(Studiues – Analist )
Plani për një takim historik midis ish-presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit rus Vladimir Putin në Budapest, Hungari, në tetor 2025, u prit fillimisht si një mundësi për të hapur rrugën drejt një armëpushimi të qëndrueshëm në Ukrainë. Megjithatë, pavarësisht përpjekjeve diplomatike të ndërmjetësuara nga kryeministri hungarez Viktor Orbán, takimi dështoi përpara se të mbahej. Këtu po analizojmë shkaqet reale të anulimit, qëndrimet e palëve kryesore — Rusisë, Ukrainës, Bashkimit Evropian, Mbretërisë së Bashkuar dhe vetë Trumpit — si dhe pasojat strategjike të këtij dështimi në arkitekturën e re të sigurisë globale.
1. Qëndrimi i Rusisë: “Asnjë paqe pa dorëzim territorial”
Kremlini hyri në bisedime me një platformë kërkesash që shumica e instituteve perëndimore e konsideruan të papranueshme dhe jo realiste. Sipas një raporti të Carnegie Endowment for International Peace (tetor 2025), Moska kërkoi që çdo marrëveshje paqeje të përfshinte:
njohjen ndërkombëtare të aneksimit të territoreve të pushtuara në Donetsk, Luhansk, Zaporizhia dhe Kherson;
garanci që Ukraina të mos anëtarësohet në NATO;
dhe një formë “neutraliteti të përhershëm” për Kievin, të mbikëqyrur nga Rusia¹.
Kjo qasje tregonte se Moska nuk e shihte takimin si negociatë reale, por si një mundësi për të legjitimuar fitoret e saj ushtarake në terren. Instituti britanik Royal United Services Institute (RUSI) e përshkroi këtë si “një përpjekje për t’i imponuar Perëndimit një ‘paqe të diktuar’ përmes lodhjes strategjike të Ukrainës dhe frakturimit të unitetit perëndimor”².
Ndërkohë, Kremlini publikoi një “memo” diplomatike drejtuar Uashingtonit, ku paralajmëronte se “çdo takim pa një pranim paraprak të realiteteve territoriale do të ishte i kot딳. Kjo gjuhë, e cila la pak hapësirë për kompromis, ishte arsyeja kryesore që e bëri administratën Trump të tërhiqej.
2. Qëndrimi i Ukrainës: “Jo dorëzime për paqe”
Nga ana tjetër, Kievi reagoi menjëherë ndaj çdo nisme që do të prekte integritetin territorial të vendit. Në një analizë të Atlantic Council, theksohet se presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky “nuk mund të pranonte asnjë formulë që e shpërblente agresionin rus” dhe se çdo kompromis i tillë “do të minonte themelet e së drejtës ndërkombëtare”⁴.
Ukraina kërkoi që çdo takim i mundshëm Trump-Putin të zhvillohej vetëm në kuadër të Kartës së Kombeve të Bashkuara, me përfshirjen e BE-së dhe SHBA-së si garantuese të sovranitetit të saj⁵.
Në këtë kontekst, ministri i jashtëm Dmytro Kuleba deklaroi se “Budapesti nuk është vendi për paqe, por një arenë ku Rusia kërkon të testojë unitetin tonë”⁶.
Raportet e Center for Strategic and International Studies (CSIS) konfirmojnë se Ukraina e perceptonte këtë takim si “një rrezik për ta bërë Perëndimin të duket i ndarë” dhe për të dobësuar frontin diplomatik ndaj Kremlinit⁷.
3. Qëndrimi i Bashkimit Evropian: “Paqe po, por jo me kushtet e Kremlinit”
Bashkimi Evropian, megjithëse e mirëpriti çdo përpjekje për ndërmjetësim, e shprehu qartë se nuk do të pranonte një paqe të imponuar. Sipas një deklarate të Përfaqësuesit të Lartë të BE-së, Josep Borrell, “çdo marrëveshje që ndan Evropën sipas kufijve të forcës do të thotë fund i rendit ndërkombëtar që kemi ndërtuar që nga viti 1945”⁸.
Instituti gjerman Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP) vuri në dukje se dështimi i takimit tregoi “ndarjen e perceptimeve strategjike midis SHBA-së dhe BE-së”, pasi Trumpi synonte një armëpushim të menjëhershëm, ndërsa Evropa kërkonte një zgjidhje të qëndrueshme afatgjatë⁹.
Në këtë kuadër, Berlini dhe Parisi refuzuan të dërgonin përfaqësues në Budapest, duke shmangur çdo legjitimitet ndaj një nisme që “mund të interpretohej si dobësim i presionit ndaj Rusis딹⁰.
4. Qëndrimi i Mbretërisë së Bashkuar: “Rusia s’ka treguar asnjë shenjë tërheqjeje”
Qeveria britanike mbajti qëndrim të prerë kundër takimit. Në një analizë të Chatham House thuhej se “asnjë iniciativë diplomatike nuk ka kuptim nëse Moska vazhdon ofensivën ushtarake dhe përdor energjinë si armë ndaj Evropës”¹¹.
