Çfarë po ndodh me ne shqiptarët? Prej disa vitesh po shohim një tendencë të rrezikshme për të relativizuar Luftën Nacionalçlirimtare dhe për të rehabilituar forcat kolaboracioniste, në emër të një “demokratizimi” të rremë, i nxitur shpesh nga qarqe ideologjike serbe, turke, arabe, por edhe nga segmente të caktuara evropiane që kërkojnë rishkrimin e historisë shqiptare.

1. Partizanët shqiptarë u rreshtuan në anën e Aleatëve Antifashistë – fakt i padiskutueshëm

Ky nuk është interpretim politik, por fakt i dokumentuar:

Në Konferencën e Teheranit (1943), Aleatët njohën frontet partizane të Ballkanit si pjesë të koalicionit antifashist.

SHBA dhe Britania e Madhe dërguan misione ushtarake pranë Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Shqiptare.

Forcat partizane shqiptare bashkëpunuan me Zbulimin Sovjetik (GRU) për çështje operative në etapën e fundit të luftës.

Aleatët e mbështetën dhe njohën LNÇ-në si forcë të vetme legjitime të rezistencës shqiptare.

Këto dokumente ekzistojnë në arkivat britanike (The National Archives), amerikane (NARA) dhe ruse.

2. Balli Kombëtar ishte forcë kolaboracioniste – dokumentet e vërtetojnë

Debati politik nuk mund ta ndryshojë këtë fakt. Historianët ndërkombëtarë dhe vendas janë të njëzëshëm:

Njësitë e Ballit morën pjesë në operacione të përbashkëta me Wehrmacht-in, sidomos në Shqipërinë e Mesme dhe në Kosovë.

Arkivat gjermane (Bundesarchiv) përmbajnë raporte ku Balli përshkruhet si “aleat i besueshëm lokal”.

Kjo e bën të pamundur rehabilitimin e tyre pa mohuar dokumentet.

3. Shqipëria rrezikoi të fshihej nga harta – vetëm qëndrimi i udhëheqjes partizane e shpëtoi
Në vitet 1944–1946 Jugosllavia kërkonte:

bashkim doganor,

bashkim monetar,

bashkim ushtarak,

futjen e Shqipërisë në Federatën Jugosllave.

Dokumentet e Koçi Xoxes me vetë Titos (në arkivat e Beogradit) e dëshmojnë qartë këtë plan.

Por faktet janë kokëforta:

Shqipëria u njoh ndërkombëtarisht si shtet i pavarur në Konferencën e Londrës (1913) dhe kjo njohje mbeti në fuqi.

Udhëheqja e LNÇ-së nuk pranoi asnjë formulë federale që hiqte sovranitetin.

Kjo është arsyeja pse sot ekziston Republika e Shqipërisë.

4.Ballistët dhe titistët kanë ndërtuar prej vitesh një narrativë të rreme rreth Masakrës së Tivarit, duke pretenduar se ajo qenka kryer nga vetë shqiptarët. Ky është një manipulim i qëllimshëm, i cili synon të relativizojë përgjegjësinë e strukturave ushtarake jugosllave dhe të zhvendosë fajin nga autorët te viktimat. Dokumentet arkivore të Beogradit dhe raportet britanike të kohës e dëshmojnë qartë se Masakra e Tivarit (mars 1945) u krye nga njësitë e Mbrojtjes Popullore të Jugosllavisë, nën komandën serbo-malazeze, dhe jo nga formacione shqiptare. Madje, në Beograd u zhvillua edhe një proces penal kundër disa oficerëve jugosllavë, të cilët u dënuan për rolin e tyre në këtë krim, gjë që rrëzon plotësisht pretendimin se “shqiptarët vranë shqiptarët”. Për më tepër, studiues si Akademik Hakif Bajrami – duke përdorur arkiva jugosllave, britanike dhe shqiptare – kanë argumentuar se asnjë strukturë shqiptare, as partizane e as administrative, nuk mori pjesë në ekzekutimet. Narrativa balliste dhe titiste shërben vetëm si instrument ideologjik për të sulmuar Luftën Nacionalçlirimtare dhe për të rehabilituar pozicionet e tyre historike, duke shpërqendruar vëmendjen nga masakrat sistematike të kryera nga shteti serb ndaj shqiptarëve që nga viti 1912. Ky manipulim është, pra, një tentativë e hapur për rishkrimin e historisë dhe për përmbysjen e së vërtetës së dokumentuar.

