Në një fjalim të mbajtur më 5 gusht 2026 në Red Rock Resort të Las Vegasit, presidenti amerikan Donald Trump bëri një nga deklaratat më të drejtpërdrejta dhe më shqetësuese të presidencës së tij lidhur me Venezuelën.
1). “Fitimtarit i takojnë plaçkat”
Duke folur për operacionin amerikan të 3 janarit 2026, që përfundoi me kapjen e Nicolás Maduros dhe transferimin e tij në Shtetet e Bashkuara, Trumpi deklaroi se SHBA-ja po merrte sasi të mëdha nafte nga Venezuela dhe se operacioni ushtarak ishte paguar shumëfish nga burimet e marra prej këtij vendi.
“Fitimtarit i takojnë plaçkat”, tha ai, duke përdorur një shprehje që i përket më shumë epokës së pushtimeve koloniale sesa rendit juridik ndërkombëtar të shekullit XXI.
2). “Miliarda fuçi”: rezervat nuk janë eksportet
Pjesa më e pasaktë e deklaratës së Trumpit është pretendimi se “miliarda e miliarda fuçi nafte po dalin nga Venezuela”.
Venezuela zotëron rreth 303 miliardë fuçi rezerva të provuara nafte, më shumë se çdo shtet tjetër në botë.
Por këto janë rezerva të vlerësuara nëntokësore, jo naftë e nxjerrë, e eksportuar apo e marrë nga Shtetet e Bashkuara.
Në korrik 2026, Venezuela eksportoi mesatarisht rreth 1.16 milion fuçi në ditë. Nga kjo sasi, rreth 786,000 fuçi në ditë u dërguan drejt SHBA-së. Për një muaj prej 31 ditësh, kjo përfaqëson afërsisht:
– 36 milion fuçi eksporte të përgjithshme venezueliane;
– 24.4 milion fuçi të dërguara drejt SHBA-së.
Pra, bëhet fjalë për dhjetëra milionë, jo për “miliarda e miliarda” fuçi.
Edhe sikur Venezuela të eksportonte pa ndërprerje 1.2 milion fuçi çdo ditë për një vit të plotë, shuma do të ishte rreth 438 milion fuçi. Për të arritur dy miliardë fuçi me këtë ritëm do të duheshin mbi katër vjet e gjysmë.
Është e mundur që Trumpi të ketë ngatërruar qëllimisht ose retorikisht tri shifra të ndryshme: rezervat prej 303 miliardë fuçish, të ardhurat prej miliarda dollarësh dhe sasinë reale të naftës së eksportuar.
Sipas përllogaritjeve të publikuara nga Financial Times, administrata amerikane kishte grumbulluar deri në korrik rreth 13 miliardë dollarë nga shitjet e naftës venezueliane.
Por “miliarda dollarë të ardhura” nuk janë të njëjta me “miliarda fuçi nafte”.
Për më tepër, mbetet e paqartë se sa nga këto para i janë kthyer popullit venezuelian dhe sa kontrollohen nga institucionet amerikane.
3). Operacioni zgjati “48” minuta dhe motivi i akuzave !?
Operacioni “48 minuta” që deklaron Trumpi nuk duhet paraqitur si kohëzgjatje e verifikuar e gjithë operacionit, por si pretendim i presidentit amerikan.
Operacioni kishte përfshirë muaj të tërë përgatitjesh të fshehta, mbledhje të dhënash nga shërbimet informative, goditje ndaj objektivave ushtarake, përdorim avionësh dhe helikopterësh, hyrje të forcave speciale në territorin venezuelian dhe transferimin e Maduros në SHBA.
Maduro përballet me akuza të rënda për narkoterrorizëm dhe trafik droge. Por akuzat janë ende objekt i një procesi gjyqësor; dhe siç duket ato po përdoren si motiv justifikues i pushtimit për qellime përfitimi ekonomike.
Kritikat ndaj autoritarizmit të Maduros dhe manipulimit të zgjedhjeve nuk e zgjidhin automatikisht problemin juridik të hyrjes së forcave të një shteti në territorin e një shteti tjetër.
4). Delcy Rodríguez dhe kontrolli amerikan
Pas kapjes së Maduros, Gjykata e Lartë venezueliane vendosi që zëvendëspresidentja Delcy Rodríguez të ushtronte detyrën e presidentes së përkohshme.
Rodríguez ka nënshkruar marrëveshje nafte me Uashingtonin, ka bashkëpunuar për stabilizimin ekonomik dhe ka pranuar një proces negociatash të mbështetur nga SHBA-ja.
Sekretari Marco Rubio ka rol qendror në këtë proces. Ai drejton kontaktet e administratës amerikane me Rodríguez dhe ka paraqitur një plan me tri faza: stabilizim, rimëkëmbje ekonomike dhe më pas tranzicion politik.
Por Rubio nuk është guvernator, administrator apo zyrtar kushtetues i Venezuelës.
