërkesë minimale (përfundi së cilës nuk bien), janë kontribues në rritjen e apetiteve të Serbisë. Ata e zbresin poshtë e më poshtë çështjen e Kosovës në mënyrë që ata vetë, nëse nuk mund të ngjiten më lartë, së paku të mbesin po aty, në po ato pozita. Në anën tjetër, mënyra e adresimit të çështjes së Kosovës (negociata me Serbinë që përfundojnë në KS të OKB-së në pritje të një vendimi atje) e ka bërë Rusinë faktor kaq të rëndësishëm.

Koncepti i ‘statusit’ e bëri Serbinë faktor për Kosovën kurse ai i ‘rezolutës’ (së re) e bëri Rusinë faktor për Kosovën. Vetëm vetëvendosja e bën Kosovën faktor për Kosovën. Vetëm ajo e bën të mundur pavarësinë. Zëvendësimet janë degraduese. Ato e pamundësojnë pavarësinë.

Shkruar nga Albin KURTI
24 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Lajmi kryesor në javën që lamë pas ishte shtyrja e statusit për katër muaj. Takimi i fundit i G-8 vërtetoi përfundimisht paralajmërimet për shtyrjen e rradhës. Presidenti francez Sarkozy propozoi gjashtë muaj shtyrje në mënyrë që tash ideja për katër muaj shtyrje të duket si një përfitim prej dy muajsh. Presidenti amerikan Bush, duke folur në Tiranë për ‘pavarësinë’ që të mos fliste për kohën e saj, gjithashtu, po nënkuptonte shtyrjen.

Ndonëse propozimet për shtyrje, përherë dhe jo vetëm këtë herë, parashihnin pezullimin e mëtejmë të statusit, ato, asnjëherë sikurse edhe këtë herë, nuk u pranuan nga Rusia. Rusia po e shtyen edhe shtyrjen, po e pezullon edhe pezullimin. Prandaj, nuk është e vërtetë se statusi u shty për katër muaj. Është shtyrë shtyrja katërmujore. Jo statusi. Është shtyrë momenti kur do të bëhet shtyrja katërmujore. Është shtyrë pa afat një shtyrje e afatizuar.

Lajmi për shtyrjen e statusit për katër muaj nuk është i vërtetë as në pjesën tjetër të tij. Kur thuhet ‘shtyrja e statusit’ aludohet se Kosova s’ka status, se ai duhet përcaktuar dhe se ky përcaktim konsiston në pavarësi. Kosova, si çdo vend e territor tjetër në botë, ka status. Aktualisht është ky statusi i autonomisë substanciale i administruar nga një regjim burokratik ndërkombëtar. Andaj, çështja nuk është përcaktimi apo zgjidhja e statusit por ndryshimi i tij. Nëse mund të ketë diskutime për rrugën që duhet ndjekur për ndryshimin e statusit, mosndryshimi i tij ka një mënyrë të padiskutueshme. Është kjo mënyra e Grupit Negociator të Kosovës: negociata me Serbinë të cilat sjellin si rezultat pavarësinë të cilën më pas e miraton KS i OKB-së! Shembull marramendës i paralogjizmit.

Shkruar nga Albin KURTI
23 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Politikanët e diplomatët perëndimor kur iu drejtohen kosovarëve u flasin atyre për pavarësinë e Kosovës (sipas pakos së Ahtisaarit) që ta zhvendosin vëmendjen nga data e saj aspak e afërt. Po të njëjtit politikanë e diplomatë Rusisë i ofrojnë data që të mos detyrohen t’ia ofrojnë copë – copë pakon e Ahtisaarit.

Kërkesën e popullit të Kosovës për pavarësi Grupi Negociator e ka transformuar në lutje për pakon e Ahtisaarit. Degradimi është i dyfishtë. Kërkesën e kanë bërë lutje; të drejtën e kanë shndërruar në dhuratë që gjoja vjen në fund; përpjekjen për liri e kanë zëvendësuar me avokim e lobim për të. Dhe, së dyti, pavarësinë e kanë bërë ashtu siç e parasheh pakoja e Ahtisaarit, një pako kjo që nuk të jep pavarësi as brenda Kosovës (për shkak të Misionit Civil Ndërkombëtar që trashëgon UNMIK-un) e as në raport me Serbinë (për shkak të decentralizimit etnik, ‘eksterritorialitetit’ fetar dhe modelit të shumicës së dyfishtë që bllokon Kuvendin e ardhshëm të Kosovës).

Shtyrjet e statusit (të mbyllur në pakon e Ahtisaarit) propozohen që të vazhdohet pritja nëpërmjet ushqimit të bindjes së gabuar se ajo që po shtyhet njëmend është pavarësia vetë. Nëse dikur pavarësia i mobilizonte njerëzit sot ajo i pasivizon ata. Pavarësia është premtimi universal i cili i bën njerëzit të presin. Rrjedhimisht, ajo shtyhet me lehtësi. Paradoksalisht, është Rusia ajo që nuk e pranon as shtyrjen, sepse atë e ka kur të dojë, për shkak se e refuzon pakon e Ahtisaarit, të cilën sërish e ka kur të dojë. Rusia do më shumë sepse Serbia do më shumë. Refuzimi i Rusisë duke u bazuar në nevojën e pëlqimit të Serbisë nuk është vetëm një kthim i sforcuar i Rusisë në skenën ndërkombëtare por ai ka për synim edhe t’ia kthejë kokën Kosovës kah Beogradi dhe vetëm kah Beogradi. T’ia vulos Kosovës varësinë nga Beogradi.