Sekretari britanik i mbrojtjes, Grant Shapps, paralajmëroi se “çdo takim që legjitimon agresionin rus është një rrezik për sigurinë euroatlantike”¹².
Londra këmbënguli që çdo negociatë të jetë e kushtëzuar me tërheqjen e trupave ruse dhe rikthimin e kufijve të vitit 1991 — një linjë që u mbështet edhe nga Polonia dhe vendet baltike.
Sipas International Institute for Strategic Studies (IISS), Mbretëria e Bashkuar luajti rol kyç në koordinimin e një deklarate të përbashkët të vendeve të Evropës Veriore për mbështetje të plotë të Ukrainës dhe kundërshtim të çdo armëpushimi të parakohshëm¹³.
5. Roli i Hungarisë dhe ndërhyrja e Orbánit
Kryeministri hungarez Viktor Orbán ofroi Budapestin si terren neutral, duke e paraqitur nismën si “diplomaci të pavarur” për paqe. Megjithatë, për shumë kryeqytete evropiane, Budapesti shihet si “kalë Troje” i Moskës brenda BE-së¹⁴.
Sipas European Council on Foreign Relations (ECFR), përpjekja e Orbánit “ishte më shumë një manovër për të forcuar imazhin e tij ndërkombëtar sesa një përpjekje reale për paqe”¹⁵.
Pas publikimit të “memos” ruse dhe qëndrimeve të pandryshuara, Trump e quajti takimin “një humbje kohe” dhe anulimi u konfirmua nga Departamenti i Shtetit më 22 tetor 2025¹⁶.
6. Përfundime strategjike
Dështimi i takimit Trump–Putin në Budapest dëshmoi se:
Rusia ende kërkon të imponojë “realitete të reja territoriale” nëpërmjet forcës;
Ukraina e sheh çdo kompromis territorial si fundin e sovranitetit të saj;
Bashkimi Evropian dhe Mbretëria e Bashkuar po ruajnë unitetin politik dhe moral të frontit euroatlantik;
dhe Donald Trump, pavarësisht ambicies për t’u shfaqur si “negociatori i paqes”, nuk mundi të thyejë murin e mosbesimit të ndërsjellë.
Siç thekson RAND Corporation, “pa një ndryshim thelbësor në qëllimet e Moskës, çdo përpjekje për paqe do të dështojë përpara se të filloj딹⁷.
Kështu, dështimi i këtij takimi shënon jo vetëm fundin e një shprese diplomatike, por edhe rifillimin e një faze të re të konfrontimit gjeopolitik midis fuqive të mëdha në Euroazi.
______
Fusnotat/Burimet
1. Carnegie Endowment for International Peace, “Russia’s Demands Before the Budapest Talks,” October 2025.
2. Royal United Services Institute (RUSI), Strategic Brief: The Kremlin’s Peace Narrative, London, 2025.
3. Reuters, “Moscow Memo Exposes the Deadlock Over Ukraine,” October 20, 2025.
4. Atlantic Council, “Zelensky’s Line in the Sand: No Peace Without Justice,” October 2025.
5. United Nations, Charter of the United Nations, Chapter I, Article 2 (4).
6. Ministry of Foreign Affairs of Ukraine, Press Release, October 2025.
7. Center for Strategic and International Studies (CSIS), Ukraine’s Strategic Posture Amid Peace Proposals, Washington D.C., 2025.
8. European External Action Service (EEAS), Statement by Josep Borrell, October 21, 2025.
9. Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP), Policy Brief: Europe’s Dilemma Between Peace and Justice, Berlin, 2025.
10. Le Monde, “Germany and France Distance Themselves from Budapest Peace Plan,” October 2025.
11. Chatham House, “Why Diplomacy Fails When Moscow Keeps Firing,” London, 2025.
12. UK Ministry of Defence, Statement by Secretary Grant Shapps, October 2025.
13. International Institute for Strategic Studies (IISS), Strategic Survey 2025: The European Theatre, London, 2025.
14. Politico Europe, “Orbán’s Balancing Act Between Moscow and Brussels,” October 2025.
15. European Council on Foreign Relations (ECFR), “Hungary’s Peace Diplomacy: Optics Over Substance,” Brussels, 2025.
16. U.S. Department of State, Press Briefing: Cancellation of Budapest Summit, October 22, 2025.
17. RAND Corporation, “Why Russia’s Peace Offers Remain Tactical, Not Strategic,” Santa Monica, 2025.
Shenim: Të nderuar lexues! Këtë artikull mund t’a komentoni dhe perhapni lirshëm por natyrisht duke ruajtur etiken dhe të drejten e autorit!
Lexim të këndshëm!
____
Kol Marku-Itali
04/11/2025