Uashingtoni ushtron ndikim vendimtar mbi:
– të ardhurat nga nafta;
– lejet dhe sanksionet ekonomike;
– hyrjen e kompanive të huaja;
– ritmin e tranzicionit politik;
– marrëdhëniet ndërmjet qeverisë së përkohshme dhe opozitës.
Ky ndikim i jashtëzakonshëm ka krijuar përshtypjen e një kujdestarie amerikane mbi Venezuelën, edhe pse administrata Trump mohon se po e qeveris formalisht vendin.
5). “Fitimtarit i takojnë plaçkat”
Kjo është pjesa më e rëndë e deklaratës.
Në luftërat e lashta dhe në epokën koloniale, fituesi merrte tokën, pasurinë, thesarin dhe burimet e të mundurit.
Por pas vitit 1945, ky parim nuk njihet si burim ligjor.
Neni 2, paragrafi 4, i Kartës së Kombeve të Bashkuara ndalon kërcënimin ose përdorimin e forcës kundër tërësisë territoriale dhe pavarësisë politike të një shteti.
Përjashtimet kryesore lidhen me vetëmbrojtjen pas një sulmi të armatosur ose me një autorizim të Këshillit të Sigurimit.
Po kështu, Rezoluta 1803 e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së përcakton parimin e sovranitetit të përhershëm të popujve dhe shteteve mbi pasuritë dhe burimet e tyre natyrore.
Burimet e Venezuelës, përfshirë naftën, u përkasin venezuelianëve dhe duhet të përdoren për zhvillimin dhe mirëqenien e tyre.
Në këtë kuptim, “plaçka e fitimtarit” nuk është doktrinë juridike, por një deklaratë politike që normalizon idenë se një fuqi ushtarake mund të marrë burimet e një vendi më të dobët.
Nëse ky parim pranohet universalisht për Shtetet e Bashkuara në Venezuelë, atëherë mbi çfarë baze do t’i mohohej Rusisë në Ukrainë, Kinës në një konflikt aziatik ose çdo fuqie tjetër që pretendon se ka fituar një luftë?
E drejta ndërkombëtare ose zbatohet për të gjithë, ose shndërrohet në një instrument që fuqitë e mëdha e përdorin vetëm kundër kundërshtarëve të tyre.
6). Lidhja me Iranin dhe Hormuzin
Trumpi tha se një logjikë e ngjashme po ndiqej edhe kundër Iranit.
SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme të përbashkëta ajrore kundër Iranit më 28 shkurt 2026.
Konflikti shkaktoi një nga ndërprerjet më të mëdha të furnizimit me naftë në historinë moderne. Në mars, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë raportoi se kalimi i naftës nëpër Ngushticën e Hormuzit kishte rënë nga rreth 20 milion fuçi në ditë në vetëm një sasi minimale.
Megjithatë, statusi i ngushticës ka ndryshuar disa herë. Ajo është mbyllur, rihapur pjesërisht dhe kufizuar përsëri. Më 6 gusht vazhdonin negociatat ndërmjet Iranit dhe Omanit, ndërsa në Parlamentin iranian shqyrtohej ndalimi i kalimit të anijeve amerikane dhe izraelite.
Para konfliktit, rreth një e pesta e furnizimeve të përditshme botërore me naftë dhe gaz të lëngshëm kalonte nëpër Hormuz.
Prandaj çdo kërcënim ndaj kësaj rruge prek jo vetëm Iranin apo SHBA-në, por ekonominë e gjithë botës.Dhe këtë po e ndjen e gjithë bota ku çdo ditë çmimet e naftës dhe inflacioni po rritet dhe bije në kurriz të popujve.
7). Përfundimet kryesore
Deklarata e Trumpit është historikisht e rëndësishme sepse zbulon hapur atë që zakonisht mbulohet me gjuhë diplomatike.
Ai nuk foli vetëm për luftën kundër trafikut të drogës, për demokracinë ose për mbrojtjen e popullit venezuelian.
Ai foli për naftën si kompensim lufte dhe përdori formulën: “Fitimtarit i takojnë plaçkat.”
Por faktet tregojnë se:
– SHBA-ja nuk ka marrë “miliarda e miliarda fuçi”;
– Trumpi po ngatërron rezervat, eksportet dhe të ardhurat.
– paratë e kontrolluara nga SHBA-ja nuk mund të konsiderohen automatikisht pronë ose fitim amerikan;
– nafta e Venezuelës mbetet pasuri sovrane e popullit venezuelian.
Maduro mund të akuzohet me të drejtë për autoritarizëm, represion dhe manipulim zgjedhor.
Por rrëzimi i një sundimtari autoritar nuk e bën automatikisht të ligjshëm përvetësimin e pasurive të vendit të tij.
Venezuela nuk duhet të zgjedhë ndërmjet diktaturës së brendshme dhe kontrollit të jashtëm.
Ajo ka nevojë për zgjedhje të lira, institucione të pavarura, transparencë mbi të ardhurat e naftës dhe të drejtën që pasuria e saj të përdoret për qytetarët e saj.