Mirëpo, si u bë që u katandisëm në këtë gjendje? Si erdhëm në situatën ku të gjithë luajnë aq shumë me ne? Ku të gjithë kontribuojnë ngapak në vendimet për neve që s’lejohemi të vendosim për veten tonë?

Tetë vjet më parë, intervenimi (vetëm nga ajri) i NATO-s nuk kishte mandat politik (çlirimin dhe pavarësinë e Kosovës) por vetëm motiv të deklaruar humanitar (shpëtimin e popullatës). Bombardimet u ndalën kur u arrit kompromisi. Humbjen ushtarake (Marrëveshja e Kumanovës) Milosheviqi e kompensoi me fitore politike (Rezoluta 1244). (Edhe atëbotë, Rusia e pranoi rezolutën sepse Serbia e pranoi atë.) Në fund të muajit maj dhe në fillim të qershorit të vitit 1999 situata në Kosovë dhe përreth saj ishte emergjente. NATO-ja ishte e vetëdijshme se nuk kishte arritur ta parandalonte gjenocidin dhe zbrazja e Kosovës nga shqiptarët po intensifikohej. Emergjenca që po e rriste panikun e fuqive të mëdha bëri që ato të dakordoheshin shpejt e shpejt në KS të OKB-së. Pikërisht emergjenca e ktheu çështjen e Kosovës në OKB prej nga e kishte nxjerrur NATO-ja dhe intervenimi i saj. Pikërisht emergjenca bëri që atje të sjellej një vendim kompromisi (në dëm të Kosovës natyrisht). Atëbotë kishte emergjencë dhe rrjedhimisht kishte vendime. Sot ka komoditet dhe rrjedhimisht s’ka vendime. Ose, më saktë, ka vendime për shtyrjen e vendimeve.

KS i OKB-së gjithmonë do të ketë prioritete të tjera. E nëse bëhesh prioritet aty, atëherë sërish vaj halli: kjo nënkupton vetë pragun e tragjedisë kolektive. Sepse pragu i reagimit të Ks të OKB-së është shumë i lartë. Ai matet me viktima, dhe atë, me tepër shumë viktima. KS i OKB-së ose miraton rezoluta që s’do të kenë rëndësi (psh. ato që i dedikohen Izraelit) ose zvarrit rezoluta që do të kishin rëndësi. Dhe, i zvarrit ato deri në pikën kur (madje përkundër emergjencës) aprovohet ndonjë përmbajtje e degjeneruar me përplot ambiguitete. Mbase, mund të thuhet se, nëse do që një gjë të bllokohet, atëherë, thjesht, dërgoje në KS të OKB-së, në atë adresë planetare që të shndërron në problem global meqë i konsideron pasojat globale të zgjidhjes. Padyshim që Milosheviqi ishte i vetëdijshëm për këtë në pranverën e vitit 1999. Ndërkaq Grupi Negociator i Kosovës nuk është i vetëdijshëm për kurthën planetare as në pranverën e vitit 2007. Dëshmitar e kemi kurrizin tonë të përkulur si kurrë më parë. Pesha e bllokimit të dyfishtë rrezikon ta thyejë atë përfundimisht. Si në nivelin e organizmave të fuqive të mëdha po ashtu edhe në atë të UNMIK-ut e kinseinstitucioneve kosovare. Kosova mbetet e bllokuar. Secilit premtim dhe të gjitha premtimeve të tyre tetëvjeçare u doli boja. Bymimi artificial i tezave të tyre mori fund. Arsyetimet e tyre ishin qelqurina ndërsa deklaratat e tyre pllaquritje. Mirëpo, nuk ka vend për pesimizëm. Përkundrazi. Çdo fund është veçse fillim i ri. Hapsira për vendimet tona për veten tonë në vendin tonë po zgjerohet me rrëmbim. Hapsira që quhet vetëvendosje po ngjan. Ajo është hapsirë politike dhe jashtëinstitucionale, është hapsirë jashtë sistemit dhe thellë brenda realitetit shoqëror. A nuk e kemi dashur mu këtë? A nuk jemi angazhuar mu për këtë? Për këtë kthim politik te vetja drejt realizimit të vetes? Për kthimin që na bën të ecim përpara?

Shkruar nga Albin KURTI
22 qershor 2007
Burgu i Prizrenit, krahu A, Qelia nr. 3

Në vitet 1999 dhe 2000 thuhej se Kosova do të vazhdojë që vetvetiu të bëhet e pavarur. Se koha punon për të. Besohej që duke jetuar praktikisht të ndarë nga Serbia (e posaçërisht nga dhuna e saj) vendi ynë natyrshëm do të pavarësohet. Besohej që pavarësia nuk ka nevojë të jetë qëllimi ynë sepse ajo do të jetë pasojë normale e jetës sonë. Kalimi i kohës, disi edhe pa neve, do t’i rregullojë gjërat ashtu siç kemi dashur ngahera.

