Intervistė e imagjinuar me Tribunin e Popullit - Bajram Currin
Pėr tė ecur kombi pėrpara, sė pari duhet tė vritet tradhtia!

Ndėr figurat mė tė ndritshme tė historisė shqiptare ėshtė edhe Bajram Curri. Pėr tė mėsuar mė tepėr pėr bėmat e Tij me shokė dhe ēfarė mendon Ai pėr demokracinė e sotme nė trojet shqiptare, do tė bėjmė njė intervistė, pėr mes sė cilės do tė shohim shumė gjėra, e qė nuk pėrkojnė fare me tė vėrtetėn historike, sepse kasta nė pushtet duke u munduar tė rehabilitojė tradhtinė, pėr vjelje vote e hyrė nė qejf reaksionit fqinjėsor e ndėrkombėtar, shtrembėron historinė, nė njėrėn anė dhe pėr tė plotėsuar apetitet e fqinjėve, qė pėr shekuj na mbajtėn tė robėruar, duke u munduar tė na nxjerrin nga rrjedhat e civilizimit njerėzor, nė anėn tjetėr.
Bajram Curri
Morina: - Nuk ka dyshim, se personaliteti Juaj ėshtė i respektuar ndėr bashkėkombėsit Tu dhe keni qenė frymėzim i shumė gjeneratave pėr tė luftuar pėr ēlirim dhe bėrjen e Shqipėrisė- Shqipėri. Ju kur lėshua zėrin e parė nė jetė, ishit nė rrugėtim me gjithė familjen si refugjatė?
Curri: - Shpesh mė ka treguar nėna pėr kėtė, sepse baba ishte i zėnė me punėt e mėdha, siē thoshte Ajo.

Morina: - Nė kėto punė tė mėdha, babai Juaj edhe u vra nė taborin e Avdullah Pashė Drenit?
Curri: - E vėrtetė... Ajo kohė ishte edhe kohė veprimi i fisit, mirėpo i vetėdijshėm pėr kėtė, nuk kėrkoi qė fisi t’i shkon prapa.

Morina: - Atėbotė Ju ishit gjashtėmbėdhjetė vjeēar, si e pėrjetuat?
Curri: - Rėndė. Shumė rėndė. E para pėr vdekjen e Tij, e dyta se ishte vrarė nga ēlirimtarėt. Nėnė Sherifja ishte e kalitur pėr kėso situatash dhe jo vetėm mė gjedhi kėtė nyje qė mė zinte frymėn, por edhe mė orientoi nė luftėn e shenjėt tė mėtejme.

Morina: - Para se tė krijohej Besėlidhja e Pejės nėn udhėheqjen e Haxhi Zekės, Ju kishit krijuar emėr nė ēarqet kombėtare dhe patėt ndrin tė jeni pranė Tij?
Curri: - Kjo dha pėr tė kuptuar se Lidhja Shqiptare e Prizrenit nuk ishte shuar, por riorganizohej nga pjesėtarėt e saj, prandaj ne mė tė rinjtė patėm nderin qė t’i bashkėngjiteshim dhe tė luftonim krah tyre.

Morina: - Kjo ua mundėsoi qė tė njiheshit me luftėtarėt mė tė denjė tė kohės, tė njihni mė mirė gjeografinė kombėtare, tė jeni mė afėr vuajtjeve , skamjes dhe krenarisė?
Curri: - Mė tė vėrtetė ishte kėnaqėsi tė jesh krah burrave tė dheut, tė cilėt nuk kursenin asgjė pėr ta bėrė Shqipėrinė mė vete, por edhe pa njohjen e kėtyre qė pėrmendet, e kaluara ime, do tė ishte mė e zbehtė dhe nuk do tė kisha pasur atė mbėshtetje nėpėr gjithė kohėrat e luftėrave qė kaluam.

Morina: - Kjo Ndodhi nė Vlorė?
Curri: - Po Nė Vlorė nė krye me Ismail Qemalin.

