Në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi, Sanxhak dhe në Çamëri, shqiptarët përbëjnë një faktor të rëndësishëm etnik, kulturor dhe politik. Vetëm në Serbi, në treva si Sanxhaku i Nishit, Presheva, Bujanoci e Medvegja, jetojnë mbi 700 mijë shqiptarë, të cilëve u mohohen të gjitha të drejtat themelore sociale, arsimore e nacionale. Ndërkohë, në Çamëri, dhjetëra mijëra shqiptarë u dëbuan me dhunë nga trojet e tyre dhe ende sot nuk u është njohur e drejta për rikthim apo dëmshpërblim.

Përse atëherë shqiptarëve u mohohet e drejta për të vendosur vetë mbi fatin e tyre?
E drejta për vetëvendosje është një parim themelor i së drejtës ndërkombëtare, por kur bëhet fjalë për shqiptarët, ky parim zbatohet me standarde të dyfishta. Bashkësia ndërkombëtare, që ka pranuar pavarësinë e shumë popujve të tjerë, nuk lejon as referendumin për bashkim kombëtar shqiptar, duke u fshehur pas argumentit të “stabilitetit rajonal”.

Në të vërtetë, frika e vërtetë është politike: një komb shqiptar i bashkuar do të ishte faktor i fuqishëm në Ballkan, me ndikim ekonomik, kulturor dhe gjeostrategjik. Pikërisht për këtë arsye, shqiptarët mbahen të ndarë — për të mos u bërë asnjëherë zë i vetëm në arenën ndërkombëtare.

Por koha e heshtjes po mbaron. Bashkimi shqiptar nuk është kërcënim, por e drejtë historike dhe morale. Një komb që ndan të njëjtën gjuhë, kulturë dhe histori, nuk mund të jetojë përgjithmonë i ndarë. Shqiptarët nuk kërkojnë më shumë se të tjerët — kërkojnë drejtësi, dinjitet dhe të drejtën për të vendosur vetë mbi fatin e tyre në trojet e veta.

Vlorë 04 Nëndprë 2025