Tetë vjet më vonë, afërsisht nga të njëjtit politikanë e diplomatë të huaj, thuhet se duhet të përcaktohet statusi sa më parë meqë situata mund të shpërthejë. Se gjendja është e mjerueshme jo vetëm në politikë por edhe në shoqëri dhe ekonomi. Se njerëzit janë lodhur e mërzitur duke e pritur pavarësinë ndërkohë që s’arrijnë të punësohen dhe vazhdojnë të varfërohen. Tetë vjet më vonë na e zbulojnë se Kosova nuk e paska kohën aleat të saj siç është menduar. Kësisoj, u bë publik ky manipulim i dikurshëm pasi që u siguruan se ai tashmë ishte harruar. Nuk mund të themi se paragjykimi i tyre ishte krejt pa mend. Aq shumë falin e harrojnë njerëzit në Kosovë, e veçanërisht politikanët, saqë duken sikur s’kanë fare përvojë dhe janë të mbushur përplot vetëm me shpresë. Mjafton të kujtojmë mikpritjen që politikanët kosovar gjatë këtij viti ua bënë Robert Badinterit dhe Kai Eides. Mikpritja e tyre ishte e turpshme. Ajo ishte dëshmi se politikanët kosovar ose nuk kanë mbamendje ose nuk çajnë kokën. Por, ishte edhe dëshmi se Kosovës mund t’i bësh ç’të duash meqë politikanët e saj ta falin. Nëse Robert Badinteri në fillimvitet e ’90-ta e la Kosovën nën Serbi, Kai Eide vuri bazat e copëtimit territorial të saj dhe tjetërsimit kulturor. Mbase politikanët kosovar pajtimin me bashkësinë ndërkombëtare (çkado qoftë ajo) e kuptojnë dhe e bëjnë si pajtim me secilin burokrat ndërkombëtar.

Vitet 1999 dhe 2000 shënojnë (vetë)mashtrimin e madh në Kosovë. Liria nga vrasjet arbitrare u keqkuptua si liri politike. Ndihmat humanitare u keqkuptuan si prelud i zhvillimit ekonomik. Nuk u kuptua që në Kosovë sundon nominalizmi. Se emërtimi organizon diskursin. Emri i vendit tonë ishte Rezoluta 1244. Ajo parashihte vetëm autonomi substanciale për Kosovën në kuadër të Jugosllavisë që u pasua nga Serbia. Politikanët e kuptuan më herët se qytetarët këtë gjë. Andaj u ekzaltuan me propozimin për ‘pavarësi të mbikëqyrur’. Lehtësia me të cilën ata e pranuan ‘pavarësinë e mbikëqyrur’ dëshmoi se nuk kanë besuar aq shumë në pavarësi ashtu siç janë shtirur. Politikanët kosovar kanë dashur që populli të besojë në pavarësi. Dhe tash ky besim i popullit që vetë politikanët e kanë mbjellur iu kundërvihet po atyre politikanëve. Populli i Kosovës nuk ishte fare i entuziazmuar me ‘pavarësinë e mbikëqyrur’. Për shkak se ‘pavarësia e mbikëqyrur’ nuk është pavarësi, natyrisht. Nuk është ai premtimi i politikanëve drejtuar popullit që ka bërë që populli t’i durojë ata politikanë. Sepse kur Sejdiu, Çeku etj. thoshin që pavarësia vjen në fund të vitit, në gjysmë të vitit apo në muajin tjetër ata po kërkonin zgjatjen e mandateve të tyre deri në fund të vitit, në gjysmë të vitit apo deri në muajin tjetër. Gjithnjë e më pak do të mund ta zgjasin jetën e tyre politike. Gjithnjë e më shumë kjo do të paralajmërojë vdekjen e tyre politike. Me vite të tëra e kanë farkuar zemërimin që do t’i përpijë. Me vite të tëra janë dëfryer me luksin e pafundëm që tani merr kuptimin e investimit në fundin e tyre. Ngado shihet dhe ndjehet epilogu i pritjes dhe sosja e durimit. Fytyrat e mërdhezura të njerëzve i ngjajnë aq shumë njëra-tjetrës. Mospërmbushja tepër e gjatë e premtimit të njëjtë i çliron kujtimet e hidhura, e bën të kaluarën reale. Mbase, më saktë është të thuhet se populli nuk harron porse kujtesa e tij është e ndrydhur. E, kujtesa e ndrydhur megjithatë është kujtesë. Sa më e gjatë ndrydhja aq më e madhe kujtesa. Dhe, aq më i rrëmbyeshëm kthimi i saj.