Morina: - Atė ditė tė madhe tė Njėzetetetė Nėntorit nuk ishit pranė Plakut vlonjate?
Curri: - Jo. Kryengritja, e cila kishte filluar qė herėt, kishte mobilizuar gjithė ajkėn e kombit, tė kalemit e tė pushkės. Isha nė fronte tė ndryshme, me Mehmet Shpendin, Dedė Gjo Lulin, Hasan Prishtinė, Isuf Xhelilin, Isa Boletinin, Luigj Gurakuqin e shumė tė tjerė. Arritėm edhe tė ēlirojmė Shkupin, si qendėr e vilajetit tė Kosovės, e tė ngrehim flamurin nė Deēiq. Ne, me njėrėn anė, pėrgatiteshim pėr tė shpallur Shqipėrinė tė mėvetėsishme, ndėrsa armiqtė tanė serbėt, malazezėt dhe grekėt, tė mbėshtetur edhe nga Perandoria Otomane, mundoheshin tė zgjeroheshin me toka tona. Mua mė qėlloi fati tė isha nė front lufte pėr tė mundėsuar shpalljen e pavarėsisė sė Shqipėrisė.

Morina: - Kėtė veprim nuk e pritėn mirė shumė shtete tė perėndimit, madje ata edhe organizuan Konferencėn e Londrės?
Curri: - Si mund tė prisnin mirė veprimin tonė. Fqinjėve tanė tokat tona iu kishin premtuar nė Berlin, prandaj pėrshpejtuan qė ta zhbėnin mėvetėsinė e Shqipėrisė. Por kishte edhe nga tanėt qė pajtoheshin me vendimet e Konferencės sė Londrės, sepse atyre u premtuan edhe poste nėn protektorat evropian pėr gjysmėn e Shqipėrisė. Kjo bėri qė edhe tė shpėrthente Lufta e Parė Botėrore. Pra mu territoret tona ishin shkak i asaj lufte.

Morina: - Pas saj lufte, Juve iu deshtė tė ndėrmerrni veprime pėr tė krijuar Qeverinė dhe gjithė kjo u rrumbullakosua nė Lushnjė?
Curri: - Aty u vunė themelet e shtetit shqiptar. Kjo dikujt nuk i konvenonte dhe u munduan ta minonin, kėshtu qe pas dy vjet pėrpjekjesh arritėm tė krijojmė njė parlament dhe njė qeveri pak mė tė qėndrueshme. Apetitet e disave, pėr tė qenė tė parėt e vendit, filluan tė bishtnonin dhe pėrgatitnin terren pėr tė mėnjanonin gjithė ajkėn kombėtare dhe ta futnin nė grusht tė hekurt pushtetin. Atėherė u deshtė tė rrėzohej ajo nomenklaturė me anė tė revolucionit nė Qershor. Krijuam njė shtet demokratik, qė edhe nė Evropė ishin tė pakta, mirėpo askush nuk na mbėshteti pėr njė veprim tė tillė.

Morina: - Pretendenti pėr pushtet diktatorial iku nė Mbretėrinė Jugosllave?
Curri: - Po. Ahmet Zogu gjeti vend strehimi mu te armiqtė tonė, tė cilėt nuk kishin lėnė pėllėmbė toke nė Shqipėrinė e robėruar pa djegur, me qindra mijėra tė vrarė, me mijėra gra e vajza tė dhunuara, me qindra mijėra shqiptarė tė internuar. Mirėpo hardhitė kriminale tė saj kishin hyrė edhe nė territorin e Shqipėrisė londineze me synim qė tė merrnin edhe Durrėsin dhe nė kėtė rrugėtim bėnė masakra tė pa para dhe tė pa dėgjuara deri atėherė. Kishte shkuar tė bėnte argatin pėr Esad Pashė Toptanin, tė cilinė nuk e la Avniu ta kryente. E dinim se Pashiqi, qė njihej nė diplomaci si dhelpėr, nuk do tė rrinte duarkryq dhe nuk do t’i jepte bukė pa nxjerr nga Ai njė pėrfitim tė majmė.

Morina: - Pas gjashtė muajve Zogu nė krye tė njerėzve besnik tė Tij, me paramilitar serb, malazezė, bjellorus dhe teknikė ushtarake Serbe, mėsyu Shqipėrinė pėr tė marrė pushtetin?
Curri: - E vėrtetė. U deshtė edhe njė herė tė derdhej gjak pėr apetite pushteti, nė interesin e tė huajve, qė si bazė pati tradhtinė kombėtare. Nė vend se tė forcoheshim dhe t’i rikthenim territoret tona tė pushtuara, ne u deshtė tė mbronim Tiranėn pėr tė mos rėnė nėn sundim.

Morina: - Ajo Ndodhi. Qeveria nė krye me Noli ra. Nolit iu pamundėsua qėndrimi nė Shqipėri, Ju me disa u mobilizuat pėr tė rifilluar qėndresėn?
Curri: - Po. Tash duhej luftuar nė dy plane, njė pėr tė rrėzuar Qeverinė kukull tė Beogradit dhe pėr tė rikthyer territoret e pushtuara nga mbretėria Jugosllave.

