Heshtja nuk është gjithmonë urtësi; shpeshherë ajo shndërrohet në bashkëfajësi. Pikërisht për këtë lind një pyetje që nuk është as partiake dhe as personale, por thellësisht kombëtare: a duhet shqiptarët e Kosovës të heshtin kur një qeveri në Republikën e Shqipërisë nuk e ngre zërin me vendosmërinë që kërkojnë të drejtat dhe interesat e shqiptarëve jashtë kufijve të saj?
Shqiptarët e Kosovës, të Luginës së Preshevës, të Malit të Zi, të Maqedonisë së Veriut dhe të çdo treve ku jetojnë shqiptarë nuk kërkojnë privilegje. Ata kërkojnë vetëm që shteti amë të përmbushë detyrën e tij: të flasë dhe të veprojë sa herë që cenohen të drejtat e tyre. Heshtja përballë padrejtësisë nuk është paanshmëri; ajo krijon bindjen se dhimbja e bashkëkombësve nuk ka peshën që meriton.
Për këtë arsye, shqiptarët e Kosovës kanë të drejtë të shprehin mendimin e tyre dhe të kritikojnë çdo qeveri në Tiranë, qoftë ajo e drejtuar dikur nga Sali Berisha apo sot nga Edi Rama. Mbështetja ndaj një qeverie nuk është besnikëri ndaj një partie, por besim te mënyra se si ajo mbron interesat kombëtare. Qeveritë ndryshojnë; kombi mbetet.
Shqetësimet nuk lindin nga paragjykimet, por nga veprimet dhe qëndrimet politike. Nisma “Ballkani i Hapur”, e mbështetur fuqishëm nga Edi Rama së bashku me Aleksandar Vuçiqin, u kundërshtua nga institucionet e Republikës së Kosovës, të cilat vlerësuan se ajo nuk u shërbente interesave të shtetit të Kosovës. Për shumë qytetarë të Kosovës, fakti që Tirana vazhdoi ta promovonte këtë nismë edhe pasi Prishtina e kishte refuzuar krijoi përshtypjen se zëri i Kosovës nuk po dëgjohej sa duhej nga vetë shteti shqiptar.
Po ashtu, deklarimi se “ne nuk shkojmë në Bashkimin Evropian pa Serbinë” është perceptuar nga shumë shqiptarë si një qëndrim që relativizon pozitën e Kosovës. Kjo ndodh në një kohë kur Serbia vazhdon të mos e njohë pavarësinë e Kosovës, të kundërshtojë anëtarësimin e saj në organizata ndërkombëtare dhe të mbajë të hapura mosmarrëveshje të rëndësishme me institucionet e saj. Në këto rrethana, është e kuptueshme që shumë qytetarë të pyesin nëse Shqipëria duhet ta lidhë rrugën e saj evropiane me një shtet që ende nuk e njeh shtetin e Kosovës.
Po aq debat kanë ngjallur edhe kritikat publike të Edi Ramës ndaj institucioneve të Kosovës në periudha tensionesh me Serbinë. Shumë qytetarë kanë pritur që, në momente të tilla, Shqipëria të shfaqej para së gjithash si mbështetëse e Kosovës. Kjo nuk do të thotë se institucionet e Kosovës nuk mund të kritikohen, por në çështjet që prekin interesat kombëtare pritet që shteti amë të jetë faktor bashkimi, jo burim përçarjeje.
Po aq shqetësuese është edhe heshtja përballë fatit të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, veçanërisht në Medvegjë. Edhe sa familje duhet të largohen nga trojet e tyre? Edhe sa fshatra duhet të boshatisen që bota të kuptojë se nuk kemi të bëjmë me raste të veçuara, por me një shpërngulje të vazhdueshme që ndryshon përbërjen e një krahine të tërë? Kur një popull largohet nga vendlindja e tij, nuk humbet vetëm toka; humbet kujtesa, trashëgimia dhe vazhdimësia historike.
Po ashtu, si mund të mos ngrihen pyetje kur shteti grek, pa u zgjidhur ende çështja e kufirit detar, zhvillon kërkime për gaz në zona që mbeten objekt mosmarrëveshjeje? Në çështje të tilla, qytetarët presin që shteti shqiptar të mbrojë me vendosmëri interesat kombëtare dhe të mos lërë asnjë dyshim për përkushtimin e tij ndaj tyre.
Prandaj është e papranueshme të thuhet se shqiptarët e Kosovës kanë çdo të drejtë në Shqipëri, përveç të drejtës për të protestuar kundër një qeverie. Demokracia nuk njeh qytetarë me të drejta të kufizuara për shkak të bindjeve politike. E drejta për të kritikuar pushtetin është një nga themelet e lirisë dhe nuk mund t’i mohohet askujt, aq më pak atyre që kërkojnë mbrojtjen e të drejtave të bashkëkombësve të tyre.