Albin KURTI
8 qershor 2007

- fjala në konferencën e sotme për shtyp -

Brenda KS të OKB-së, sikurse edhe brenda G-8-shit, nuk ka dallime cilësore ideologjike. Prandaj, për KS të OKB-së, sikurse edhe për G-8-shin, çështje të rëndësishme dhe të denja për t'i konsideruar janë vetëm çështjet emergjente. Kosova për ta nuk është çështje emergjente. Kur merren me çështjen e Kosovës ata vetëm e shtyjnë zgjidhjen e saj. Dhe, do të vazhdojnë ta shtyejnë zgjidhjen e saj deri atëherë kur Kosova të bëhet çështje emergjente.

Duke iu falenderuar Grupit Negociator edhe ajo zgjidhje nuk do të jetë zgjidhje. Në rastin më të mirë do të jetë veçse "Pakoja e Ahtisaarit minus". Maksimumi teorik i Grupit Negociator për Kosovën është "Pakoja e Ahtisaarit minus". Pakoja e Ahtisaaarit nuk e ka brenda pavarësinë por ndarjen territoriale dhe tjetërsimin kulturor e historik të Kosovës. Meqë negociatorët kosovar e pranuan atë pako, dhe pranimin e tyre ua dorëzuan faktorëve ndërkombëtar, tash ata faktorë negociojnë në emrin tonë duke inkuadruar në pazar edhe interesat e tyre. Negociatat vazhdojnë, koncesionet vazhdojnë. Andaj ky 'minusi' në pakon e Ahtisaarit sa vjen e rritet. Një minus i madh në një pako edhe ashtu tepër të ngushtë.

Pas agresionit dhe gjenocidit, pas gjithë atyre krimeve dhe padrejtësive, Serbia vazhdon të përfitojë. Procesi i negociatave ia mundësoi këtë. Procesi i negociatave i cili përfundon atëherë kur Serbia (dhe Rusia) të jetë e kënaqur. Çështja e Kosovës nuk zgjidhet drejtë kur problem i Kosovës konsiderohet vetë Kosova, por Serbia. Atëherë kur Serbia është fajtori dhe jo partneri në negociata. Grupi Negociator i Kosovës e ka shitur Kosovën. Dhe, e ka shitur shumë lirë: për promovime e privilegje shumë personale të anëtarëve të Grupit Negociator.

Ndaj neve, aktivistëve të Lëvizjes VETËVENDOSJE!, i kanë ndërsyer policinë dhe gjykatat me miratimin e po atij Grupi Negociator që njëzëri e ka shitur Kosovën.

Kësaj radhe paraburgimin ma zëvendësuan me arrest shtëpiak për dy arsye:
   1. Që të krijohet përshtypja e gabushme se unë u lirova
   2. Që ta zbusin dhe balansojnë ca ngritjen e aktakuzës

Ky arrest shtëpiak është më i zi se burgu. Atje kishim shëtitje në ajër të pastër dy herë në ditë nga një orë dhe nuk më rrinin te dera gjatë tërë ditës dhe natës policë me këmisha antiblumb dhe as policë civilë me koka të rruara që sillen rreth e përqark ndërtesës ku banoj sikur peshkaqenët në lojëra kompjuteri.

Lidhur me demonstratën e 10 shkurtit të këtij viti, më kanë akuzuar në tri pika.

E para, për organizimin e turmës që kryen vepër penale. Masa protestuese nuk ka kryer vepër penale atë ditë. Vepër kriminale kanë kryer policët rumunë që vranë Arben Xheladinin dhe Mon Balajn ndërsa plagosën 82 të tjerë. Intervenimi i policisë ishte i dhunshëm dhe me pasoja tragjike. Pasi që bllokuan me dhunë marshin tonë paqësor ata qëlluan nga afër mbi ne me qindra plumba gome (me afat të skaduar). Policët rumunë ikën nga vendi i krimit dhe u dekoruan në vendin e tyre. Gjykatat e vazhduan punën e policisë duke akuzuar viktimat e policisë për të maskuar krimet e policisë. Këto gjykata janë suplement kriminal i policisë. Drejtësia e këtyre gjykatave është drejtësi policore.

Së dyti, më akuzuan për pengimin e personave zyrtar në kryerjen e detyrave të tyre zyrtare. Ne nuk arritëm që t'i pengojmë personat zyrtar në kryerjen e detyrës zyrtare. Detyra zyrtare e tyre atë ditë ishte të na vrasin. Dhe, ata na vranë. Mbase nuk ishin të kënaqur me pasojat që i shkaktuan. Kanë pasur ndërmend që të vrasin e plagosin më shumë.

Së treti, më akuzuan për thirrje në rezistencë. Më duhet ta pranoj se kur e kam parë këtë akuzë e kam përjetuar si kompliment. Fjala 'Rezistencë' është fjala ime më e dashur pas fjalës 'Vetëvendosje'. Nëse diçka e ka lëvizur shoqërinë njerëzore përpara përgjatë historisë atëherë kjo është pikërisht rezistenca. Rezistenca e popujve dhe e njerëzve kundër regjimeve shtypëse.