Morina: - Kishit mbėshtetje?
Curri: - Aleati historik i kėsaj Mbretėrie - Rusia, nuk ishte nė gjendje t’i ndihmonte edhe po tė donte, por as qė ishte e interesuar pėr kėtė, sepse ne kishim luajtur njė protezė diplomatik me tė, qė nė atė kohė na favorizonte, pėrmes kėrkesės sė Avni Rustemit drejtuar parlamentit shqiptar, besojė se jeni tė informuar. Mirėpo, Evropa, nė vend se tė na mbėshteste, doli nė anėn e Zogut dhe aleatėve tė Tij.

Morina: - Zogu pėr tė ardhur nė pushtet i fali Mbretėrisė Jugosllave Shėn Naumin dhe Vermoshin. E meritonin shqiptarėt kėtė?
Curri: - Vetėm njerėzit e liq e tradhtarė lidhen me pushtuesin shekullor pėr tė pėrfituar dhe gėzuar pushtetin. Zogu ishte i tillė edhe mė herėt.

Morina: - Ka njėzetenjė vite demokraci nė territoret shqiptare jashtė Shqipėrisė londineze, ēfarė mendimi keni Ju pėr kėtė?
Curri: - Edhe tė pushtuar edhe demokraci, kėtė nuk po ma rrok mendje kurrsesi! Tė bindėsh veten dhe tė tjerėt se je i lirė dhe jeton nė pluralizėm, si element qenėsor i demokracisė, ėshtė mė tepėr se tradhti, sepse i pengon edhe tė tjerėt tė luftojnė pėr liri dhe qendrave tė vendosjes u jep sinjale, se kėta nuk dinė tė ēmojnė demokracinė.

Morina: - Lidershipi shqiptar, pothuaj i tėri, kanė rehabilituar figura tė mėdha historike qė kanė qenė vasal apo edhe bashkėpunėtor tė armiqve shekullor, mund tė merret kjo njė arsye se ne jemi nė rrugė tė mbar dhe shkojmė krahas civilizimeve evropiane?
Curri: - Nėse dikė nuk mund ta rehabilitojė historia, kot e bėjnė atė individėt, qoftė edhe pushtetet. Askund nė botė nuk ka ndodhur, besojė se edhe sot nuk po ndodh, tė rehabilitohen antikombėtarėt dhe si mund tė merren shqiptarėt prijatar i rehabilitimeve, sepse ēdo rehabilitim do tė nxjerr tradhėtore taborin e kundėrt. Nuk ka mundėsi qė nė njė betejė tė vriten dy veta nė gaborre tė kundėrta dhe tė jenė tė dytė dėshmor apo edhe mė tragjikja tė shpallėt dėshmor ai qė ishte rreshtuar me armikun. Nuk mund tė jetė babai im dėshmor, sepse u gjend krah Ali Pashė Maxharit, sepse duhet rrėnua lapidarin e Sylejman Vokshit.

Morina: - Nė demokraci u rehabilitua Ahmet Zogu dhe gjithė shpura e Tij, edhe pse vrau: Avni Rrustemin, Hasan Prishtinėn, Luigj Gurakuqin, Ali Nivicėn etj, syrgjynosi Nolin, Halim Xhelon, e pėrndoqi Ali Kelmendin dhe shumė tė tjerė.
Curri: - Kėta qė paskan rehabilituar Zogu dhe zogollėt nuk qenkan shqiptar, pėrndryshe tė vriten, syrgjynosen dhe pėrndiqen gjithė kėta burra tė mėdhenj tė kombit, pastaj tė jepen dhuratė pėr ardhje nė pushtet edhe copa territoresh bukur me peshė strategjike, tė bėjnė pėr tė dyshuar dhe duhet hulumtuar se ēfarė gjaku i rrjedh damarėve tė tyre apo janė tė blerė me ofiqe nga armiqtė. Rrėzimi i lapidarėve meritor dhe vendosja e lapidarėve tė larove e honxho bonxhove, janė sinjale pėr “tokė tė shenjtė e tė lirė” pėr armiqtė.