Një qeveri nuk gjykohet vetëm nga mënyra se si administron territorin që qeveris. Ajo gjykohet edhe nga përgjegjësia që tregon ndaj kombit. Kufijtë e shtetit përcaktojnë juridiksionin, por nuk duhet të kufizojnë ndërgjegjen kombëtare. Historia e shqiptarëve nuk është ndërtuar mbi kufij politikë, por mbi vetëdijen se i përkasin të njëjtit komb. Kur kjo vetëdije dobësohet nga heshtja ose nga llogaritë politike të ditës, dobësohet edhe besimi te shteti amë.
Në fund, mbrojtja e të drejtave dhe interesave të shqiptarëve jashtë kufijve të Republikës së Shqipërisë nuk është vetëm një detyrim moral dhe kombëtar; ajo është edhe një detyrim kushtetues. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë e ngarkon shtetin shqiptar me përgjegjësinë për të mbrojtur të drejtat kombëtare të shqiptarëve që jetojnë jashtë kufijve të tij. Kjo nuk është çështje simpatie për një qeveri apo për një parti politike. Është një detyrim që buron nga vetë shteti.
Madhështia e një shteti nuk matet vetëm me territorin që administron, por me besimin që u jep qytetarëve dhe bashkëkombësve të tij, kudo që jetojnë. Një shtet bëhet vërtet shtet amë vetëm atëherë kur bashkëkombësit e ndiejnë se nuk janë kurrë vetëm. Kufijtë mund të ndajnë territore, por nuk duhet të ndajnë përgjegjësinë. Kur hesht shteti amë, nuk dobësohen vetëm shqiptarët jashtë kufijve të Republikës së Shqipërisë; dobësohet vetë besimi te shteti dhe te misioni i tij kombëtar.
5. korrik. 2026
A.O
Jeton Lleshi
Nganjëherë më duket sikur disa nga Kosova e kërkojnë spirrën në Tiranë, ndërsa traun e kanë para hundës së vet!
E para e punës, disa kosovarë që nuk e shohin traun para hundës së tyre do të duhej të brengoseshin për Zajednicën. Ndërsa edhe ne, disa shqiptarë të Maqedonisë së Veriut, e kemi traun edhe më të madh: Prilepin, Manastirin, madje edhe “Marshall Titon” në Tetovë, të sjellë nga VV dhe VLEN.
Shqipëria është në prag të anëtarësimit në 🇪🇺 dhe kjo ka rëndësi. Është një plan i mbështetur nga fuqitë e mëdha, që as disa kosovarë nuk mund ta ndalin.
Tek e fundit, për Evropën ka folur edhe vetë Ismail Qemali. Pra, kjo është një pritje që nga viti 1912! Atëherë, pse të pengohet për tekat e kujtdo qoftë, si Irani, Moska apo kushdo tjetër?
16orë
Përgjigju
Jon Xhemail Nrecaj
Përgjigjja ime është e thjeshtë: shqiptaria nuk ka ngjyrë partie.
Shqiptarët nuk kanë nevojë të jenë të ndarë sipas partive, por të bashkuar rreth interesit kombëtar. Kosova, Shqipëria, Lugina e Preshevës, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut nuk janë çështje politike, por pjesë e të njëjtit identitet dhe të njëjtës histori.
Shteti amë duhet të jetë zëri i çdo shqiptari, kudo që ai jeton. Kur cenohen të drejtat e shqiptarëve, nuk duhet të ketë heshtje, por qëndrim dinjitoz, të matur dhe të vendosur. Kjo nuk është kundër askujt; është në mbrojtje të popullit tonë.
Patriotizmi nuk matet me fjalë të mëdha apo me flamuj në festa. Ai matet me përkushtimin për të mbrojtur interesat kombëtare, për të ruajtur gjuhën, kulturën, historinë dhe dinjitetin e çdo shqiptari. Qeveritë vijnë e shkojnë, por përgjegjësia ndaj kombit mbetet.
Le të kemi mendime të ndryshme për politikën, por të mos harrojmë kurrë se mbi çdo bindje partiake qëndron interesi kombëtar. Një komb është më i fortë kur di të qëndrojë i bashkuar në çështjet që prekin të ardhmen e tij.
Shqipëria dhe Kosova janë dy shtete, por një komb. Kjo duhet të na bashkojë gjithmonë, me respekt, urtësi dhe dinjitet.