5. Pse ballistët nuk flasin për masakrat serbe 1912–1944?

Përpara Luftës II Botërore, forcat serbe kryen një numër masakrash sistematike në Kosovë, Maqedoninë Perëndimore dhe Sanxhak, me mbi 500.000 shqiptarë të vrarë, dëbuar ose të asimiluar me dhunë. Këto përfshijnë:

Masakrat e Llukës, Carralevës, Drenicës (1912–1913), Masakrat e Tetovës dhe Monopolit të Tetovës, Deportimet masive 1918–1937 në Turqi Djegien e qindra fshatrave shqiptare. Këto janë dokumentuar nga:

Edith Durham,

Raportet britanike të Foreign Office,

Dokumentet jugosllave të Komisionit Antifashist,

Historianët shqiptarë dhe ndërkombëtarë.

Por propagandistët e sotëm nuk flasin për to, sepse bie narrativa e tyre ideologjike.

6. Shqipëria mbijetoi si shtet falë rreshtimit në anën fitimtare

Një fakt i thjeshtë, por vendimtar:

Shtetet e rreshtuara me Boshtin pas Luftës II Botërore u copëtuan, u pushtuan ose humbën territore.

Shqipëria jo vetëm që ruajti sovranitetin, por shpëtoi edhe Kufijtë e 1913-s.

Kjo është arsyeja pse historinë nuk mund ta rishkruajnë as fashistët, as titistët, as propagandat moderne.
FUSNOTAT

¹ British National Archives, HS 5/966 – Special Operations Executive (SOE), Albania: Reports on Partisan Activities, 1943–1944.

² National Archives and Records Administration (NARA), OSS Records, RG 226, Entry 154, “Albanian Partisan Forces and Operational Coordination with Allies”, 1944.

³ Vladimir Dedijer, The War Diaries, Vol. II (Belgrade: Prosveta, 1977), f. 112–118.

⁴ Bundesarchiv (Arkivi Federal Gjerman), RW 40/145, “Berichte über lokale albanische Kräfte (Balli Kombëtar)”, 1943–1944.

⁵ Kristo Frashëri, Lufta Antifashiste Nacionalçlirimtare e Shqipërisë 1939–1944 (Tirana: Akademia e Shkencave, 1984), f. 321–330.

⁶ Owen Pearson, Albania in the Twentieth Century: A History, Vol. II (London: I.B. Tauris, 2006), f. 178–189.

⁷ Arkivi i Beogradit, Fondi i OZNA-s, Dosja 1197, “Procesi gjyqësor për ngjarjet e Tivarit”, 1945–1946.

⁸ Hakif Bajrami, Masakra e Tivarit – Dokumente dhe Interpretim Historik (Prishtinë: Instituti i Historisë, 1998), f. 45–63.

⁹ Arkivi Shtetëror i Kosovës, Fondi: “Kosova nën Jugosllavi”, Dosja 58, “Raportet e pushtetit ushtarak jugosllav në Kosovë 1944–1945”.

¹⁰ Noel Malcolm, Kosovo: A Short History (New York: NYU Press, 1998), f. 228–234.

¹¹ Edith Durham, The Struggle for Scutari (London: Edward Arnold, 1914), f. 201–223.

¹² Foreign Office (FO), 371/17345, “Report on Serbian Atrocities in Kosovo and Macedonia, 1919–1923”.

¹³ Justin McCarthy, Death and Exile: The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims, 1821–1922 (Princeton: Darwin Press, 1995), f. 245–250 (për deportimet masive të shqiptarëve drejt Turqisë).

¹⁴ Arkivi i Maqedonisë së Veriut, Fondi i Komisionit Shtetëror për Krimet e Luftës, Dosja: “Masakrat në Tetovë dhe rrethinë 1912–1913”.

¹⁵ Bernd Fischer, Albania at War: 1939–1945 (London: Hurst & Co., 1999), f. 275–298.

¹⁶ Stavro Skendi, The Albanian National Awakening (Princeton University Press, 1967), f. 349–360.

¹⁷ Miranda Vickers, Between Serb and Albanian: A History of Kosovo (London: Hurst, 1998), f. 55–66.