Duke qenë se nuk e pranoj gjyqin nuk i pranoj as vendimet e tij. Arrestin shtëpiak nuk do ta respektoj. Zgjidhja e vërtetë për Kosovën është zgjedhja e Kosovës: vetëvendosja e popullit të saj, realizimi i vullnetit të tij. Mirëpo, ky vullnet duhet të shfaqet dhe të veprojë. Për këtë arsye demonstratat janë të domosdoshme. Ne jemi duke i intensifikuar përgatitjet për demonstratën e radhës.

Ju falemnderit që erdhët dhe kontribuat në luftimin e izolimit tim. Sikur të provoja që këtë konferencë për shtyp ta mbanim kudo tjetër, mbikëqyrja e rreptë dhe rrethimi policor i ndërtesës ku banoj janë këtu mu për ta pamundësuar atë.

ALBIN KURTI

• Një polici ndëshkuese para një gjykimi policor
• Thaçi e ka hetuar
• EULEX-i është edhe qeveri në Kosovën e pavarur!
• Shqetësimi special i Hashim Thaçit
• Të shiturit nuk të shesin, apo jo!
• Gjykoni drejt: Mos shkoni në gjykim!
• Mirësevini në vitin 2006!
• Peshk a qen?
• Ministri nuk ecën vetë
• Luftimin e korrupsionit po e pengon karakteri grupor i hajnisë
• Në cilën anë të pushkës?
• Cipa e njohjes
• Për diferencimin e prodhuesve nga tregtarët
• Nuk po integrohet veriu në Kosovë, por Serbia në BE
• Taktika e rikuperueshme
• Kriza e njëanshme në Kosovë
• Kronikë e një gjendjeje të paralajmëruar
• Hallka e munguar
• A po bëhet eksperimentimi me shqiptarët?!
• Çka mbikëqyr mbikëqyrësi?
• Ata duan t'i bëjnë të tjerët si vetja e tyre
• Kosova e pavarur (pa sovranitet) po futet drejt zugwang’ut për në zeitnot!
• RTK-ja si Jakupi
• Fjalimi para ndërtesës së UNMIK-ut dhe EULEX-it në demonstratën e 2 dhjetorit
• Politika e Rilindjes
• Fjalimi i Albin Kurtit në demonstratën e 19 nëntorit 2008
• Qeveria e Kosovës nuk çan kokën për kufijtë e Kosovës
• Kosova - shtet i ri për kombin shqiptar, e jo komb i ri për shtetin
• Kosovarizimi dhe multi-etniciteti
• Kosova s’ka dëshmorë, dëshmorët e UÇK-së janë, dëshmorë të Shqipërisë
• Pse Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës
• Dy mbretër i ka Kosova e pavarur!
• Kujt i flet Qeveria kur thotë se nuk e ka ndërmend të ndërhyjë me dhunë në veri?
• FSK - njësi për mbrojtje civile! A ka Siguri pa mbrojtje?!
• Uji si shtet dhe shteti ujë
• Cila Kosovë?
• Asimetria e letrave të Ban Ki-moon-it
• Ambasadori Thaçi dhe BE-ja pa shkop
• Para syve tonë Serbia po e zbaton planit për ndarjen funksionale të Kosovës
• Liria fitohet!
• Drejtësia e UNMIK-ut
• Pavarësia e shpalljes së varur
• Papërsosuria e krimit
• Vjetërsia e raportit më të ri
• Shpallja e Thaçit
• Kundërshtimi i Panelit (fjalimi i ndërprerë)
• Traktati që keqinterpreton historinë për ta projektuar varësinë
• (Pa)varësia që (nuk) negociohet
• Turp dhe marrëzi
• Ahmet Hasolli ka dhënë dorëheqje
• Fjalimi i ndaluar i Albin Kurtit në gjykatë
• Zgjedhjet për heshtje dhe ndarjen e brendshme
• Çka po ndodh? Kah po na çojnë? Çka duhet të bëjmë?
• Nën arrest
• Arbitrariteti i drejtësisë policore
• (Ndër) Kombëtarizimi
• Përvijimi i histories në maskaradë
• Njëanshëm, natyrisht
• Zëvendësimet degraduese
• Shtyrja e shtyrjes
• Kurthi planetar
• Kundërvënia e kujtesës së harruar
• Izolimi dhe shtyrja

