Deklarata e ministres serbe të Administratës Shtetërore dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snežana Paunović, nuk është një trillim i mediave dhe as një përkthim i pasaktë.
1. Në emisionin “Neispričano”, të transmetuar më 11 korrik 2026 në televizionin serb Kurir, ajo deklaroi:
“Po të isha Slobodan Millosheviqi, do ta kisha spastruar etnikisht Kosovën më 1998.”
Pohimi i saj është dokumentuar nga mediat serbe dhe ndërkombëtare. Paunović është ministre në detyrë dhe njëkohësisht nënkryetare e Partisë Socialiste të Serbisë, partisë së drejtuar dikur nga Slobodan Millosheviqi.
Profili i saj zyrtar në ministrinë serbe konfirmon se ajo është anëtare e SPS-së që nga viti 1992 dhe pjesë e strukturave të larta drejtuese të kësaj partie.
Konteksti i plotë nuk e shpëton deklaratën
Pas reagimeve të shumta, ministrja pretendoi se fjalia ishte shkëputur nga konteksti.
Por konteksti i plotë, në të vërtetë, e rëndon më shumë deklaratën.
Paunović sqaroi se nuk do t’i “likuidonte” të gjithë shqiptarët, por do të detyronte të largoheshin drejt Shqipërisë ata që nuk e ndienin veten pjesë të Jugosllavisë.
Për personat që ajo i konsideronte pjesëmarrës në “veprime terroriste”, përdori përsëri termin “likuidim”.
Më pas deklaroi se nuk tërhiqej nga qëndrimi i saj dhe se vazhdonte të mendonte njësoj.
2. Ky nuk është shpjegim që e zbut problemin.
Përkundrazi, është përshkrimi pothuajse tekstual i logjikës së spastrimit etnik: një popullsi trajtohet si e huaj për shkak të përkatësisë së saj kombëtare dhe detyrohet të largohet drejt një vendi që pushteti ia përcakton si “atdhe amë”.
Shqiptarët e Kosovës nuk ishin emigrantë të përkohshëm që mund të “ktheheshin” administrativisht në Shqipëri.
Ata ishin popullsi vendëse, autoktone me shtëpi, prona, familje dhe jetë shoqërore në Kosovë. Prandaj, largimi i tyre me urdhër shtetëror nuk do të ishte emigrim vullnetar, por dëbim kolektiv mbi bazë etnike.
3. “Spastrimi etnik” nuk është metaforë politike.
Sipas përkufizimit të përdorur nga Kombet e Bashkuara, spastrimi etnik synon ta bëjë një territor etnikisht homogjen nëpërmjet forcës ose frikësimit, duke larguar prej tij personat e një grupi të caktuar.
Prandaj nuk mund të thuhet se ministrja përdori thjesht një shprehje të pamenduar. Ajo përshkroi largimin e shqiptarëve nga Kosova pikërisht sipas përkatësisë së tyre kombëtare, duke e paraqitur këtë si një mundësi që Millosheviqi duhej ta kishte zbatuar në vitin 1998.
Edhe pretendimi se dëbimi mund të kryhej “pa agresion” është një kundërthënie.
Nuk mund të detyrosh qindra mijëra njerëz të braktisin vendbanimet, pronat dhe atdheun e tyre pa kërcënim, frikësim, dhunë ose përdorimin e aparatit shtetëror.
4. Çfarë ndodhi realisht në Kosovë më 1998–1999?
Deklarata është veçanërisht e rëndë sepse nuk flet për një skenar abstrakt. Ajo lidhet me një periudhë në të cilën vrasjet, dëbimet dhe shkatërrimet janë dokumentuar nga organizata ndërkombëtare dhe janë shqyrtuar në procese gjyqësore.
4.1. Misioni Verifikues i OSBE-së konstatoi se, që gjatë vitit 1998, vrasjet e civilëve shqiptarë po përdoreshin nga forcat jugosllave dhe serbe si instrument terrori, ndëshkimi dhe detyrimi.
4.2. OSBE-ja dokumentoi gjithashtu arrestime arbitrare, tortura, dhunë seksuale dhe dëbime në shkallë masive, të shoqëruara nga shkatërrimi i qëllimshëm i pronave dhe plaçkitja.
4.3. Human Rights Watch arriti në përfundimin se gjatë ofensivës së vitit 1999 u zhvillua një fushatë e koordinuar dhe sistematike për terrorizimin, vrasjen dhe dëbimin e shqiptarëve të Kosovës, e organizuar në nivelet më të larta të pushtetit serb dhe jugosllav.
4.4. Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë dënoi disa drejtues të lartë serbë dhe jugosllavë për deportim, transferim të dhunshëm, vrasje dhe persekutim. Në çështjen e Vlastimir Đorđevićit, gjykata konstatoi se forcat e Serbisë dhe të Republikës Federale të Jugosllavisë krijuan një atmosferë frike dhe shtypjeje dhe detyruan largimin e afërsisht 800.000 civilëve shqiptarë të Kosovës. Đorđević u dënua përfundimisht me 18 vjet burgim. Dhe në pjesen me të madhe e ka cilësuar fushatën e spastrimit etnik si gjenocid.