Morina: - Kohėve tė fundit ėshtė bėrė planė pėr sjelljen e eshtrave tė Ahmet Zogut dhe Fan Nolit nė Shqipėrinė londineze, ēfarė mendimi keni pėr kėtė?
Curri: - Amani ndaloni kėtė maskarallėk. Nuk mund tė jenė tė dytė tė barabartė. Tė ngritet lapidar pėr Ahmetin, duhet rrėzuar tė gjithė lapidarėt qė shpallėn Shqipėrinė tė mėvetėsishme, duhet rrėzuar tė gjithė lapidarėt qė krijuan Qeverinė nė Kongresin e Leshnjes, duhet rrėzuar tė gjithė lapidarėt qė i kthyen pushkėn serbėve, malazezėve, italianėve dhe gjermanėve, gjatė tė gjitha luftėrave qė u detyruam tė bėnim. Me njė fjalė duhet tė pėrmbyset gjithė historia jonė e lavdishme dhe e pėrgjakshme. Le tė pėrmbyset edhe lapidari im dhe le t’i ndėrrohet edhe emrin Qytetit. Pėr pėrgjakjen e ēdo pėllėmbė tė trojeve tona, fajin mė tė madh e kanė qiftet e Ahmet Zogut, tė cilėt u shiten shumė lirė te armiqtė, pa ditur tė peshojnė vlerėn e gjakut tė tyre.

Morina: - Djali i Ahmetit, Leka i I u varros me nderime shtetėrore, edhe pse nuk dha asnjė gramė djersė nė tė mirėn e kombit, madje edhe i bėri rrush e kumbulla gjithė arkėn e shtetit qė e kishte marrė Zogu kur iku nga Shqipėria, duke u lidhur me dreqin e tė birin pėr tė shkatėrruar Shqipėrinė londineze…
Curri: - Kėtė mė sė miri e ka thėnė Noli “Nė kėshtjellė t’atdheut, nė tempull tė fesė, janė shtruar sarafėt pa shpirt e pa besė.” Mirėpo mua mė habit fakti, se si janė verbuar pothuaj gjysma e kombit dhe nuk ngriten kundėr kėtij sorollopi, qė nėpėrkėmb e mohon historinė mė tė lavdishme tė kombit!

Morina: - Pėr fund, ēfarė ke pėr t’i thėnė bashkėkombėsve tu?
Curri: - Bėjeni Shqipėrinė Shqipėri, do tė jeni tė respektuar, dhe vetėm atėherė mund t’i ndalet turri gjakprishėsve e gjakshiturve!

Prishtinė, 07.12.2011

 
 
 
Afrim Morina
Shkrimet e tjera të këtij autori
Publikuar më 07 dhjetor, 2011 nė orėn 22:45
Madhësia e shkronjave:
Rrit madhësinë e shkronjave
Kategoria: Intervista
 
 
Aleksandre Lambert - historian gjerman, qė fl...
E hėnė, 14 maj 2012 - 06:42
Indrit Vokshi: Intervistė “Evropa sabotoi historinė tuaj nė shekullin XIX, kur Ilirinė e quajti Ballkan”....
Pashaj: Radikalėt nė qeveri, njė rrezik pėr S...
E martė, 08 maj 2012 - 10:50
Intervistė, numri dy i Aleancės Kuq e Zi: Do protestojmė kundėr dhunės serbe
GRUAJA SHQIPTARE DHE SOCIALIZMI FITIMTAR!
E dielė, 22 prill 2012 - 07:55
«Askush s'mund t'i thotė vetes se ėshtė i lirė pa luftuar pėr ēlirimin e tė tjerėve dhe nė radhė tė parė tė gruas shqiptare» Enver Hoxha INTERVISTĖ ME...
Nexhmije Hoxha: Kadri Hazbiu i tha Mehmetit t...
E shtunė, 07 prill 2012 - 22:59
(Pjesa e dytė) Bisedoi: Janush Bugajski Mė lejoni t’ju pyes. Ju pėrmendėt rolin e Enver Hoxhės gjatė kėsaj periudhe. A ishit ju njė kėshilluese e afė...
Nexhmije Hoxha: Kadri Hazbiu i tha Mehmetit t...
E hėnė, 02 prill 2012 - 22:40
Bisedoi: Janush Bugajski Mė vjen keq qė shumė gjėra mbetėn jashtė, si Greqia. Mund tė thosha edhe disa gjėra qė i kemi trajtuar jo mirė, qė nuk na dolėn...
Vazhdo në kategorinë: Intervista
 


Redaksia jonë
- - - - - -
+377 (0) 44 000 000
Kategoritë

LajmeOpinionIntervistaHistoriKulturėTė ndryshmeEnglishShėndetėsi
Developed by Arlind Nushi