Albin KURTI
Prishtinë, 12-16 gusht 2007

Aq shumë koncesione ka bërë Grupi Negociator (GN) i Kosovës deri sa ka arritur te Pakoja e Ahtisaarit, saqë tash natyrisht se do të kërkohen koncesione të reja. Duke e parë fleksibilitetin e negociatorëve kosovar Serbia, Rusia, por edhe jo pak vende evropiane kërkuan negociata të reja. Serbia bile kërkonte negociata të drejtpërdrejta, duke pasur parasysh përfitimin që kishte nga kësolloj negociatash në Vjenë dhe duke qenë e vetëdijshme për inferioritetin e papërmirësueshëm të negociatorëve nga Kosova. Ata realisht ngadhënjyen në këtë betejë të rëndësishme. Tash, e gjithë ajo që quhet bashkësi ndërkombëtare është për negociata të reja dhe ato porsa kanë filluar. Madje është përcaktuar edhe një afat prej 120 ditëve për kohëzgjatjen e këtyre negociatave që për fillim do të kenë formën e diplomacisë fluturuese. Me këto 120 ditë duan ta krijojnë përshtypjen se ka zhvillime, se megjithatë po punohet, se sidoqoftë ka angazhime dhe përpjekje, andaj njerëzit duhet të (vazhdojnë të) presin. Pra, ata do të shtiren se kinse po bëjnë diçka në mënyrë që të mund të na thonë që ne, populli i Kosovës, të mos bëjmë asgjë. Që të mund ta kërkojnë pritjen dhe durimin, qetësinë dhe heshtjen e qytetarëve të Kosovës, atyre medoemos u duhej të shpiknin ndërmarrjen e ardhshme, farsën e radhës. Pikërisht kështu erdhi ky propozimi për 120 ditë, i cili jo vetëm që synon t’i paralizojë qytetarët por nuk i lejon ata as të presin lirisht. Krejt çfarë duhet të bëjmë sipas tyre është të presim, mirëpo, jo të edhe presim ashtu siç duam vetë ne. Ndonëse realisht s’mund të themi gjë për mënyrën e pritjes përderisa ajo asnjëherë s’është alternativë kundrejt asnjë konteksti, edhe në pritjen e ‘sugjeruar’ (duan të) intervenojnë. U thuhej qytetarëve që duhet të presin fillimin e këtyre 120 ditëve. Tash u thuhet të presin skadimin e 120 ditëve. Më pas, sigurisht, do të kalojnë te premtimet e reja për të rifilluar me negociata të drejtpërdrejta mu ashtu siç ka kërkuar Serbia. S’ka se si të jetë ndryshe. Sepse, qysh tash dihet se me përfundimin e atyre 120 ditëve nuk mbaron ama bash asgjë. Rrjedhimisht as pritja.

Zgjedhjet që po planifikohen tash, edhe njëherë për institucione pa sovranitet, janë të kota. Manipulimi me datën dhe mënyrën e zgjedhjeve – si një aspekt themelor i demokracisë (atje larg diku në botë) – i bën ato kundërproduktive. Vetë shefi i UNMIK-ut, Joakim Ryker, si një guvernator i kolonisë që është, tha se e sheh mundësinë e zgjedhjeve të reja nga prizmi i ndikimit në procesin e statusit. Ja se çfarë është kjo demokracia pa vetëvendosje të cilën na e rrëfejnë dhe sjellin nga lart. Zgjedhjet do t’i mbajnë në nëntor të këtij viti nëse vlerësojnë që në shtator ka potencial për shpërthim të situatës. Zgjedhjet do t’i shtyjnë për pranverë nëse vlerësojnë se atëherë do të ketë mundësi shpërthimi, me ç’rast pakënaqësia kanalizohet në fushata parazgjedhore. Shpërthimin, për të cilin do të flasim më vonë, këta sigurisht nuk e duan tash. Shpërthimin e duan vetëm pas këtyre 120 ditëve dhe atëherë kur të jemi në prag të konferencës së re ndërkombëtare për Kosovën për marrëveshje të re me Serbinë të arritur nga ky Grupi Negociator i Kosovës.

Ndërkohë, Grupi Negociator nuk do të ketë as mandat e as detyrë të re. Negociatorët kosovar do të orvaten që t’i normalizojnë gjërat jonormale, që të jashtëzakonshmen ta bëjnë të zakonshme. Kush në këmbë e kush me duar, ata qysh tash kanë nisur fushatën që të pranohen edhe negociatat e reja. Më vonë do ta bëjnë edhe fushatën tjetër për pranimin e marrëveshjes me Serbinë, e cila (do të thonë ata) është në ujdi me bashkësinë ndërkombëtare, dhe (sërish do të thonë ata) e shpie Kosovën (edhe) një hap drejt pavarësisë. Ngjashëm, para tetë vjetëve e gjysmë, këta politikanë u patën ‘konsultuar’ me popullin për dokumentin e Rambujesë të cilin, siç e mbajmë mend mirë, e shitën në emër të ‘referendumit’ që kinse do të organizohej pas tre vjetëve. Natyrisht, referendum nuk pati, ai nuk u mbajt asnjëherë. Thuhej se do të merret për bazë ‘vullneti i popullit’ mirëpo mendohej për popullin e tërë Jugosllavisë meqë ne atje as që konsideroheshim popull. Burimet legale e juridike të problemeve të sotme vijnë nga defektet dhe dëmet e shumta të Rambujesë. Është e domosdoshme që të theksohen gabimet e djeshme për të kuptuar hallet e sotme. Me këtë rast, do të kufizohem duke i përmendur vetëm edhe 13 të këqija të tjera të Rambujesë që na kanë degdisur në tatëpjetën ku po rrokullisemi sot: me shkuarjen në Rambuje bëhet shkelja e betimit të ushtarit të UÇK-së por madje edhe e referendumit të vitit 1991; bëhet degradimi i luftës çlirimtare në konflikt të armatosur; Jugosllavia, të cilën nuk e pranonte atëbotë as vetë bashkësia ndërkombëtare, bëhet shtet i shqiptarëve përmes katër nënshkruesve shqiptar që pranuan integritetin territorial dhe sovranitetin e Jugosllavisë; bëhet kategorizimi i popullit shqiptar në Kosovë si bashkësi nacionale sikurse edhe serbët në Kosovë që më së shumti ishin vetëm 8%; vuloset mungesa e sigurimit shtetëror për Kosovën duke paraparë vetëm sigurimin publik për të; bëhet trajtimi i Kosovës si pjesë e Serbisë, përveçse e Jugosllavisë, me ç’rast Kosova duhej t’i dërgonte 20 deputetë në Kuvendin e Serbisë; nuk përmendet askund UÇK-ja – ajo konsiderohet në grupin e formacioneve të tjera; nënshkruhet çarmatosja e UÇK-së; bëhet defaktorizimi i plotë i Kosovës dhe natyrisht se pastaj përfaqësuesit e saj nuk i pyet askush për marrëveshjen në Kumanovë e as për Rezolutën 1244; u jipet pushtet i madh komunave gjë që e bën Kosovën dhe integritetin e saj territorial shumë të brishtë dhe mundëson autonomi brenda autonomisë; bëhet pamundësimi i mëvetësisë ekonomike të Kosovës, resurseve të saj e i kontrollit të kufijve dhe qarkullimit të mallrave; bëhet pamundësimi i së drejtës së Kuvendit të Kosovës për ndryshime kushtetuese; që prej atëherë çdo dokument në Kosovë bëhet në bazë të marrëveshjes së Rambujesë ose ndonjë dokumenti tjetër që i referohet marrëveshjes së Rambujesë. E gjithë kjo batërdi juridike e politike u hesht atëbotë duke u mbuluar me gënjeshtrën për referendumin pas tri vjetëve; për referendumin që po na mohohet edhe pas tetë vjetëve!