4.5. Viktimat nuk janë vetem statistika
Sipas bazës së të dhënave të Kosovo Memory Book, 31.600 dokumente kanë konfirmuar vdekjen ose zhdukjen e 13.535 personave në lidhje me luftën në Kosovë gjatë viteve 1998–2000.
Regjistri përfshin viktima të të gjitha komuniteteve, megjithëse shumica dërrmuese ishin shqiptarë.
Edhe sot familjet e më shumë se 1.600 personave të zhdukur vazhdojnë të presin përgjigje.
4.5. Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq.
Ka theksuar se familjet kanë të drejtë të dinë fatin e të afërmve të tyre dhe se autoritetet përkatëse kanë detyrimin t’u japin informacion dhe mbështetje.
Në këtë realitet, deklarata e një ministreje nuk është thjesht “provokim verbal”.
Ajo prek drejtpërdrejt familjet që kanë humbur fëmijët, prindërit dhe të afërmit, njerëzit që janë dëbuar nga shtëpitë dhe ata që ende nuk kanë një varr ku të vendosin lule.
5. Reagimet ndërkombëtare dhe brenda Serbisë
5.1. Bashkimi Evropian e dënoi deklaratën, duke theksuar se në Evropë nuk ka vend për retorikë që justifikon, mbron ose lavdëron spastrimin etnik.
Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, përsëriti publikisht këtë qëndrim. Kosova e shpalli Paunovićin persona non grata, duke i ndaluar përgjithmonë hyrjen dhe kalimin nëpër territorin e saj.
5.2. Brenda Serbisë, Lëvizja e Qytetarëve të Lirë, organizata të të drejtave të njeriut, studentët protestues dhe pjesëtarë të shoqërisë civile kërkuan shkarkimin e saj.
5.3. Youth Initiative for Human Rights e cilësoi deklaratën gjuhë urrejtjeje dhe kërkoi nga kryeministri serb largimin e menjëhershëm të ministres. Edhe Branko Ružić, një funksionar i lartë i vetë SPS-së, deklaroi se mbështetja e spastrimit etnik nuk ndihmon dialogun dhe të ardhmen evropiane.
Këto reagime janë të rëndësishme sepse tregojnë se nuk duhet fajësuar kolektivisht populli serb. Në vetë Serbinë ekzistojnë qytetarë, studentë, gazetarë dhe organizata që kundërshtojnë nacionalizmin dhe relativizimin e krimeve.
Por mbrojtja që ministri i Brendshëm dhe drejtuesi i SPS-së, Ivica Dačić, i bëri Paunovićit, duke i quajtur kritikët e saj tradhtarë, dëshmon se problemi nuk kufizohet vetëm te një fjali e pakujdesshme. Ai prek mënyrën se si një pjesë e elitës shtetërore serbe vazhdon ta interpretojë trashëgiminë e viteve të Millosheviqit.
6. A duhet shkarkuar e denuar ministrja serbe ?
Deklarata duhet të dënohet fuqishëm në planin moral, politik dhe institucional e juridik.
Përgjegjësia penale duhet të përcaktohet nga prokuroria dhe gjykata, sipas veprës së përcaktuar në ligj, provave, qëllimit të autores dhe rrezikut konkret që kanë krijuar fjalët e saj.
Kodi Penal i Serbisë, në nenin 387, paragrafi 4, parashikon dënim nga tre muaj deri në tre vjet burgim për përhapjen publike të ideve që nxisin urrejtje, diskriminim ose dhunë kundër një personi apo grupi për shkak të kombësisë ose origjinës etnike.
Paragrafi 6 parashikon të njëjtin kufi dënimi për kërcënimin publik për kryerjen e veprave të rënda penale kundër një grupi mbi baza kombëtare ose etnike.
Nëse deklarata e Paunovićit përmbush elementet e këtyre veprave, këtë duhet ta përcaktojë drejtësia serbe pas një hetimi të pavarur.
Fakti që ajo është ministre dhe se fjalët u transmetuan në një televizion kombëtar e rrit përgjegjësinë e saj politike dhe ndikimin e mundshëm të deklaratës.
Ministrja mbrojti dëbimin etnik dhe përdori gjuhë kërcënuese ndaj personave të etiketuar prej saj si terroristë; kjo është jashtëzakonisht serioze, por cilësimi juridik duhet të jetë i saktë.
7. Cili do të ishte reagimi i drejtë?
Një reagim demokratik dhe ligjor duhet të përfshijë:
shkarkimin ose dorëheqjen e ministres nga detyra publike;
distancimin e qartë të Qeverisë së Serbisë nga çdo ide për dëbim etnik;
vlerësimin e deklaratës nga prokuroria dhe organet kundër diskriminimit;
përgjegjësi për televizionin dhe institucionet që normalizojnë gjuhën e urrejtjes;
hapjen e arkivave shtetërore për personat e zhdukur;
bashkëpunimin me drejtësinë dhe familjet e viktimave;
edukimin e brezave të rinj mbi krimet e viteve 1998–1999, pa mohim dhe pa relativizim.