Sepse në rendin modern ndërkombëtar, nafta nuk duhet t’i takojë fitimtarit. Ajo duhet t’i takojë popullit.
Kjo po tregon zhvlerësimin e të gjitha rregullave dhe ligjeve ndërkombëtare,ku një fuqi e madhe mund të pushtojë dhe grabisë rezervat ekonomikë dhe financiare të një vendi me të vogël dhe më të dobët dhe kjo tregon se ky rend i ri botëror që po ndërtohet po e kthen boten drejt lakut neokolonialist dhe po rrit dita ditës pasigurinë dhe mungesën e autonomisë së vendeve të vogla.
Ky është ligji i xhunglës siç të gjitha kafshët duhet t’i binden “mbretit të xhunglës” apo dhe ligji i detit “peshku i madh e ha me të voglin” dhe më ketë menyrë bota ku jetojmë sot po behët gjithnjë e me e pa’ sigurtë.
*****
Në këtë kuadër, krahasimi të çon edhe te Shqipëria. Vendi ynë prodhon naftë prej dekadash dhe në vendburimet shqiptare operojnë kompani private të huaja, por qytetari ende nuk ka një pasqyrë të thjeshtë, të plotë dhe lehtësisht të verifikueshme se sa naftë nxirret, sa shitet, me çfarë çmimi, çfarë kostosh deklarojnë kompanitë dhe sa përfiton realisht buxheti i shtetit shqiptar.
Nuk mund të thuhet se mungon plotësisht transparenca, sepse ekzistojnë raportimet e EITI-së dhe të institucioneve shtetërore. Por problemi është serioz: vetë EITI në vitin 2026 konstatoi boshllëqe në publikimin e të ardhurave, kontratave, kostove të projekteve dhe marrëdhënieve financiare të shtetit me kompanitë nxjerrëse.
Rasti i Bankers Petroleum është veçanërisht domethënës. Për vite me radhë janë zhvilluar mosmarrëveshje për detyrimet fiskale dhe kostot e deklaruara nga kompania.
Madje, në qershor 2026 Ministria e Financave njoftoi se pas më shumë se një dekade procesesh gjyqësore dhe arbitrazhi, shteti shqiptar kishte kërkuar ekzekutimin e rreth 3 miliardë lekëve detyrime kryesore, të cilat po shlyhen me këste.
Prandaj pyetja që duhet bërë nuk është vetëm: “Sa naftë ka Shqipëria?”, por mbi të gjitha: “Sa fiton populli shqiptar nga nafta që nxirret nga nëntoka e tij?”
Një pasuri kombëtare nuk matet vetëm me fuçitë që dalin nga toka, por me pjesën e asaj pasurie që kthehet në buxhet, shkolla, spitale, rrugë dhe mirëqenie për qytetarët.
________
Burimet / Shenime
1] Donald J. Trump, “Remarks on the Economy and Tax Policy at Red Rock Resort, Las Vegas,” August 5, 2026, Roll Call Factbase; White House, “President Trump Delivers Remarks, Aug. 5, 2026.”
2] U.S. Energy Information Administration, “Country Analysis Brief: Venezuela,” updated 2026.
3] Marianna Parraga and Mircely Guanipa, “Venezuela’s Oil Exports Fell Slightly in July, Cargoes to US Rose,” Reuters, August 3, 2026.
4] Financial Times, “The US Has Collected about $13bn of Venezuela’s Oil Money. Where Is It?,” July 21, 2026; Council on Foreign Relations, “The U.S. Took Over Venezuela’s Oil Industry. Where Has All the Money Gone?,” June 3, 2026.
5] White House, “Rubio: This Is Our Hemisphere—and President Trump Will Not Allow Our Security to Be Threatened,” January 2026; Reuters, “Shocked Venezuelans Hunker Down, Unsure of What Comes Next,” January 3, 2026.
6] Congressional Research Service, “U.S. Capture of Venezuela’s Nicolás Maduro: Considerations for Congress,” 2026; Associated Press, “How the US Captured Venezuelan Leader Nicolás Maduro,” January 2026.
7] Reuters, “With Maduro Gone, Rubio’s Political Fortunes Are Tied to Venezuela,” January 13, 2026.
8] United Nations, Charter of the United Nations, arts. 2(4) and 51.
9] United Nations General Assembly, Resolution 1803 (XVII), “Permanent Sovereignty over Natural Resources,” December 14, 1962.
10] International Energy Agency, Oil Market Report—March 2026, March 12, 2026.
11] Reuters, “Oil
Settles Up as Iran Reviews Bill to Ban US, Israeli Vessels from Hormuz,” August 6, 2026.
12] EITI, Albania 2026 Validation Report (Oslo: EITI International Secretariat, July 21, 2026), vlerësimi i përgjithshëm: 62 pikë, “Limited.”
_______
Kol Marku – Itali
07/08/2026