Negociatorët kosovar rregullisht e kanë gënjyer popullin. Pse do të ishte ndryshe tash? Pse do të jetë ndryshe në të ardhmen? Sa më shumë që gënjejnë, aq më tepër zvogëlohen gjasat që të mos gënjejnë edhe herën e ardhshme. Induksioni e thotë këtë. Induksioni s’ka nevojë për përvojën; por, anasjelltas vlen. Të besosh se do të jetë ndryshe kësaj radhe me këta negociatorët kosovar, kjo s’ka kurrfarë shpjegimi racional. Për më keq, gënjeshtra e këtyre politikanëve është e skajshme. Kur ata thonë që s’do të negociojnë për këtë e për atë gjë, kjo do të thotë saktësisht e kundërta: se do ta bëjnë pikërisht atë që thonë se nuk do ta bëjnë (pasi që UNMIK-u të bëjë pak trysni mbi ta, natyrisht). Ndonëse gënjeshtra e tyre është aq e veçantë në kuptimin që është aq larg së vërtetës, megjithëkëtë, ajo na e tregon të vërtetën si asnjë gënjeshtër tjetër. Duke qenë vetë e kundërta e së vërtetës ajo na ndihmon aq shumë, në mos plotësisht, që ta zbulojmë të vërtetën.

Por, le t’i kthehemi edhe njëherë Rambujesë, ku Kosova u la juridikisht nën Jugosllavi dhe Serbi, duke u pranuar edhe çarmatosja e UÇK-së. I pari që e pat nënshkruar dokumentin e Rambujesë atëbotë ishte Veton Surroi. Krejt njësoj, ky sërish prin me ecjen e tij drejt negociatave shtesë e marrëveshjeve të reja. Duke konsideruar se banorët e qyteteve tashmë janë bindur, në shënjestër të tij janë fshatrat. Fundja, në negociata shkohet për marrëveshje e jo për mosmarrëveshje. Veton Surroi është njeri i marrëveshjeve. Kjo marrëveshje e re me Serbinë do të ndodhet ndërmjet Pakos së Ahtisaarit dhe qëndrimit të Serbisë e që sërish i bie të jetë qëndrim i Serbisë, meqë gjithnjë brenda suazave të formulës së saj të kahmotshme për ‘më shumë se autonomi, më pak se pavarësi’. Më shumë se autonomi e më pak se pavarësi është veçse autonomi. Serbia pa dyshim që ia ofron autonominë (që e kishte) Kosovës vetëm dhe vetëm që t’ia marrë atë pastaj mu sikurse bëri në vitin 1989.