Serbia nuk mund të kërkojë integrim evropian dhe njëkohësisht të mbajë në poste ministrore persona që e paraqesin dëbimin e një popullsie si një mundësi të humbur historike.
Pajtimi nuk ndërtohet duke barazuar automatikisht të gjitha palët dhe as duke fshehur krimet e dokumentuara.
Ai ndërtohet duke njohur çdo viktimë, shqiptare, serbe, rome apo të një komuniteti tjetër, dhe duke përcaktuar përgjegjësitë konkrete pa fajësuar kolektivisht popujt.
7. Përfundim
Deklarata e Snežana Paunovićit duhet të dënohet pa asnjë mëdyshje. Ajo nuk është vetëm fyese për shqiptarët e Kosovës, por përfaqëson një mbrojtje të hapur të dëbimit të njerëzve mbi bazën e përkatësisë së tyre etnike.
Megjithatë, përgjigjja ndaj një gjuhe antidemokratike shkarkim politik, hetim i paanshëm, përgjegjësi ligjore proporcionale dhe distancim shtetëror nga ideologjia e dëbimit etnik të shqiptarëve duhet të jenë masat e menjëhershme të qeverisë Serbe.
Një ministre që thotë se do ta kishte “spastruar etnikisht” një territor nuk mund të paraqitet si ndërtuese e paqes dhe e administratës demokratike.
Historia nuk ndryshohet me deklarata provokuese. Krimet kundër civilëve nuk justifikohen dhe viktimat nuk mund të dëbohen për herë të dytë – këtë herë nga kujtesa.
Qeverisja shqiptare ashtu si ajo Kosovare që e Ka bërë, ndërsa Shqiperia deri tani është mjaftuar vetem me reagimin e Ministrisë së jashtme : duhet t’a paraqesin person “non grada” që të mos shkelë kurrë në jeten e saj në territoret shqiptare!
Qeveria e Kosovës dhe Qeveria Shqiptare duhet t’i kerkojnë Qeverisë Serbe, hapjen e hetimeve dhe në rast mosveprimi t’i kerkojnë insitucioneve Europiane dhe tribunalit të Hagës ndjekjen penale të kësaj ministrie të papërgjegjshme më ide të spastrimit etnik dhe gjenocidit ndaj popullit autokton shqiptar të Kosovës…!
_______
Fusnotat/Bibliografia
1. N1 Beograd, “Ministarka Paunović: Da sam bila Slobodan Milošević etnički bih očistila Kosovo 1998,” 14 korrik 2026; Kurir Politika, “Ministarka Snežana Paunović objasnila šta se krije iza izjave da bi etnički očistila Kosovo 1998,” 14 korrik 2026.
2. Ministry of Public Administration and Local Self-Government of the Republic of Serbia, “Snežana Paunović—Minister,” konsultuar më 15 korrik 2026.
3. N1 Beograd, “Ministarka Paunović”; Kurir Politika, “Ministarka Snežana Paunović objasnila.”
United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect, “Definitions of Genocide and Related Crimes,” konsultuar më 15 korrik 2026.
4. Organization for Security and Co-operation in Europe, Office for Democratic Institutions and Human Rights, Kosovo/Kosova: As Seen, As Told—An Analysis of the Human Rights Findings of the OSCE Kosovo Verification Mission, October 1998 to June 1999 (Warsaw: OSCE/ODIHR, 1999), Executive Summary.
5. Human Rights Watch, Under Orders: War Crimes in Kosovo (New York: Human Rights Watch, 2001), 3–16.
International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia, “Vlastimir Đorđević, Case Information Sheet, IT-05-87/1,” 1; Prosecutor v. Šainović et al., Appeal Judgment, IT-05-87-A, 23 janar 2014.
6. Humanitarian Law Center, “31,600 Documents Undoubtedly Confirm Death or Disappearance of 13,535 Individuals during War in Kosovo,” 6 shkurt 2015.
7. International Committee of the Red Cross, “The Missing: The Wound That Never Heals,” 30 gusht 2024; European External Action Service, “First Trilateral Meeting of the Joint Commission on Missing Persons,” 23 janar 2026.
8. Reuters, “Kosovo Bans Serb Minister over Ethnic Cleansing Remarks,” 14 korrik 2026; European Commission Audiovisual Service, “Midday Press Briefing,” 14 korrik 2026.
9. Youth Initiative for Human Rights Serbia, “We Demand the Immediate Dismissal of Minister Snežana Paunović,” 14 korrik 2026; KoSSev, “Ružić on Paunović’s Statement,” 14 korrik 2026.
10. Council of Europe, Good Practice Study: The Implementation of the First Additional Protocol to the Convention on Cybercrime (Strasbourg: Council of Europe, 2023), 58, 61, 67.
____
Kol Marku- Itali
16/07/2026