Ndarja nga jeta e akademikut dhe shkrimtarit të shquar Rexhep Qosja shënon një moment dhimbjeje të thellë për kulturën dhe mendimin shqiptar.
Me largimin e tij, bota intelektuale humbet një nga zërat më të fuqishëm dhe më të qëndrueshëm në mbrojtje të identitetit, historisë dhe dinjitetit kombëtar.
I lindur në vitin 1936 në trevat shqiptare të Malit të Zi, Qosja u formua si një personalitet i rrallë intelektual, duke u shquar si studiues, kritik letrar, eseist dhe mendimtar. Ai e ndërtoi veprimtarinë e tij në një kohë sfidash të mëdha historike dhe politike, duke mbetur gjithmonë i palëkundur në qëndrimet e tij dhe në mbrojtje të së vërtetës shkencore e kombëtare.
Kontributi i tij në fushën e albanologjisë dhe të studimeve letrare është i jashtëzakonshëm. Si pjesë e Instituti Albanologjik i Prishtinës, ai dha një ndihmesë të çmuar në studimin dhe sistemimin e historisë së letërsisë shqipe, duke sjellë analiza të thella dhe interpretime që shpesh sfidonin mendimin konvencional.
Por Qosja nuk ishte vetëm një studiues i bibliotekave. Ai ishte një intelektual publik, një zë kritik dhe shpesh polemizues, që nuk hezitoi të përballej me deformimet historike, me ndikimet ideologjike dhe me përpjekjet për të zbehur identitetin shqiptar.
Në këtë kuptim, ai përfaqësonte modelin e intelektualit që nuk i shmanget përgjegjësisë ndaj shoqërisë.
Në veprën e tij, historia dhe letërsia nuk janë thjesht objekte studimi, por mjete për të kuptuar vetveten si komb.
Ai kërkoi vazhdimisht që shqiptari të njohë rrënjët e tij, të mos humbasë në narrativat e imponuara dhe të ndërtojë një vetëdije kritike mbi të kaluarën dhe të tashmen.
Figura e Rexhep Qosja mbetet e lidhur ngushtë me debatet më të rëndësishme të kohës sonë: identiteti kombëtar, historia, kultura dhe raporti me të vërtetën shkencore.
Ai nuk ishte një figurë e heshtur, por një zë që shpesh trazonte, sfidonte dhe detyronte shoqërinë të reflektojë.
Sot, kur ai nuk është më fizikisht mes nesh, mbetet trashëgimia e tij e pasur – një pasuri mendimi, guximi dhe përkushtimi intelektual. Kjo trashëgimi nuk është vetëm për t’u kujtuar, por për t’u vazhduar.
Në nderim të jetës dhe veprës së tij, ne nuk duhet vetëm ta kujtojmë, por të mësojmë prej tij: të kërkojmë të vërtetën, të mbrojmë identitetin dhe të mos heshtim përballë padrejtësive historike.