Negociatat e mëtutjeshme të paralajmëruara nga ndërkombëtarët e tashmë të pranuara nga vendorët do të sjellin zgjidhje të cilat do të jenë nën Pakon e Ahtisaarit. Kjo flet se të pakënaqurit fitojnë nga vazhdimi i negociatave. E këta janë në politikën zyrtare në Beograd, jo në Prishtinë. Përkundër kësaj, negociatorët kosovar i pranojnë dhe madje i afirmojnë negociatat e reja. Korit të këtyre negociatorëve në fushatën për të promovuar negociatat e reja drejt marrëveshjes së re, në stilin ‘Kosova e mirëpret të ardhmen’ (çfarëdo qoftë ajo), do t’i bashkohen edhe aleatët tradicional: ndërkombëtarët vendas (burokratët e UNMIK-ut) dhe vendasit ndërkombëtar (burokratët e OJQ-ve) . Nëpër shumicën e mediave, OJQ-ve e partive politike, donatorët e ndryshëm ndërkombëtar do të japin paga të majme e fonde të mëdha vetëm e vetëm që qytetarët të rrinë duarkryq. Do të na paguajnë mirë e mirë që të mos bëjmë asgjë. Do të na paguajnë që të sodisim veten tonë në fjalët e tyre. Jo më kot për vite të tëra me radhë e kanë fabrikuar njëfarë shoqërie civile kompradore si lidhje organike e shumicës së OJQ-ve, mediave dhe ‘intelektualëve’ të cilët a priori e dënojnë dhe do ta dënojnë rebelimin dhe ‘dhunën’ e protestuesve. ‘Jeta dhe siguria, ligji dhe rendi, janë mbi të gjitha!’ – deklarojnë ata. Po – sepse jeta e tyre është e mirë dhe u dashka të jetë e sigurt, në kohën kur jeta e popullit është e rëndë dhe e pasigurt. Po – sepse ligji i UNMIK-ut mbron pasurinë e tyre, kurse rendi që sjell ky pushtet siguron rehatinë e tyre. Fenotipi i tyre është i njëjtë. Sikurse edhe ministrat dhe politikanët e tjerë të pasur, edhe këta, kanë dhe janë në botën e tyre të veçantë bashkë me familjet e tyre. Të varfërit i shohin vetëm në televizor ose nëpër statistika. Nëse përjashtojmë këtu lypësit e shtrirë nëpër rrugë nga të cilët ndjehen të bezdisur, atëherë kur rrallëherë ecin këmbë.

Alternativat

Përderisa përpiqeshin që ta miratojnë një rezolutë të re për Kosovën në KS të OKB-së, faktorë të rëndësishëm botëror na rrëfenin se si kjo është ‘rruga e duhur përpara’, duke na përkujtuar se alternativa tjetër e kësaj – ajo e shpalljes së (njëanshme të) pavarësisë – na shpie në ndarje të Kosovës, e mbase edhe në një luftë të re. Pra, thoshin se janë dy alternativa: rezoluta për Kosovën ose ndarja e Kosovës. I aludonin, e dikur edhe përmendnin qartazi, këto dy alternativa që të kuptohej se ka vetëm një alternativë – rezoluta e re për Kosovën, pra, mu ajo që po mundoheshin ta arrinin. Rrëfenin për dy alternativa që të kuptohet se ka vetëm një të tillë, dhe kësodore ta përforcojnë drejtimin e tyre që përputhet me atë alternativë e cila asisoj bëhet ekskluzive. Së pari, e reduktojnë realitetin e së mundshmes në alternativat që ata i shfaqin, për t’i totalizuar më pas ato deri në okupimin e përgjithshëm të së mundshmes (sipas tyre). Së dyti, alternativat paraqiten ashtu që shpejt atrofizohen në mendjen e secilit qytetar, për të mbetur në fund vetëm një alternativë e cila përputhet plotësisht me procesin aktual politik të dirigjuar nga vetë ata. Kur e panë se Rusia jo vetëm që nuk po lëshon pe por se as që e ka ndërmend ta bëjë një gjë të tillë, atëherë konceptualisht propozuan kthimin në të kaluarën – negociatat me Serbinë. Mirëpo, përmbajtësisht propozuan vazhdimin e avazit të vjetër. Pasi që e negociuan copëtimin e brendshëm të Kosovës mbi baza etnike dhe fetare, radhën e kanë negociatat për statusin e Kosovës i cili për rrjedhim tani nuk do të jetë as ai i pavarësisë së mbikëqyrur, por i njëlloj federate me Serbinë. Edhe njëherë, si alternativë tjetër e negociatave të mëtutjeshme drejt fundosjes së mëtejme paraqitet ndarja e Kosovës, pra përsëri po ajo alternativë e mëparshme, e cila shërben si kërcënim për ata që kanë dilema rreth vazhdimit të negociatave.

GN-ja dikur thoshte se nuk po bën koncesione. Kompromiset në Vjenë, GN-ja i interpretonte si një e mirë në vetvete për Kosovën dhe jo si kompromise e koncesione. Andaj, më pastaj u tha se palët nuk arritën të merren vesh dhe, si rrjedhim, në emër të Kosovës që e pranoi Pakon e Ahtisaarit u vazhduan kompromise të tjera nëpër draftrezolutat evro-amerikane për KS të OKB-së. E, siç dihet, këto rregullisht hedheshin poshtë nga Rusia. Sepse ajo mundej dhe sepse Serbia kështu donte. Për atë pse Serbia e donte këtë do të përpiqem ta shpjegoj më vonë. Paraprakisht, është e nevojshme që ta trajtojmë temën e ndarjes së Kosovës në kontekstin e këtyre negociatave të reja, apo, siç do të thoshin Fatmir Sejdiu e Hashim Thaçi, të këtyre ‘angazhimeve